ONDERNEMINGSRECHT
DEEL 1
HOOFDSTUK 1: BRONNEN ECONOMISCH RECHT
1. WETGEVING
NATIONALE WETGEVING
- Federale wetten, zo onder andere:
o Wetboek van Economisch Recht (afgekort WER),
Bestaat uit verschillende thematische wetboeken, genummerd met Romeinse cijfers.
o Wetboek van vennootschappen en verenigingen (BS 4 april 2019).
o Burgerlijk Wetboek (BW).
Belangrijke regels uit het burgerlijk recht gelden in het economisch recht evenzeer
- Los van de wetten kunnen er ook Koninklijke besluiten worden uitgewerkt.
- Verder is er ook regionale wetgeving, nl. de decreten en de besluiten van de gemeenschappen en de
gewesten (in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest heten die respectievelijk ordonnanties en
verordeningen).
INTERNATIONALE WETGEVING
- Verdragen tussen landen
Bv. Europees verdrag voor internationaal vervoer van gevaarlijke goederen over de weg
- Rechtsregels uitgevaardigd door supranationale politieke instellingen, zo onder andere het recht van
de Europese Unie.
- Het Europees Parlement & Europese Raad wetgevende organen van de EU.
Ze werken voor de meeste aangelegenheden op voet van gelijkheid. Het initiatiefrecht om
wetgeving voor te stellen berust enkel en alleen bij de Europese Commissie
INTERNATIONAAL RECHT
- Binnen de Europese Unie bestaat er drie wetgevende instrumenten
o Richtlijnen: Bevatten rechtsregels die de lidstaten verplicht moeten worden opgenomen &
verwerkt in eigen wetgeveing. Heel streng en laten de lidstaten weinig bewegingsruimte over.
o Verordeningen: bevatten een algemene en volledige reglementering die rechtstreeks van
toepassing is in alle lidstaten. Wetgevende initiatieven vanwege de nationale overheden zijn
hier m.a.w. helemaal niet vereist en eigenlijk zelfs niet toegelaten.
o Besluiten: bevatten bijzondere besluiten die enkel op de uitdrukkelijk aangeduide
bestemmeling (staten, ondernemingen of personen) van toepassing zijn.
- Bi- of multilaterale verdragen tussen soevereine staten
o Een gekend verdrag is bv. het Weens Koopverdrag
1
, 2. RECHTSPRAAK
- Het geheel van beslissingen uitgesproken door diverse rechtscolleges vormt de rechtspraak.
- Rechtspraak juridisch niet bindend is toch belangrijke rechtsbron
o Rechterlijke uitspraken van (andere) rechters vormen een precedent waarnaar rechters
kunnen teruggrijpen bij hun beoordeling van een zaak.
- Vooral om uitspraken van de ondernemingsrechtbank en vd hoven van beroep en het Hof van Cassatie
- Bij onderneminsgrechtbank
o Geheel van de beslissingen van hoven en rechtbanken
o Elke rechter past de wet toe naar eigen interpretatie
o Die interpretatie vormt dan invloed op latere rechtszaken
3. GEWOONTE
- Gebruiken in de samenleving
o bv. vermoeden van passieve hoofdelijkheid tussen ondernemers die contractueel verbonden
zijn tov hun schuldeiser
- 1 schuld, meerdere schuldenaars, 1 schuldeiser (vb. lening van 2 ondernemers voor hun magazijn)
- Opgelet!! Bindend
4. GEWOONTE EN RECHTSLEER
- Gewoonterechtelijke regels zijn gebaseerd op welbepaalde en herhaalde handelswijzen die als
algemeen verbindend worden aanvaard. De wetgever verwijst er soms naar.
- Daarnaast zijn er nog de gebruiken die in bepaalde sectoren gelden, bv. in de diamantsector.
- Rechtsleer: het geheel van studies geschreven door rechtsgeleerden
o De rechters zijn niet gebonden door deze studies, maar de rechtspraak wordt er wel door
beïnvloed. Het is een indirecte rechtsbron.
