LEERSTOORNISSEN
Leerstoornissen ....................................................................................................................................... 1
Doelstellingen ..................................................................................................................................... 4
STELLINGEN ......................................................................................................................................... 4
CASUS TINI – 2E LEERJAAR. LVS SPELLING M2 .................................................................................. 5
Kwantitatieve analyse ................................................................................................................... 5
Kwalitatieve analyse (basis-, regel-, materiaalfout) ................................................................ 10
THEORIE VAN DYSLEXIE .................................................................................................................... 12
DEFINITIE ......................................................................................................................................... 12
Voorkomen/prevalentie dyslexie ............................................................................................... 14
DYSLEXIE VASTSTELLEN ..................................................................................................................... 14
criteria............................................................................................................................................ 14
DSM 5: SPECIFIEKE LEERSTOORNIS ............................................................................................... 16
Wat vooraf gaat aan lezen en spellen ......................................................................................... 17
Verklaring voor dyslexie .................................................................................................................. 19
Genetica/erfelijk .......................................................................................................................... 19
Neurobiologie ............................................................................................................................... 20
Cognitie......................................................................................................................................... 21
Comorbiditeit ................................................................................................................................... 22
Meervoudig model ...................................................................................................................... 22
Diagnostiek dyslexie ........................................................................................................................ 22
Situering diagnostiek dyslexie ..................................................................................................... 23
Diagnostiek dyslexie → Adhv casus Thijs, 17j ............................................................................... 23
Intakefase ..................................................................................................................................... 23
Strategiefase................................................................................................................................. 24
onderzoeksfase ............................................................................................................................ 25
Casus Thijs...................................................................................................................................... 38
INDICERING DYSLEXIE ...................................................................................................................... 40
Situering ......................................................................................................................................... 40
Stimuleren en motiveren ............................................................................................................. 41
Redicodi ........................................................................................................................................ 41
Hulp buiten de school ................................................................................................................. 44
Doorverwijzen naar BuO? ........................................................................................................... 44
LEERSTOORNISSEN DE ROL VAN DE LOGOPEDIST ......................................................................... 46
Logopedische begeleiding bij dyslexie en dyscalculie .......................................................... 47
Handelingsplan ............................................................................................................................ 54
1
, Vreemde talen ............................................................................................................................. 56
REKENEN EN NUMERIEKE COGNITIE ................................................................................................ 57
‘Functionele gecijferdheid’ van belang .................................................................................. 57
Rekenen is meer… ....................................................................................................................... 58
Getallen verwerken ..................................................................................................................... 59
TYPISCHE REKENONTWIKKELING .................................................................................................. 59
WAT IS DYSCALCULIE (NIET)............................................................................................................. 65
3 Criteria ........................................................................................................................................ 65
Onderkenning dyscalculie .......................................................................................................... 66
Prevalentie .................................................................................................................................... 67
Comorbiditeit ............................................................................................................................... 67
Soorten dyscalculie ..................................................................................................................... 67
WAT IS DE OORZAAK VAN DYSCALCULIE? .................................................................................... 67
Erfelijkheid ..................................................................................................................................... 68
Neuraal .......................................................................................................................................... 68
Cognitief ....................................................................................................................................... 69
Protocol wiskundeproblemen en dyscalculie .............................................................................. 70
DIAGNOSTIEK: definitie+ 3 criteria .................................................................................................. 70
INTAKEFASE .................................................................................................................................... 71
STRATEGIEFASE .............................................................................................................................. 73
ONDERZOEKSFASE ........................................................................................................................ 73
Volgens SDN ................................................................................................................................. 88
Doel ............................................................................................................................................... 88
Model sociale en emotionele problemen ................................................................................ 89
Positief effect Psycho-educatie ................................................................................................. 90
Hoe ................................................................................................................................................ 90
Aandachtspunten kinderen ....................................................................................................... 90
Psycho-educatie bij ..................................................................................................................... 90
2
,Overzicht artikels reader 2023-2024
3
,DOELSTELLINGEN
Dit opleidingsonderdeel draagt bij tot de volgende beroepsrollen van een psychologisch
consulent: psychodiagnosticus.
Aan het einde van dit opleidingsonderdeel is de student in staat om binnen het inhoudelijke domein
‘leerstoornissen’:
- de theoretische inzichten over leerstoornissen te vertalen naar diagnostiek en begeleiding van de
verschillende betrokken partijen (kinderen, ouders, leerkrachten, hulpverleners, ...).
- een testbatterij voor onderzoek naar lees-, spelling- en rekenmoeilijkheden samen te stellen resultaten te
analyseren en interpreteren met als doel het formuleren van een handelingsgericht advies.
- eventuele sociale en emotionele moeilijkheden van cliënten te identificeren en te ondersteunen.
- een voorstel voor psycho-educatie aan cliënten met leerproblemen uit te werken.
