Samenvatting
Tentamen 2
10-11-2017
Ontwikkelingspsychologie I en
Ontwikkelingspsychologie II
Robin Riensema
HAN SOCIAAL PEDAGOGISCHE HULPVERLENING
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Een inleiding in de ontwikkeling van een kind. .................................................................7
1.1 Een oriëntate op de ontwikkelingspsychologie ...........................................................................7
1.1.1 De reikwijdte van het vakgebied ...............................................................................................7
Leefijdsgroepen en individuele verschillen ...................................................................................7
1.1.2. De invloed van cohorten op ontwikkeling: ontwikkelen in een sociale wereld. ......................8
1.2 Kinderen: verleden, heden, en toekomst. ....................................................................................9
Actuele vraagstukken en onderwerpen: De onderliggende thema’s van de
ontwikkelingspsychologie. .............................................................................................................9
Kriteke en Gevoelige perioden: de invloed van de omgeving. ......................................................9
Levensloopmodel versus focus op specifeke perioden. ..............................................................10
De relateve invloed van nature en nature op de ontwikkeling ...................................................10
......................................................................................................................................................10
H.2 Theoretsche perspecteven en onderzoek ...................................................................................10
2.1.3. Het cognitef perspectef: kijken naar de oorsprong van ons begrip. .....................................10
De cogniteve ontwikkelingstheorie van Piaget. ..........................................................................10
......................................................................................................................................................10
Meningen over de informateverwerkingstheorie .......................................................................11
Cogniteve neurowetenschap.......................................................................................................11
2.1.4. Het systemisch perspectef: een brede visie op ontwikkeling. ...............................................12
2.2 De werkwijze van het wetenschappelijk onderzoek ..................................................................14
2.2.1.Empirisch onderzoek en de wetenschappelijke methode ......................................................14
2.2.2 Een hypothese ontwikkelen vanuit een theorie . ....................................................................14
2.2.4 De resultaten (data) analyseren en de hypothese accepteren of verwerpen .........................15
2.2.5 De resultaten publiceren, bekritseren en repliceren .............................................................15
Experimenteel onderzoek ............................................................................................................15
Correlatoneel onderzoek ............................................................................................................15
H.6 De cogniteve ontwikkeling in de babytjd .....................................................................................17
Substadium 1: eenvoudige refexen (0-1 maand) ........................................................................18
Substadium 2: eerste gewoonten en primaire circulaire reactes (1-4 maanden) .......................18
Substadium 3: secundaire circulaire reactes (4-8 maanden) ......................................................18
Substadium 4: coördinate van secundaire circulaire reactes (8-12 maanden) ...........................19
Substadium 5: tertaire circulaire reactes (12-18 maanden) .......................................................19
Substadium 6: het begin van het denken (18-24 maanden) ........................................................19
1
, 6.1.3. Meningen over Piaget: steun en kritek .................................................................................19
H.7 De sociale ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de babytjd .................................20
7.1 De basis van sociaal gedrag........................................................................................................20
Het interpreteren van de gezichtsuitdrukkingen en stemmen van anderen. ..............................21
......................................................................................................................................................21
7.1.3. Social referencing: voelen wat anderen voelen .....................................................................22
7.2 Relates aangaan. .......................................................................................................................23
7.2.1. Hechtng: Het vormen van sociale banden. ...........................................................................24
Hechtng .......................................................................................................................................24
7.2.3. Interacte met baby’s: ontluikende relates ...........................................................................28
7.3 Verschillen tussen baby’s ...........................................................................................................29
7.3.2. Temperament: stabiele factoren in het gedrag van een kind. ...............................................30
De biologische basis van temperament .......................................................................................31
7.3.3. Gender: jongens in het blauw, meisjes in het roze. ...............................................................32
H.9 De cogniteve ontwikkeling in de peuter- en kleutertjd ...............................................................33
9.1.1. Piagets stadium van preoperatoneel denken .......................................................................33
De relates tussen taal en gedachten ...........................................................................................33
Centrate: wat je ziet, is wat je denkt ...........................................................................................33
Egocentrisme: het onvermogen om zich te verplaatsen in anderen. ...........................................35
Het ontstaan van intuïtef denken ...............................................................................................35