HOOFDSTUK 2: ONDERNEMEINGSRECHTBANK
1. ONDERNEMINGSRECHTBANK
- België telt in totaal 9 ondernemingsrechtbanken
- Antwerpen, Brussel Nederlandstalig, Brussel Franstalig, Leuven, Gent, Eupen, Luik, Henegouwen en
Waals-Brabant
- Elke ondernemingsrechtbank telt afzonderlijke afdelingen en kamers
- Een ondernemingsrechtbank in elk rechtsgebied van een Hof van Beroep
2. SAMENSTELLING
- Elke kamer bestaat uit: Beroepsrechters + Lekenrechters
- Lekenrechters = rechters in ondernemingszaken + meer voeling ondernemingen & eco leven
Geen juridische opleiding & benoemd door Koning (hernieuwbare periode 5jaar)
- Griffier + speciale gevallen advies horen van magistraat Openbaar Ministerie
- Ambt Openbaar Ministerie waargenomen door Procureur des Konings + bijgestaan door subistituen
2
, 3. BEVOEGDHEDEN
ALGEMENE
- Ondernemingsrechtbank bevoegd voor alle geschillen tussen ondernemingen, ongeacht het bedrag.
- Vordering van een particulier tegen een onderneming ondernemingsrechtbank
o Niet omgekeerd !! (vrederechter)
- Ondernemingsrechtbank behandelt geschillen tussen ondernemingen
Natuurlijke personen die als zelfstandige een beroepsactiviteit uitoefenen, rechtspersonen &
organisaties zonder rechtspersoonlijkheid.
- Wat de natuurlijke personen betreft die een beroepsactiviteit uitoefenen als zelfstandige, mogen de
geschillen niet te maken hebben met een handeling die kennelijk vreemd is aan de onderneming
BIJZONDERE
- De ondernemingsrechtbank neemt ook kennis van een aantal specifieke geschillen, ongeacht het
bedrag:
o geschillen inzake vennootschappen, verenigingen of stichtingen
o geschillen inzake intellectuele eigendomsrechten
o geschillen inzake marktpraktijken
o geschillen inzake wissel- of orderbrieven
UITSLUITENDE
- De ondernemingsrechtbank uitsluitend bevoegd om kennis te nemen van vorderingen en geschillen
die rechtstreeks verband houden met een insolventieprocedure
- Faillissement en gerechtelijke reorganisatie
4. PROCEDURES
- De gewone procedure kent drie kernmomenten:
o Dagvaarding
o Openbare terechtzitting
o Het vonnis
- Daarnaast zijn er ook de verkorte en buitengewone procedures.
Spoedeisende zaken kan de voorzitter bv in kortgeding maatregelen treffen
IOS-PROCEDURE
- Administratieve procedure ter invordering van onbetwiste geldschulden
- B2B relaties
- Niet voor privé schulden van een ondernemer
- Uitvoerbare titel zonder tussenkomst van een rechtbank
- Advocaat als eerste rechter & gerechtsdeurwaarder aanmaning betekenen
- Schuldenaar 1 maand tijd om te reageren
o Sa betaalt alles (dading)