- de behandelingsprincipes voor leerproblemen toe te passen op de school- en opvoedingssituatie.
- schriftelijk te communiceren naar cliënten, ouders, leerkrachten en andere hulpverleners.
DYSLEXIE
STELLINGEN
Dyslexie is het omwisselen van letters zoals b en d
➔ Er zijn geen typische fouten. Automatisatie en koppeling tussen klank en teken loopt moeilijker. Blijft de
fouten van een beginnende lezer langer aanhouden.
Als een jongere met dyslexie leesproblemen heeft, is er ook altijd sprake van spellingproblemen.
➔ Dyslexie: OF problemen schrijven OF lezen OF lezen en spellingsproblemen -> het is altijd dyslexie die
je specifieker moet opdelen (je hoort een klank die je moet schrijven OF je leest een letter die je moet
zeggen) Komen apart voor maar ook samen. Het is dus niet ALTIJD.
Oefenen op het ene helpt ook het andere. Maar moeilijkheden blijven ook na veel oefenen.
Dyslexie wordt vaker vastgesteld bij jongens.
➔ Het komt vaker voor bij jongens (zoals de meeste ontwikkelingsstoornissen)
Reader: document 4
Leerlingen met dyslexie zijn minder intelligent – helemaal
➔ Mensen met hoog/laag IQ kunnen dyslexie hebben
CHC model : verschillende vaardigheden, mensen met dyslexie doen bij fonologische vaardigheden
slechter. Kunnen wel compenseren met andere zaken.
4
,CASUS TINI – 2 E LEERJAAR. LVS SPELLING M2
Analyses
Leerplan – methode – eindtermen
KWANTITATIEVE ANALYSE
= analyse van cijfermateriaal. Hoeveel foute antwoorden, hoeveel goede antwoorden en daar een analyse uit
stellen.
Woorden
- Score Woorden= optelsom van alle correcte woorden
- Percentiel woorden= Pc X
Zinnen
- Score Zinnen= optelsom van alle correcte woorden in de zinnen
- Percentiel zinnen = Pc x
Totaal
- Score Totaal= score woorden + score zinnen
- Percentiel totaal= Pc x
Basis en Uitbreiding
- Score basis= optelsom van aantal correcte woorden (2 keer 1-10) en correcte woorden in zinnen 1-4
- Score Uitbreiding = optelsom van aantal correcte woorden (2 keer 11-15) en correcte woorden in zinnen
5 en 6
5
, 6
Leerstoornissen ....................................................................................................................................... 1
Doelstellingen ..................................................................................................................................... 4
STELLINGEN ......................................................................................................................................... 4
CASUS TINI – 2E LEERJAAR. LVS SPELLING M2 .................................................................................. 5
Kwantitatieve analyse ................................................................................................................... 5
Kwalitatieve analyse (basis-, regel-, materiaalfout) ................................................................ 10
THEORIE VAN DYSLEXIE .................................................................................................................... 12
DEFINITIE ......................................................................................................................................... 12
Voorkomen/prevalentie dyslexie ............................................................................................... 14
DYSLEXIE VASTSTELLEN ..................................................................................................................... 14
criteria............................................................................................................................................ 14
DSM 5: SPECIFIEKE LEERSTOORNIS ............................................................................................... 16
Wat vooraf gaat aan lezen en spellen ......................................................................................... 17
Verklaring voor dyslexie .................................................................................................................. 19
Genetica/erfelijk .......................................................................................................................... 19
Neurobiologie ............................................................................................................................... 20
Cognitie......................................................................................................................................... 21
Comorbiditeit ................................................................................................................................... 22
Meervoudig model ...................................................................................................................... 22
Diagnostiek dyslexie ........................................................................................................................ 22
Situering diagnostiek dyslexie ..................................................................................................... 23
Diagnostiek dyslexie → Adhv casus Thijs, 17j ............................................................................... 23
Intakefase ..................................................................................................................................... 23
Strategiefase................................................................................................................................. 24
onderzoeksfase ............................................................................................................................ 25
Casus Thijs...................................................................................................................................... 38
INDICERING DYSLEXIE ...................................................................................................................... 40
Situering ......................................................................................................................................... 40
Stimuleren en motiveren ............................................................................................................. 41
Redicodi ........................................................................................................................................ 41
Hulp buiten de school ................................................................................................................. 44
Doorverwijzen naar BuO? ........................................................................................................... 44
LEERSTOORNISSEN DE ROL VAN DE LOGOPEDIST ......................................................................... 46
Logopedische begeleiding bij dyslexie en dyscalculie .......................................................... 47