Meningen over Piagets benadering van cogniteve ontwikkeling ................................................36
9.1.3. Vygotsky’s visie op cogniteve ontwikkeling: oog voor de rol van cultuur .............................36
De zone van naaste ontwikkeling en scafolding: beginsel van cogniteve ontwikkeling .............37
......................................................................................................................................................37
Meningen over de bijdragen van Vygotsky ..................................................................................38
......................................................................................................................................................38
H.10 De sociale- en persoonlijkheidsontwikkeling in de peuter- en kleutertjd ...................................38
10.1 Een antwoord op de vraag ‘wie ben ik?’ ..................................................................................38
..........................................................................................................................................................38
10.1.1. De persoonlijkheidsontwikkeling: Conficten oplossen ........................................................38
10.1.2. Het zelfeeld in de peuter- en kleutertjd ............................................................................39
..........................................................................................................................................................39
10.2 Vrienden en familie: het sociale leven van peuters en kleuters ...............................................39
10.2.1. Het ontstaan van vriendschappen .......................................................................................39
10.2.2. De regels van het spel ..........................................................................................................40
De sociale aspecten van spelen ...................................................................................................40
2
, Het ontstaan van theory of mind .................................................................................................41
10.2.4. Het gezinsleven van peuters en kleuters .............................................................................42
H.12 De cogniteve ontwikkeling in de schooltjd ................................................................................43
12.1 De intellectuele en taalkundige ontwikkeling ..........................................................................43
12.1.1. De cogniteve ontwikkeling volgens Piaget ..........................................................................43
De opkomst van het concreet-operatonele denken ...................................................................43
H.13 De sociale ontwikkeling en persoonlijkheidsontwikkeling in de schooltjd .................................44
13.1 De ontwikkeling van het eigen ik .............................................................................................44
13.1.1. De psychosociale ontwikkeling en zelfennis in de schooltjd .............................................44
13.1.2 Eigenwaarde: hoe kinderen een beeld van zichzelf ontwikkelen ..........................................46
Groei en afname van de eigenwaarde .........................................................................................46
Etnische afomst en eigenwaarde ...............................................................................................47
13.2.1. Stadia van vriendschap: een veranderende kijk op vrienden ...............................................48
13.2.5. Pesten op school en online ..................................................................................................51
Eigenschappen van kinderen die gepest worden .........................................................................51
Eigenschappen van pestkoppen ..................................................................................................51
......................................................................................................................................................51
13.3 Het gezin in de schooltjd .........................................................................................................51
Diversiteit in gezinssamenstellingen ............................................................................................52
Leven in een nieuw samengesteld gezin ......................................................................................53
Huishoudens van drie generates .................................................................................................53
Armoede en gezinsleven ..............................................................................................................54
H.15 De cogniteve ontwikkeling in de adolescente ...........................................................................54
15.1 De intellectuele ontwikkeling ..................................................................................................54
15.1.1. Het formeel-operatonele stadium van Piaget en adolescente ...........................................54
Culturele invloeden ......................................................................................................................55
De efecten van formele operates op het denken van adolescenten. ........................................56
......................................................................................................................................................56
Meningen over de visie van Piaget ..............................................................................................56
H.16 De sociale ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de adolescente ........................56
16.1 Identteit: een antwoord op de vraag ‘wie ben ik?’ .................................................................56
..........................................................................................................................................................56
16.1.1. Zelfeeld: beschrijving van het ik .........................................................................................57
..........................................................................................................................................................57
Genderverschillen in eigenwaarde ..............................................................................................57
SES en eigenwaarde .....................................................................................................................58