o Sa betwist en juridische procedure kan opgestart worden
o Sa vraagt betalingsfaciliteiten
o Sa betaalt slechts deel
o Sa reageert niet
- Binnen 1 maand niets betaald, geen afbetalingsplan, geen betwisting + 8 dagen
3
, - Gerechtsdeurwaarder een pv van niet-betwisting opstellen
- Pv uitvoerbaar verklaard worden door Ondernemingsrechtbank
- Gerechtsdeurwaarder uitvoeren
- Sa kan ten allen tijde naar rechter stappen en schuldvordering aanvechten
HOOFDSTUK 3: BEWIJS IN ONDERNEMINGSZAKEN
1. BEWIJSLAST?
- Wie meent een ander te kunnen aanspreken, moet de rechtshandelingen / feiten bewijzen
- Wie beweert bevrijd te zijn, moet ook de rechtshandeling / feiten bewijzen
- Alle partijen zijn gehouden mee te werken aan de bewijsvoering
- Rechtbank kan ook bepalen wie bewijslast draagt en bijkomende bewijzen opvragen
2. GESCHRIFT?
‘Een geschrift is een geheel van alfabetische tekens of van enige andere verstaanbare tekens aangebracht op
een drager die de mogelijkheid biedt toegang ertoe te hebben gedurende een periode die is afgestemd op het
doel waarvoor de informatie kan dienen en waarbij de integriteit ervan wordt beschermd, welke ook de drager
en de transmissiemogelijkheden zijn.’
- Een geschrift kan geldig zijn met een geschreven handtekening maar ook met een elektronische
handtekening.
Er zijn drie soorten elektronische of e-handtekeningen
o De gewone elektronische handtekening (ES)
o De geavanceerde elektronische handtekening (AES)
o De gekwalificeerde elektronische handtekening (QES)
3. BEWIJSREGELS
BURGERLIJKE ZAKEN
- Zie Verbintenissen en contractenrecht
- Bewijs tegen een particulier / onderling
Verbintenissen uit overeenkomsten (> 3.500 euro) bewezen worden met een geschrift
- Materiële feiten => getuigen en vermoeden
ONDERNEMINGSZAKEN
- Soepeler en vrijer bewijsvoering
- Bewijs tegen een onderneming / onderling
- Alle middelen van recht tenzij wet anders bepaalt
- Onderneming tegen niet-onderneming regels van burgerlijk recht
- Particulier tegen een onderneming regels uit ondernemingszaken
OVERZICHT BEWIJSREGELS
- Particulier vs. Particulier Burgerlijk recht
- Particulier vs. Onderneming Ondernemingsrecht
- Onderneming vs. Particulier Burgerlijk recht
- Onderneming vs. Onderneming Ondernemingsrecht
4
DEEL 1
HOOFDSTUK 1: BRONNEN ECONOMISCH RECHT
1. WETGEVING
NATIONALE WETGEVING
- Federale wetten, zo onder andere:
o Wetboek van Economisch Recht (afgekort WER),
Bestaat uit verschillende thematische wetboeken, genummerd met Romeinse cijfers.
o Wetboek van vennootschappen en verenigingen (BS 4 april 2019).
o Burgerlijk Wetboek (BW).
Belangrijke regels uit het burgerlijk recht gelden in het economisch recht evenzeer
- Los van de wetten kunnen er ook Koninklijke besluiten worden uitgewerkt.
- Verder is er ook regionale wetgeving, nl. de decreten en de besluiten van de gemeenschappen en de
gewesten (in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest heten die respectievelijk ordonnanties en
verordeningen).
INTERNATIONALE WETGEVING
- Verdragen tussen landen
Bv. Europees verdrag voor internationaal vervoer van gevaarlijke goederen over de weg
- Rechtsregels uitgevaardigd door supranationale politieke instellingen, zo onder andere het recht van
de Europese Unie.
- Het Europees Parlement & Europese Raad wetgevende organen van de EU.
Ze werken voor de meeste aangelegenheden op voet van gelijkheid. Het initiatiefrecht om
wetgeving voor te stellen berust enkel en alleen bij de Europese Commissie
INTERNATIONAAL RECHT
- Binnen de Europese Unie bestaat er drie wetgevende instrumenten
o Richtlijnen: Bevatten rechtsregels die de lidstaten verplicht moeten worden opgenomen &
verwerkt in eigen wetgeveing. Heel streng en laten de lidstaten weinig bewegingsruimte over.
o Verordeningen: bevatten een algemene en volledige reglementering die rechtstreeks van
toepassing is in alle lidstaten. Wetgevende initiatieven vanwege de nationale overheden zijn
hier m.a.w. helemaal niet vereist en eigenlijk zelfs niet toegelaten.
o Besluiten: bevatten bijzondere besluiten die enkel op de uitdrukkelijk aangeduide
bestemmeling (staten, ondernemingen of personen) van toepassing zijn.
