Samenvatting Erfgoed H.O. 1-9

Erfgoed
Definiëring, indeling en categorisering

Definiëring:
 Erfgoed = datgeen wat men van de voorouders erft, nalatenschap
 Belang w door maatschappij bepaald, dr waarden, waarmee mensen zicht identificeren
en wat mensen willen bewaren
 Geen pasklare def., verzamelbegrip vr alles wat we erven

Indeling cultureel & natuurlijk erfgoed:
 Cultureel = door de mens gemaakt
 Natuurlijk = door de natuuur ontstaan

Categorisering:
 Materieel erfgoed:
o Tastbare tradities of overblijfselen
o draagt bij aan culturele identiteit
o Roerend erfgoed
 Verplaatsbaar, niet grondgebonden
 Vb. kunstwerken, publicaties, munten, archeologische vondsten, …
 Ook mobiel erfgoed
 Bewaard in bib, archief, musea, …
o Onroerend erfgoed
 Niet gemakkelijk verplaatsbaar, grondgebonden
 Monumenten en landschappen
 Natuur- en cultuurlandschappen
 Gebouwen, bruggen, oorlogs- & vredesmonumenten,
begraafplaatsen, sculpturaal erfgoed
 Gebouwen zonder monumentaal karakter
o Vb. molen, kapel, …
 Archeologische sites
 Varend erfgoed
 Heraldiek
o Wapenkunde
 Militair en industrieel erfgoed
 Immaterieel erfgoed:
o Niet tastbaar
o Elementen van een cultuur
 Vb. tradities, volksfeesten
o Over generaties doorgegeven
o Niet beschermd worden dr onderhoud of in musea
o Vermelding op erfgoedlijst
 Meer aandacht, meer gedaan om voort te laten bestaan
o Vaak verbonden met materiaal erfgoed


Erfgoed bedreigd – oorzaken van verval

Tijd:
 Vierde dimensie (hoogte, breedte, lengte, tijd)
 Tijdsperceptie = hoe mensen tijd waarnemen
 Thema in veel vormen van kunst

De vier elementen uit klassieke filosofie:
 Aarde = schade
o Vb. aarbevingen
 Lucht = schade
o Vb. winderosie
 Water = schade

, o 3 hoofdfasen (vast, vloeibaar, gas)
 Vuur = schade
o Vb. brand, bezonning, belichting
 Kunnen optreden in versch omstandigheden:
o Normale:
 Temp schommelingen -> uitzetting
 Winderosie -> dr luchtstromingen
 Watererosie, uv-stralen, vorst, …
o Bijzondere:
 Blikseminslag
 Rukwinden
 …
o Uitzonderlijke:
 Natuurrampen

Schimmels of zwammen:
 Reducenten in meeste ecosystemen
o Stofwisseling is afhankelijk v andere levensvormen
 Huis- & kelderzwammen
o Gevaarlijk vr monumenten
o Huiszwam:
 Schadelijk vr houten constructies
o Kelderzwam:
 Familie v huiszwam, komt enkel voor in kelders

Planten:
 Ongebruikelijke plantengroei
 Klimplanten

Dieren:
 Insecten
 Knaagdieren
 Uitwerpselen v dieren
Mensen:
 Bevolkingsgroei
o Vervuiling v water en lucht
 Industrie en intensieve landbouwe
o Vervuiling v bodem, lucht- & waterverontreiniging, zure regen, …
 Schade kan opzettelijk of onopzettelijk zijn
o Opzettelijk:
 Vb. ongewone slijtage, beroepsfouten, ongepast gebruik, …
o Opzettelijk
 Vandalisme, oorlog, …

Inherent aan het gebouw:
 Beperkte levensduur v materiaal
 Differentiële zetting v onderdelen -> scheuren
 Conceptiefouten
o Door opstijgend vocht, rotten funderingshout, …

Erfgoedzorg

Inventariseren:
 Lijst opmaken van wat men aantreft
 5 vastgestelde inventarissen:
o Landschapsatlas
o Inventaris v archeologische sites
o Inventaris v bouwkundig erfgoed
o Inventaris v houtige beplantingen met erfgoedwaarde

, o Inventaris v historische tuinen en parken
 13 erfgoedwaarden en 5 selectiecriteria
o Om uit te maken of onroerend erfgoed kan worden opgenomen in inventaris
o 13 erfgoedwaarden:
 1 vd 13 bezitten om geïnventariseerd te worden
 Archeologische waarde
 Betekenisvol bijdragen tot reconstructie vd bestaansgesch vd
mensheid en omgeving
 Architecturale waarde
 Getuigt v fase of aspect v arch of bouwkunst uit verleden
 Artistieke waarde
 Kunstzinnig steven vd mens ih verleden
 Culturele waarde
 Tijd- & regio-gebonden menselijk gedrage
 Esthetische waarde
 Waarnemer schoonheid laat ervaren & emoties opwekt
 Historische waarde
 Ontwikkeling, gebeurtenis, figuur, instelling op landgebruik uit
verleden
 Industrieel-archeologische waarde
 Ambachtelijk of industrieel verleden
 Technische waarde
 Ontwikkeling v techniek ih verleden illustreren
 Ruimtelijk-structurerende waarde
 Ordenen, afbakenen, structureren
 Sociale waarde
 In hedendaagse gemeenschap nog actief sociaal gebruik hebben
 Stedenbouwkundige waarde
 Rol in inrichting vd bebouwde ruimte ih verleden
 Volkskundige waarde
 Gebruiken, gewoonten, tradities
 Wetenschappelijke waarde
 Potentie voor kennisontwikkeling en kenniswinst
o 5 selectiecriteria
 Bijkomend
 Onroerendgoed moet ofwel aan verschillende waarden tegemoet komen
ofwel aan 1 heel erg belangrijke
 Zeldzaamheid
 Herkenbaarheid
 Representativiteit
 Ensemblewaarde (samenhang)
 Contextwaarde

Beschermen:
 2 lijsten
o Vastelling v inventaris bouwkundig en landeschappelijk erfgoed
 Waardevol maar nog niet beschermd, wel voor bescherming vatbaar
o Beschermd monument, stads- of dorpszicht, cultuurhistorisch landschap
 Reeds beschermd zijn
 5 manieren van bescherming
o Monument en/of landschap
 Monument
 Overblijfsel v verleden dat v algemeen belang w geacht owv waarde
 Onroerend goed, werk van mens en/of natuur met inbegrip vd
cultuurgoederen die er integrerend deel v uitmaken, ingezonderd
bijhorende uitrusting en decoratieve elem
 Historisch landschap
 Begrensd grondopp met dichtheid v bebouwing en onderlinge
samenhang wv verschijningsvorm en samenhang result zijn v