3
Tentamen 2
10-11-2017
Ontwikkelingspsychologie I en
Ontwikkelingspsychologie II
Robin Riensema
HAN SOCIAAL PEDAGOGISCHE HULPVERLENING
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Een inleiding in de ontwikkeling van een kind. .................................................................7
1.1 Een oriëntate op de ontwikkelingspsychologie ...........................................................................7
1.1.1 De reikwijdte van het vakgebied ...............................................................................................7
Leefijdsgroepen en individuele verschillen ...................................................................................7
1.1.2. De invloed van cohorten op ontwikkeling: ontwikkelen in een sociale wereld. ......................8
1.2 Kinderen: verleden, heden, en toekomst. ....................................................................................9
Actuele vraagstukken en onderwerpen: De onderliggende thema’s van de
ontwikkelingspsychologie. .............................................................................................................9
Kriteke en Gevoelige perioden: de invloed van de omgeving. ......................................................9
Levensloopmodel versus focus op specifeke perioden. ..............................................................10
De relateve invloed van nature en nature op de ontwikkeling ...................................................10
......................................................................................................................................................10
H.2 Theoretsche perspecteven en onderzoek ...................................................................................10
2.1.3. Het cognitef perspectef: kijken naar de oorsprong van ons begrip. .....................................10
De cogniteve ontwikkelingstheorie van Piaget. ..........................................................................10
......................................................................................................................................................10
Meningen over de informateverwerkingstheorie .......................................................................11
Cogniteve neurowetenschap.......................................................................................................11
2.1.4. Het systemisch perspectef: een brede visie op ontwikkeling. ...............................................12
2.2 De werkwijze van het wetenschappelijk onderzoek ..................................................................14
2.2.1.Empirisch onderzoek en de wetenschappelijke methode ......................................................14
2.2.2 Een hypothese ontwikkelen vanuit een theorie . ....................................................................14
2.2.4 De resultaten (data) analyseren en de hypothese accepteren of verwerpen .........................15
2.2.5 De resultaten publiceren, bekritseren en repliceren .............................................................15
Experimenteel onderzoek ............................................................................................................15
Correlatoneel onderzoek ............................................................................................................15
H.6 De cogniteve ontwikkeling in de babytjd .....................................................................................17
Substadium 1: eenvoudige refexen (0-1 maand) ........................................................................18
Substadium 2: eerste gewoonten en primaire circulaire reactes (1-4 maanden) .......................18
Substadium 3: secundaire circulaire reactes (4-8 maanden) ......................................................18
Substadium 4: coördinate van secundaire circulaire reactes (8-12 maanden) ...........................19
Substadium 5: tertaire circulaire reactes (12-18 maanden) .......................................................19
Substadium 6: het begin van het denken (18-24 maanden) ........................................................19
1
, 6.1.3. Meningen over Piaget: steun en kritek .................................................................................19
H.7 De sociale ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de babytjd .................................20
7.1 De basis van sociaal gedrag........................................................................................................20
Het interpreteren van de gezichtsuitdrukkingen en stemmen van anderen. ..............................21
......................................................................................................................................................21
7.1.3. Social referencing: voelen wat anderen voelen .....................................................................22
7.2 Relates aangaan. .......................................................................................................................23
7.2.1. Hechtng: Het vormen van sociale banden. ...........................................................................24
Hechtng .......................................................................................................................................24
7.2.3. Interacte met baby’s: ontluikende relates ...........................................................................28
7.3 Verschillen tussen baby’s ...........................................................................................................29
7.3.2. Temperament: stabiele factoren in het gedrag van een kind. ...............................................30
De biologische basis van temperament .......................................................................................31
7.3.3. Gender: jongens in het blauw, meisjes in het roze. ...............................................................32
H.9 De cogniteve ontwikkeling in de peuter- en kleutertjd ...............................................................33
9.1.1. Piagets stadium van preoperatoneel denken .......................................................................33
De relates tussen taal en gedachten ...........................................................................................33
Centrate: wat je ziet, is wat je denkt ...........................................................................................33
Egocentrisme: het onvermogen om zich te verplaatsen in anderen. ...........................................35
Het ontstaan van intuïtef denken ...............................................................................................35