- Bi- of multilaterale verdragen tussen soevereine staten
o Een gekend verdrag is bv. het Weens Koopverdrag
1
, 2. RECHTSPRAAK
- Het geheel van beslissingen uitgesproken door diverse rechtscolleges vormt de rechtspraak.
- Rechtspraak juridisch niet bindend is toch belangrijke rechtsbron
o Rechterlijke uitspraken van (andere) rechters vormen een precedent waarnaar rechters
kunnen teruggrijpen bij hun beoordeling van een zaak.
- Vooral om uitspraken van de ondernemingsrechtbank en vd hoven van beroep en het Hof van Cassatie
- Bij onderneminsgrechtbank
o Geheel van de beslissingen van hoven en rechtbanken
o Elke rechter past de wet toe naar eigen interpretatie
o Die interpretatie vormt dan invloed op latere rechtszaken
3. GEWOONTE
- Gebruiken in de samenleving
o bv. vermoeden van passieve hoofdelijkheid tussen ondernemers die contractueel verbonden
zijn tov hun schuldeiser
- 1 schuld, meerdere schuldenaars, 1 schuldeiser (vb. lening van 2 ondernemers voor hun magazijn)
- Opgelet!! Bindend
4. GEWOONTE EN RECHTSLEER
- Gewoonterechtelijke regels zijn gebaseerd op welbepaalde en herhaalde handelswijzen die als
algemeen verbindend worden aanvaard. De wetgever verwijst er soms naar.
- Daarnaast zijn er nog de gebruiken die in bepaalde sectoren gelden, bv. in de diamantsector.
- Rechtsleer: het geheel van studies geschreven door rechtsgeleerden
o De rechters zijn niet gebonden door deze studies, maar de rechtspraak wordt er wel door
beïnvloed. Het is een indirecte rechtsbron.
HOOFDSTUK 2: ONDERNEMEINGSRECHTBANK
1. ONDERNEMINGSRECHTBANK
- België telt in totaal 9 ondernemingsrechtbanken
- Antwerpen, Brussel Nederlandstalig, Brussel Franstalig, Leuven, Gent, Eupen, Luik, Henegouwen en
Waals-Brabant
- Elke ondernemingsrechtbank telt afzonderlijke afdelingen en kamers
- Een ondernemingsrechtbank in elk rechtsgebied van een Hof van Beroep
2. SAMENSTELLING
- Elke kamer bestaat uit: Beroepsrechters + Lekenrechters
- Lekenrechters = rechters in ondernemingszaken + meer voeling ondernemingen & eco leven
Geen juridische opleiding & benoemd door Koning (hernieuwbare periode 5jaar)
- Griffier + speciale gevallen advies horen van magistraat Openbaar Ministerie
- Ambt Openbaar Ministerie waargenomen door Procureur des Konings + bijgestaan door subistituen
2
, 3. BEVOEGDHEDEN
ALGEMENE
- Ondernemingsrechtbank bevoegd voor alle geschillen tussen ondernemingen, ongeacht het bedrag.
- Vordering van een particulier tegen een onderneming ondernemingsrechtbank
o Niet omgekeerd !! (vrederechter)
- Ondernemingsrechtbank behandelt geschillen tussen ondernemingen
Natuurlijke personen die als zelfstandige een beroepsactiviteit uitoefenen, rechtspersonen &
organisaties zonder rechtspersoonlijkheid.
