Klinisch redeneren bij ouderen
H1 INLEIDING
Gausscurve/klokkromme: bevolkingsopbouw is in evenwicht.
Preventietijdvensters:
A) 16-25: jongeren die ouders hebben die tot een lage sociaaleconomische status behoren hebben een grotere
kans om een metabool syndroom (obesitas, diabetes mellitus, etc.) te krijgen, daarom moeten er
levenstijlinterventies komen.
B) 25-60: preventie om op oudere leeftijd functiebehoud te hebben
C) 60-70: Identificeren van zelfstandige ouderen met een verhoogde kans op functieverlies.
D) 70+: ziekenhuisopnames.
E) voorkomen van een toename in functieverlies in een relatief late ouderdomsfase.
Epimeleia: je bekommeren om de zorg voor jezelf en voor hoe je voor anderen zorgt.
Alêthês bio: juist en passend leven leiden.
Lineair model:
- Dominomodel: logische opeenvolging van samenhangende ziektes.
- Synergistisch: lineaire optelsom van niet gerelateerde ziekten of (neven)effecten.
Integratief gerodynamisch model (IGD-model)
-> gefocust op ontwikkelingsperspectief vanaf de geboorte en niet primair op co/multimorbiditeit zoals andere
modellen.
- manifest: meest opvallend, zoals in de begin van je leven je ontwikkeling het meeste opvalt.
- latent: minst opvallend
Vlindermodel van groei en verval: voortdurende parallelle proces van het ontwikkelingsaspect en het ouder
worden. Het geeft de theoretische basis aan het IGD-model en het geeft aan dat er meer aandacht aan de
biologische, psychische en sociale levensdomeinen moet worden geschonken, zowel afzonderlijk als
gezamenlijk.
Capability model
-> daadwerkelijk haalbare mogelijkheden die je hebt om vorm te geven aan functionings: beings and doings
people have reasons to value. => je hebt de mogelijkheid om te zijn wie je wil en doen wat je wil.
, Klinisch redeneren bij ouderen
H2 VERPLEEGKUNDIGE THEORIEËN BIJ KWETSBARE OUDEREN
Grand theories: verkennen het gehele domein van verplegen en kaderen vanuit een bepaald concept.
-Nightengale: begin van het klinisch redeneren en verpleegkundig diagnosticeren door de omgeving te
observeren.
-Zelfzorgtheorie van Orem: verpleegkundige mag alleen helpen bij een zelfzorgtekort van een patiënt, dit
staat centraal in de zorg zodat patiënt meer zelfmanagement heeft. Dit is gericht op de cliënt.
-Adaptatietheorie van Roy: de rol van een verpleegkundige is adaptie bevorderen. Dit is gericht op de cliënt.
-Systeemtheorie van King: sociale, interpersoonlijke en persoonlijke systemen zijn van invloed op de
gezondheid. Dit zijn de essentiële kenmerken van de verpleging en blijven altijd aanwezig. Ze worden
allemaal opgevat als open systemen in een dynamisch interacterend kader. Dit is gericht op de cliënt en
verpleegkundige
-Holisme van Rogers: er is geen onderscheid tussen somatische/psychologische en sociale
gedragskenmerken, zie het holistisch. Dit is gericht op de cliënt en de omgeving.
-Neuman system models: er wordt veel nadruk gelegd op de relatie van de client, omgeving en verpleging.
Het is gebaseerd op drie middel-range theorieën.
Middel-range theories: nemen een verzameling van verschijnselen van een verpleegkundige onder de loep.
-systeemtheorie: open cliëntensysteem, waarbij de patiënt voortdurend in interactie is met zijn omgeving.
-stress en copingtheorie: de wijze waarop iemand zijn stress inschat is op basis van persoonlijke factoren,
hier moet je als verpleegkundige van op de hoogte zijn.
-preventietheorie: primair moet een patiënt beschikken over genoeg energie, secundair moet je tijdig
nieuwe ziektes vinden en tertiair ga je de disfunctie van een patiënt proberen te beperken.
Micro-level intervention: beschrijft effectiviteit van een of een aantal verpleegkundige interventies.
Diagnose gestuurde zorg:
-systematisch verpleegkundig handelen: anamnese, diagnose, doel, interventies, uitvoeringen, evaluatie.
Behoefte gestuurde zorg:
-belevingsgerichte zorg/ geïntegreerde: levensloop, gelijkwaardigheid, autonomie.
