Hoofdstuk 5: gewrichten van het onderste lidmaat
Articulatio sacro-iliaca
Gewrichtsoppervlakken
- De facies op het os ilium v.h. os coxae draagt een kam die past in een sulcus op
de facies auricularis ossis sacri v.h. sacrum. Deze sulcus en kam beschrijven
een deel van een cirkel, waarvan het middenpunt in de tuberositas iliaca ligt.
- De gewrichtsspleet wordt begrensd door vezelkraakbeen dat de beenderen
bedekt en bestaat uit een rudimentaire synoviaalholte. Zij staat bijna verticaal, beide komen
naar caudaal iets naar elkaar toe. De spleet is radiologisch duidelijk waarneembaar. Bij
inflammatie is er een duidelijk pijnpunt palpeerbaar op de huid achter dit gewricht
Capsula articularis
- Zeer stevig en normaal vastgehecht, dicht bij de omtrek van de facies auricularis op beide
beenderen. Ze is verantwoordelijk voor de sulcus paraglenoidalis op het os ilium.
Ligamenten
Ligamenta sacroiliaca
- De ventrale bevinden zich in de voorwand van de kapsel, als een membraan tussen beide
beenderen gespannen.
- De interossea zijn gespannen tussen de tuberositas sacralis en de tuberositas iliaca.
- De dorsale (brevia et longa) liggen nog meer dorsaal, de longa zijn oppervlakkiger en
schuiner dan de brevia. Ze zijn gespannen tussen de SIPS en de crista sacralis lateralis.
- WERKING: het sacrum tussen de heupbeenderen te houden (ze beletten het kantelen van het
sacrum niet vanwege de ongunstige krachtarm)
Ligamentum iliolumbale
- Het is gespannen tussen de crista iliaca en uiteinde van processus costarius van de 5°
lumbaalwervel
- WERKING: dempen lateroflexie LWZ
Ligamentum sacrospinale & -tuberale begrenzen belangrijke openingen in het bekken
- Het ligamentum sacrospinale wordt bedekt door het Lig. sacrotuberale. Deze
is driehoekig en gespannen tussen de laterale zijde van de apex ossis sacri en
de basis ossis coccygis enerzijds en de spina ischiadica anderzijds.
- Ze begrenst langs onder het foramen ischiadicum maius, langs craniaal het
foramen ischiadicum minus.
- Het ligamentum sacrotuberale is meer oppervlakkig en sterker dan het
voorgaande. Ze is mediaal vast op de laterale achterzijde van het sacrum van
de spina iliaca posterior superior, over de gehele hoogte, tot aan de tweede
staartbeenwervel. Vandaar lopen de vezels onderling kruisend naar het tuber
ossis ischii.
- Zij begrenst het foramen ischiadicum minus langs onder. De onderrand van de
band loopt langs de binnenzijde van de ramus ossis ischii als processus
falciformis naar ventraal door.
- WERKING: beletten v.h. kantelen v.h. sacrum naar achter met een voordelige krachtarm.
, Bewegingen
- De assen waardoor bewegingen mogelijk zijn, zijn voor beide sacroiliacale gewrichten niet
dezelfde. Dit maakt theoretisch alle beweeglijkheid onmogelijk.
- Op het einde van de zwangerschap zou een licht daling of stijging van de symphyse ten
opzichte van het promontorium mogelijk zijn, als gevolg van de hormonale werking waarbij
de gewrichtsbanden wat verslappen.
Symphisis pubica
Gewrichtsoppervlakken
- De 2 facies symphysiales. Deze zijn bekleed met de discus interpubicus
(lamina fibrocartilaginea interpubica) waarin een rudimentaire
gewrichtsspleet kan voorkomen.
Capsula articularis
- Het kraakbeen is aanvankelijk hyalien, wordt vezelkraakbeenderig, behalve tegen het skelet
aan, waar het uiteindelijk totaal kan verbenen.
- Het kraakbeen is vooraan dikker dan achteraan en reikt van boven tot aan de tubercula
pubica en zet zich langs alle kanten verder in het periosteum.
Ligamenten
- Het ligamentum pubicum superius bevindt zich tussen bovenste schaambeenranden.
- Het ligamentum arcuatum pubis (inferius) ligt onder de symphysis en rondt de angulus
subpubicus af.
- Het ligamentum transversum perinei behoort tot de fasciën van het perineum.
- Tussen het tuberculum pubicum en de SIAS verloopt een stevig ligamentum inguinale. Deze
kan uitwendig gevolgd worden omdat ze in de liesplooi ligt en de bodem van het lieskanaal
uitmaakt
Bewegingen
- Theoretisch zijn er glijbewegingen mogelijk van de geïsoleerde symphysis. Door de
constructie van het bekken is meestal elke beweging in de symphysis uitgesloten.
- Tegen het einde der zwangerschap echter, worden de banden onder hormonale invloed
losser, en kan een zekere graad van beweeglijkheid voorkomen. Normaal laat deze laxiteit de
doormeters van het bekken toe om passief te vergroten bij de doorgang van het hoofdje.
- Het verschuiven van de symphysen bij het gaan waarover voor en na de geboorte soms
geklaagd wordt is wel pathologisch.