Handelingsplan ............................................................................................................................ 54
1
, Vreemde talen ............................................................................................................................. 56
REKENEN EN NUMERIEKE COGNITIE ................................................................................................ 57
‘Functionele gecijferdheid’ van belang .................................................................................. 57
Rekenen is meer… ....................................................................................................................... 58
Getallen verwerken ..................................................................................................................... 59
TYPISCHE REKENONTWIKKELING .................................................................................................. 59
WAT IS DYSCALCULIE (NIET)............................................................................................................. 65
3 Criteria ........................................................................................................................................ 65
Onderkenning dyscalculie .......................................................................................................... 66
Prevalentie .................................................................................................................................... 67
Comorbiditeit ............................................................................................................................... 67
Soorten dyscalculie ..................................................................................................................... 67
WAT IS DE OORZAAK VAN DYSCALCULIE? .................................................................................... 67
Erfelijkheid ..................................................................................................................................... 68
Neuraal .......................................................................................................................................... 68
Cognitief ....................................................................................................................................... 69
Protocol wiskundeproblemen en dyscalculie .............................................................................. 70
DIAGNOSTIEK: definitie+ 3 criteria .................................................................................................. 70
INTAKEFASE .................................................................................................................................... 71
STRATEGIEFASE .............................................................................................................................. 73
ONDERZOEKSFASE ........................................................................................................................ 73
Volgens SDN ................................................................................................................................. 88
Doel ............................................................................................................................................... 88
Model sociale en emotionele problemen ................................................................................ 89
Positief effect Psycho-educatie ................................................................................................. 90
Hoe ................................................................................................................................................ 90
Aandachtspunten kinderen ....................................................................................................... 90
Psycho-educatie bij ..................................................................................................................... 90
2
,Overzicht artikels reader 2023-2024
3
,DOELSTELLINGEN
Dit opleidingsonderdeel draagt bij tot de volgende beroepsrollen van een psychologisch
consulent: psychodiagnosticus.
Aan het einde van dit opleidingsonderdeel is de student in staat om binnen het inhoudelijke domein
‘leerstoornissen’:
- de theoretische inzichten over leerstoornissen te vertalen naar diagnostiek en begeleiding van de
verschillende betrokken partijen (kinderen, ouders, leerkrachten, hulpverleners, ...).
- een testbatterij voor onderzoek naar lees-, spelling- en rekenmoeilijkheden samen te stellen resultaten te
analyseren en interpreteren met als doel het formuleren van een handelingsgericht advies.
- eventuele sociale en emotionele moeilijkheden van cliënten te identificeren en te ondersteunen.
- een voorstel voor psycho-educatie aan cliënten met leerproblemen uit te werken.
- de behandelingsprincipes voor leerproblemen toe te passen op de school- en opvoedingssituatie.
- schriftelijk te communiceren naar cliënten, ouders, leerkrachten en andere hulpverleners.
DYSLEXIE
STELLINGEN
Dyslexie is het omwisselen van letters zoals b en d
➔ Er zijn geen typische fouten. Automatisatie en koppeling tussen klank en teken loopt moeilijker. Blijft de
fouten van een beginnende lezer langer aanhouden.
Als een jongere met dyslexie leesproblemen heeft, is er ook altijd sprake van spellingproblemen.
➔ Dyslexie: OF problemen schrijven OF lezen OF lezen en spellingsproblemen -> het is altijd dyslexie die
je specifieker moet opdelen (je hoort een klank die je moet schrijven OF je leest een letter die je moet
zeggen) Komen apart voor maar ook samen. Het is dus niet ALTIJD.
Oefenen op het ene helpt ook het andere. Maar moeilijkheden blijven ook na veel oefenen.
Dyslexie wordt vaker vastgesteld bij jongens.
➔ Het komt vaker voor bij jongens (zoals de meeste ontwikkelingsstoornissen)
Reader: document 4
Leerlingen met dyslexie zijn minder intelligent – helemaal
➔ Mensen met hoog/laag IQ kunnen dyslexie hebben
CHC model : verschillende vaardigheden, mensen met dyslexie doen bij fonologische vaardigheden
slechter. Kunnen wel compenseren met andere zaken.
4
,CASUS TINI – 2 E LEERJAAR. LVS SPELLING M2
Analyses
Leerplan – methode – eindtermen
KWANTITATIEVE ANALYSE
= analyse van cijfermateriaal. Hoeveel foute antwoorden, hoeveel goede antwoorden en daar een analyse uit
stellen.
Woorden
- Score Woorden= optelsom van alle correcte woorden
- Percentiel woorden= Pc X
Zinnen
- Score Zinnen= optelsom van alle correcte woorden in de zinnen
- Percentiel zinnen = Pc x
Totaal
- Score Totaal= score woorden + score zinnen
- Percentiel totaal= Pc x
Basis en Uitbreiding
- Score basis= optelsom van aantal correcte woorden (2 keer 1-10) en correcte woorden in zinnen 1-4
- Score Uitbreiding = optelsom van aantal correcte woorden (2 keer 11-15) en correcte woorden in zinnen
5 en 6
5
, 6