- Wat de natuurlijke personen betreft die een beroepsactiviteit uitoefenen als zelfstandige, mogen de
geschillen niet te maken hebben met een handeling die kennelijk vreemd is aan de onderneming
BIJZONDERE
- De ondernemingsrechtbank neemt ook kennis van een aantal specifieke geschillen, ongeacht het
bedrag:
o geschillen inzake vennootschappen, verenigingen of stichtingen
o geschillen inzake intellectuele eigendomsrechten
o geschillen inzake marktpraktijken
o geschillen inzake wissel- of orderbrieven
UITSLUITENDE
- De ondernemingsrechtbank uitsluitend bevoegd om kennis te nemen van vorderingen en geschillen
die rechtstreeks verband houden met een insolventieprocedure
- Faillissement en gerechtelijke reorganisatie
4. PROCEDURES
- De gewone procedure kent drie kernmomenten:
o Dagvaarding
o Openbare terechtzitting
o Het vonnis
- Daarnaast zijn er ook de verkorte en buitengewone procedures.
Spoedeisende zaken kan de voorzitter bv in kortgeding maatregelen treffen
IOS-PROCEDURE
- Administratieve procedure ter invordering van onbetwiste geldschulden
- B2B relaties
- Niet voor privé schulden van een ondernemer
- Uitvoerbare titel zonder tussenkomst van een rechtbank
- Advocaat als eerste rechter & gerechtsdeurwaarder aanmaning betekenen
- Schuldenaar 1 maand tijd om te reageren
o Sa betaalt alles (dading)
o Sa betwist en juridische procedure kan opgestart worden
o Sa vraagt betalingsfaciliteiten
o Sa betaalt slechts deel
o Sa reageert niet
- Binnen 1 maand niets betaald, geen afbetalingsplan, geen betwisting + 8 dagen
3
, - Gerechtsdeurwaarder een pv van niet-betwisting opstellen
- Pv uitvoerbaar verklaard worden door Ondernemingsrechtbank
- Gerechtsdeurwaarder uitvoeren
- Sa kan ten allen tijde naar rechter stappen en schuldvordering aanvechten
HOOFDSTUK 3: BEWIJS IN ONDERNEMINGSZAKEN
1. BEWIJSLAST?
- Wie meent een ander te kunnen aanspreken, moet de rechtshandelingen / feiten bewijzen
- Wie beweert bevrijd te zijn, moet ook de rechtshandeling / feiten bewijzen
- Alle partijen zijn gehouden mee te werken aan de bewijsvoering
- Rechtbank kan ook bepalen wie bewijslast draagt en bijkomende bewijzen opvragen
2. GESCHRIFT?
‘Een geschrift is een geheel van alfabetische tekens of van enige andere verstaanbare tekens aangebracht op
een drager die de mogelijkheid biedt toegang ertoe te hebben gedurende een periode die is afgestemd op het
doel waarvoor de informatie kan dienen en waarbij de integriteit ervan wordt beschermd, welke ook de drager
en de transmissiemogelijkheden zijn.’
- Een geschrift kan geldig zijn met een geschreven handtekening maar ook met een elektronische
handtekening.
Er zijn drie soorten elektronische of e-handtekeningen
o De gewone elektronische handtekening (ES)
o De geavanceerde elektronische handtekening (AES)
o De gekwalificeerde elektronische handtekening (QES)
3. BEWIJSREGELS
BURGERLIJKE ZAKEN
- Zie Verbintenissen en contractenrecht
- Bewijs tegen een particulier / onderling
Verbintenissen uit overeenkomsten (> 3.500 euro) bewezen worden met een geschrift
- Materiële feiten => getuigen en vermoeden
ONDERNEMINGSZAKEN
- Soepeler en vrijer bewijsvoering
- Bewijs tegen een onderneming / onderling
- Alle middelen van recht tenzij wet anders bepaalt
- Onderneming tegen niet-onderneming regels van burgerlijk recht
- Particulier tegen een onderneming regels uit ondernemingszaken
OVERZICHT BEWIJSREGELS
- Particulier vs. Particulier Burgerlijk recht
- Particulier vs. Onderneming Ondernemingsrecht
- Onderneming vs. Particulier Burgerlijk recht
- Onderneming vs. Onderneming Ondernemingsrecht
4