- De linea alba is een pezige streng die verticaal verloopt op de middellijn, van
de processus xiphoideus tot de schaamstreek
Articulatio sacro-iliaca
Gewrichtsoppervlakken
- De facies op het os ilium v.h. os coxae draagt een kam die past in een sulcus op
de facies auricularis ossis sacri v.h. sacrum. Deze sulcus en kam beschrijven
een deel van een cirkel, waarvan het middenpunt in de tuberositas iliaca ligt.
- De gewrichtsspleet wordt begrensd door vezelkraakbeen dat de beenderen
bedekt en bestaat uit een rudimentaire synoviaalholte. Zij staat bijna verticaal, beide komen
naar caudaal iets naar elkaar toe. De spleet is radiologisch duidelijk waarneembaar. Bij
inflammatie is er een duidelijk pijnpunt palpeerbaar op de huid achter dit gewricht
Capsula articularis
- Zeer stevig en normaal vastgehecht, dicht bij de omtrek van de facies auricularis op beide
beenderen. Ze is verantwoordelijk voor de sulcus paraglenoidalis op het os ilium.
Ligamenten
Ligamenta sacroiliaca
- De ventrale bevinden zich in de voorwand van de kapsel, als een membraan tussen beide
beenderen gespannen.
- De interossea zijn gespannen tussen de tuberositas sacralis en de tuberositas iliaca.
- De dorsale (brevia et longa) liggen nog meer dorsaal, de longa zijn oppervlakkiger en
schuiner dan de brevia. Ze zijn gespannen tussen de SIPS en de crista sacralis lateralis.
- WERKING: het sacrum tussen de heupbeenderen te houden (ze beletten het kantelen van het
sacrum niet vanwege de ongunstige krachtarm)
Ligamentum iliolumbale
- Het is gespannen tussen de crista iliaca en uiteinde van processus costarius van de 5°
lumbaalwervel
- WERKING: dempen lateroflexie LWZ
Ligamentum sacrospinale & -tuberale begrenzen belangrijke openingen in het bekken
- Het ligamentum sacrospinale wordt bedekt door het Lig. sacrotuberale. Deze
is driehoekig en gespannen tussen de laterale zijde van de apex ossis sacri en
de basis ossis coccygis enerzijds en de spina ischiadica anderzijds.
- Ze begrenst langs onder het foramen ischiadicum maius, langs craniaal het
foramen ischiadicum minus.
- Het ligamentum sacrotuberale is meer oppervlakkig en sterker dan het
voorgaande. Ze is mediaal vast op de laterale achterzijde van het sacrum van
de spina iliaca posterior superior, over de gehele hoogte, tot aan de tweede
staartbeenwervel. Vandaar lopen de vezels onderling kruisend naar het tuber
ossis ischii.
- Zij begrenst het foramen ischiadicum minus langs onder. De onderrand van de
band loopt langs de binnenzijde van de ramus ossis ischii als processus
falciformis naar ventraal door.
- WERKING: beletten v.h. kantelen v.h. sacrum naar achter met een voordelige krachtarm.
, Bewegingen
- De assen waardoor bewegingen mogelijk zijn, zijn voor beide sacroiliacale gewrichten niet
dezelfde. Dit maakt theoretisch alle beweeglijkheid onmogelijk.
- Op het einde van de zwangerschap zou een licht daling of stijging van de symphyse ten
opzichte van het promontorium mogelijk zijn, als gevolg van de hormonale werking waarbij
de gewrichtsbanden wat verslappen.
Symphisis pubica
Gewrichtsoppervlakken
- De 2 facies symphysiales. Deze zijn bekleed met de discus interpubicus
(lamina fibrocartilaginea interpubica) waarin een rudimentaire
gewrichtsspleet kan voorkomen.
Capsula articularis
- Het kraakbeen is aanvankelijk hyalien, wordt vezelkraakbeenderig, behalve tegen het skelet
aan, waar het uiteindelijk totaal kan verbenen.
- Het kraakbeen is vooraan dikker dan achteraan en reikt van boven tot aan de tubercula
pubica en zet zich langs alle kanten verder in het periosteum.
Ligamenten
- Het ligamentum pubicum superius bevindt zich tussen bovenste schaambeenranden.
- Het ligamentum arcuatum pubis (inferius) ligt onder de symphysis en rondt de angulus
subpubicus af.
- Het ligamentum transversum perinei behoort tot de fasciën van het perineum.
- Tussen het tuberculum pubicum en de SIAS verloopt een stevig ligamentum inguinale. Deze
kan uitwendig gevolgd worden omdat ze in de liesplooi ligt en de bodem van het lieskanaal
uitmaakt
Bewegingen
- Theoretisch zijn er glijbewegingen mogelijk van de geïsoleerde symphysis. Door de
constructie van het bekken is meestal elke beweging in de symphysis uitgesloten.
- Tegen het einde der zwangerschap echter, worden de banden onder hormonale invloed
losser, en kan een zekere graad van beweeglijkheid voorkomen. Normaal laat deze laxiteit de
doormeters van het bekken toe om passief te vergroten bij de doorgang van het hoofdje.
- Het verschuiven van de symphysen bij het gaan waarover voor en na de geboorte soms
geklaagd wordt is wel pathologisch.
- De linea alba is een pezige streng die verticaal verloopt op de middellijn, van
de processus xiphoideus tot de schaamstreek