Meningen over Piagets benadering van cogniteve ontwikkeling ................................................36
9.1.3. Vygotsky’s visie op cogniteve ontwikkeling: oog voor de rol van cultuur .............................36
De zone van naaste ontwikkeling en scafolding: beginsel van cogniteve ontwikkeling .............37
......................................................................................................................................................37
Meningen over de bijdragen van Vygotsky ..................................................................................38
......................................................................................................................................................38
H.10 De sociale- en persoonlijkheidsontwikkeling in de peuter- en kleutertjd ...................................38
10.1 Een antwoord op de vraag ‘wie ben ik?’ ..................................................................................38
..........................................................................................................................................................38
10.1.1. De persoonlijkheidsontwikkeling: Conficten oplossen ........................................................38
10.1.2. Het zelfeeld in de peuter- en kleutertjd ............................................................................39
..........................................................................................................................................................39
10.2 Vrienden en familie: het sociale leven van peuters en kleuters ...............................................39
10.2.1. Het ontstaan van vriendschappen .......................................................................................39
10.2.2. De regels van het spel ..........................................................................................................40
De sociale aspecten van spelen ...................................................................................................40
2
, Het ontstaan van theory of mind .................................................................................................41
10.2.4. Het gezinsleven van peuters en kleuters .............................................................................42
H.12 De cogniteve ontwikkeling in de schooltjd ................................................................................43
12.1 De intellectuele en taalkundige ontwikkeling ..........................................................................43
12.1.1. De cogniteve ontwikkeling volgens Piaget ..........................................................................43
De opkomst van het concreet-operatonele denken ...................................................................43
H.13 De sociale ontwikkeling en persoonlijkheidsontwikkeling in de schooltjd .................................44
13.1 De ontwikkeling van het eigen ik .............................................................................................44
13.1.1. De psychosociale ontwikkeling en zelfennis in de schooltjd .............................................44
13.1.2 Eigenwaarde: hoe kinderen een beeld van zichzelf ontwikkelen ..........................................46
Groei en afname van de eigenwaarde .........................................................................................46
Etnische afomst en eigenwaarde ...............................................................................................47
13.2.1. Stadia van vriendschap: een veranderende kijk op vrienden ...............................................48
13.2.5. Pesten op school en online ..................................................................................................51
Eigenschappen van kinderen die gepest worden .........................................................................51
Eigenschappen van pestkoppen ..................................................................................................51
......................................................................................................................................................51
13.3 Het gezin in de schooltjd .........................................................................................................51
Diversiteit in gezinssamenstellingen ............................................................................................52
Leven in een nieuw samengesteld gezin ......................................................................................53
Huishoudens van drie generates .................................................................................................53
Armoede en gezinsleven ..............................................................................................................54
H.15 De cogniteve ontwikkeling in de adolescente ...........................................................................54
15.1 De intellectuele ontwikkeling ..................................................................................................54
15.1.1. Het formeel-operatonele stadium van Piaget en adolescente ...........................................54
Culturele invloeden ......................................................................................................................55
De efecten van formele operates op het denken van adolescenten. ........................................56
......................................................................................................................................................56
Meningen over de visie van Piaget ..............................................................................................56
H.16 De sociale ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de adolescente ........................56
16.1 Identteit: een antwoord op de vraag ‘wie ben ik?’ .................................................................56
..........................................................................................................................................................56
16.1.1. Zelfeeld: beschrijving van het ik .........................................................................................57
..........................................................................................................................................................57
Genderverschillen in eigenwaarde ..............................................................................................57
SES en eigenwaarde .....................................................................................................................58
3
