vSD 05-005 Stochastische effecten
Onderwijsvorm Studiebelasting
zelfstudie 2 SBU
Inleiding:
Stochastische effecten zijn de effecten die mogelijk optreden, zonder een drempel
dosis. In dit studieonderdeel wordt op dit type effecten ingegaan.
Leerdoelen
Na dit studieonderdeel is de student in staat om:
· Een beschrijving te geven van de kenmerken van stochastische effecten van straling.
· In eigen woorden te beschrijven hoe tumoren en genetische effecten door straling
kunnen worden veroorzaakt.
· De verschillende stadia van de ontwikkeling van geslachtscellen bij de vrouw en man
kunnen beschrijven en kunnen aangeven welk stadium het gevoeligst is voor de
inductie van genetische stralingsschade.
· Een vergelijking te maken tussen de op natuurlijke wijze en de door ioniserende
straling geïnduceerde stochastische effecten.
· In staat de dosislimieten juist toe te passen en hierbij rekening kunnen houden met
de specifieke gevoeligheden van organen.
· De risicofactoren en de weefselweegfactoren kunnen gebruiken(ICRP-60) en kunnen
aangeven.
· Het risico in te schatten met betrekking tot het ontstaan van secundaire tumoren ten
gevolge van radiotherapeutische behandeling of medisch beeldvormend onderzoek.
Werkwijze:
Bekijk het weblecture stochastische effecten en bestudeer de aanbevolen literatuur.
Maak vervolgens de opdrachten en formuleer bij onduidelijkheden vragen voor de
og-m.
Benodigdheden:
· Bos, A.J.J, Draaisma, F.S., Okx, W.J.C. (2000) Inleiding tot de stralingshygiëne.
Elsevier gezondheidszorg, Maarssen Hoofdstuk 5 paragraaf 5.1 t/m 5.4
· Ru, V.J., Scheurleer, J.S., Welleweerd, H (2003) Radiobiologie en
stralingsbescherming. De Tijdstroom. Maarssen. Hoofdstuk 1, 2, 4 en 6
· Weblecture: Indeling van de stralingseffecten.
Opdracht:
1. Welke twee soorten effecten behoren tot de stochastische effecten?
tumorinductie en genetische effecten
2. In het LQ-model voor stochastische effecten wordt een onderscheid gemaakt
tussen een lineaire en een kwadratische term. Wat is de biologische verklaring
achter beide termen?
linear= single hit / een voltreffer. kwadratische= dual hit/ twee treffers(meerdere subletable
schades)
3. Hoe verklaart men het feit dat bij hoge doses de kans op stochastische
effecten afneemt? Welke soort stralingsschade ontstaat dan?
Er ontstaat dan deterministische schade
4. Welke dosis-effectrelatie wordt in de stralingshygiëne gehanteerd?
5. Wat verstaat men in de stralingshygiëne onder het lineariteitsprincipe?
men gaat uit van een lineaire dosis effect relatie i het lage dosis gebied (tot 0,5 gray)
Onderwijsvorm Studiebelasting
zelfstudie 2 SBU
Inleiding:
Stochastische effecten zijn de effecten die mogelijk optreden, zonder een drempel
dosis. In dit studieonderdeel wordt op dit type effecten ingegaan.
Leerdoelen
Na dit studieonderdeel is de student in staat om:
· Een beschrijving te geven van de kenmerken van stochastische effecten van straling.
· In eigen woorden te beschrijven hoe tumoren en genetische effecten door straling
kunnen worden veroorzaakt.
· De verschillende stadia van de ontwikkeling van geslachtscellen bij de vrouw en man
kunnen beschrijven en kunnen aangeven welk stadium het gevoeligst is voor de
inductie van genetische stralingsschade.
· Een vergelijking te maken tussen de op natuurlijke wijze en de door ioniserende
straling geïnduceerde stochastische effecten.
· In staat de dosislimieten juist toe te passen en hierbij rekening kunnen houden met
de specifieke gevoeligheden van organen.
· De risicofactoren en de weefselweegfactoren kunnen gebruiken(ICRP-60) en kunnen
aangeven.
· Het risico in te schatten met betrekking tot het ontstaan van secundaire tumoren ten
gevolge van radiotherapeutische behandeling of medisch beeldvormend onderzoek.
Werkwijze:
Bekijk het weblecture stochastische effecten en bestudeer de aanbevolen literatuur.
Maak vervolgens de opdrachten en formuleer bij onduidelijkheden vragen voor de
og-m.
Benodigdheden:
· Bos, A.J.J, Draaisma, F.S., Okx, W.J.C. (2000) Inleiding tot de stralingshygiëne.
Elsevier gezondheidszorg, Maarssen Hoofdstuk 5 paragraaf 5.1 t/m 5.4
· Ru, V.J., Scheurleer, J.S., Welleweerd, H (2003) Radiobiologie en
stralingsbescherming. De Tijdstroom. Maarssen. Hoofdstuk 1, 2, 4 en 6
· Weblecture: Indeling van de stralingseffecten.
Opdracht:
1. Welke twee soorten effecten behoren tot de stochastische effecten?
tumorinductie en genetische effecten
2. In het LQ-model voor stochastische effecten wordt een onderscheid gemaakt
tussen een lineaire en een kwadratische term. Wat is de biologische verklaring
achter beide termen?
linear= single hit / een voltreffer. kwadratische= dual hit/ twee treffers(meerdere subletable
schades)
3. Hoe verklaart men het feit dat bij hoge doses de kans op stochastische
effecten afneemt? Welke soort stralingsschade ontstaat dan?
Er ontstaat dan deterministische schade
4. Welke dosis-effectrelatie wordt in de stralingshygiëne gehanteerd?
5. Wat verstaat men in de stralingshygiëne onder het lineariteitsprincipe?
men gaat uit van een lineaire dosis effect relatie i het lage dosis gebied (tot 0,5 gray)