H1 INLEIDING
Gausscurve/klokkromme: bevolkingsopbouw is in evenwicht.
Preventietijdvensters:
A) 16-25: jongeren die ouders hebben die tot een lage sociaaleconomische status behoren hebben een grotere
kans om een metabool syndroom (obesitas, diabetes mellitus, etc.) te krijgen, daarom moeten er
levenstijlinterventies komen.
B) 25-60: preventie om op oudere leeftijd functiebehoud te hebben
C) 60-70: Identificeren van zelfstandige ouderen met een verhoogde kans op functieverlies.
D) 70+: ziekenhuisopnames.
E) voorkomen van een toename in functieverlies in een relatief late ouderdomsfase.
Epimeleia: je bekommeren om de zorg voor jezelf en voor hoe je voor anderen zorgt.
Alêthês bio: juist en passend leven leiden.
Lineair model:
- Dominomodel: logische opeenvolging van samenhangende ziektes.
- Synergistisch: lineaire optelsom van niet gerelateerde ziekten of (neven)effecten.
Integratief gerodynamisch model (IGD-model)
-> gefocust op ontwikkelingsperspectief vanaf de geboorte en niet primair op co/multimorbiditeit zoals andere
modellen.
- manifest: meest opvallend, zoals in de begin van je leven je ontwikkeling het meeste opvalt.
- latent: minst opvallend
Vlindermodel van groei en verval: voortdurende parallelle proces van het ontwikkelingsaspect en het ouder
worden. Het geeft de theoretische basis aan het IGD-model en het geeft aan dat er meer aandacht aan de
biologische, psychische en sociale levensdomeinen moet worden geschonken, zowel afzonderlijk als
gezamenlijk.
Capability model
-> daadwerkelijk haalbare mogelijkheden die je hebt om vorm te geven aan functionings: beings and doings
people have reasons to value. => je hebt de mogelijkheid om te zijn wie je wil en doen wat je wil.
, Klinisch redeneren bij ouderen
H2 VERPLEEGKUNDIGE THEORIEËN BIJ KWETSBARE OUDEREN
Grand theories: verkennen het gehele domein van verplegen en kaderen vanuit een bepaald concept.
-Nightengale: begin van het klinisch redeneren en verpleegkundig diagnosticeren door de omgeving te
observeren.
-Zelfzorgtheorie van Orem: verpleegkundige mag alleen helpen bij een zelfzorgtekort van een patiënt, dit
staat centraal in de zorg zodat patiënt meer zelfmanagement heeft. Dit is gericht op de cliënt.
-Adaptatietheorie van Roy: de rol van een verpleegkundige is adaptie bevorderen. Dit is gericht op de cliënt.
-Systeemtheorie van King: sociale, interpersoonlijke en persoonlijke systemen zijn van invloed op de
gezondheid. Dit zijn de essentiële kenmerken van de verpleging en blijven altijd aanwezig. Ze worden
allemaal opgevat als open systemen in een dynamisch interacterend kader. Dit is gericht op de cliënt en
verpleegkundige
-Holisme van Rogers: er is geen onderscheid tussen somatische/psychologische en sociale
gedragskenmerken, zie het holistisch. Dit is gericht op de cliënt en de omgeving.
-Neuman system models: er wordt veel nadruk gelegd op de relatie van de client, omgeving en verpleging.
Het is gebaseerd op drie middel-range theorieën.
Middel-range theories: nemen een verzameling van verschijnselen van een verpleegkundige onder de loep.
-systeemtheorie: open cliëntensysteem, waarbij de patiënt voortdurend in interactie is met zijn omgeving.
-stress en copingtheorie: de wijze waarop iemand zijn stress inschat is op basis van persoonlijke factoren,
hier moet je als verpleegkundige van op de hoogte zijn.
-preventietheorie: primair moet een patiënt beschikken over genoeg energie, secundair moet je tijdig
nieuwe ziektes vinden en tertiair ga je de disfunctie van een patiënt proberen te beperken.
Micro-level intervention: beschrijft effectiviteit van een of een aantal verpleegkundige interventies.
Diagnose gestuurde zorg:
-systematisch verpleegkundig handelen: anamnese, diagnose, doel, interventies, uitvoeringen, evaluatie.
Behoefte gestuurde zorg:
-belevingsgerichte zorg/ geïntegreerde: levensloop, gelijkwaardigheid, autonomie.
