Pedagogiek: Onderwijs (Jaar 2, blok 2)
Orthopedagogiek
College aantekeningen + oefenvragen tentamen
De Haagse Hogeschool, Pedagogiek 2023/2024
Indy
,Inhoudsopgave
Start college: Wat is orthopedagogiek? ................................................. 3
Hoorcollege 1: Planmatig werken via de regulatieve cyclus ................. 7
Hoorcollege 2: Plan, ingreep en evaluatie volgens de regulatieve
cyclus..................................................................................................... 13
Hoorcollege 3: Doof en slechthorende & Blind en slechtziende
jeugdigen .............................................................................................. 25
Hoorcollege 4: Jeugdigen met een licht, matig of ernstig verstandelijke
beperking .............................................................................................. 34
Hoorcollege 5: Jeugdigen met leerstoornissen ................................... 41
Hoorcollege 6: Jeugdigen met een spraak- en taalstoornis ................ 50
Hoorcollege 7: Jeugdigen met een motorische beperking.................. 56
2
,Start college: Wat is orthopedagogiek?
11 november 2023
Lesdoelen
1. Je kunt uitleggen wat de discipline orthopedagogiek inhoudt
e e
2. Je benoemt welke geschiedkundige ontwikkelingen in de 19 en 20 eeuw belangrijk zijn
geweest voor het orthopedagogisch werkveld
3. Je kunt uitleggen met welke doelgroep en problematiek een orthopedagoog in het werkveld
te maken heeft
4. Je kunt uitleggen hoe de discipline orthopedagogiek zich onderscheidt van aangrenzende
disciplines, zoals pedagogiek en kinder- en jeugdpsychiatrie
Programma
• Inleiding
• Orthopedagogiek: Wat is het eigenlijk?
− A: Geschiedenis en wetenschap
− B: In de praktijk
Orthopedagogiek: Wat is het eigenlijk? Tentamen
A. Geschiedenis en wetenschap
Waar komt “orthopedagogiek” vandaan? Tentamen
- Pedagogisch pessimisme (tot eind 18e eeuw): kinderen/volwassenen met een beperking
hebben recht op medische zorg en opvang. Er was weinig hoop op ontwikkeling voor deze
mensen
- Paradigma verschuiving (eind 18e eeuw): manier van denken die in de hele maatschappij
voelbaar is à pedagogisch optimisme
Waar komt “orthopedagogiek” vandaan? Tentamen
- Pedagogisch optimisme (vanaf eind 18e eeuw): mensen kregen hoop op verbetering bij
mensen met een beperking. Mensen gingen daarnaar handelen
- Heilpedagogik: genezingspedagogiek, iets wat te behalen/helen valt à oorsprong van de
orthopedagogiek
- m.n. 19e eeuw – organiseren zorg beperkte kinderen
Na WO II:
- Verdere ontwikkeling pedagogisch en psychologische modellen en methoden
- Intrede term Orthopedagogiek
- Emancipatorische bewegingen: men vond dat kinderen/volwassenen met een beperking erbij
hoorden! Ze moeten integreren in de maatschappij.
Mvr Bladergroen richtte LOM onderwijs op, voor kinderen met leer- en opvoedmoeilijkheden. Nu het
SBO.
3
, Orthopedagogiek – een verdeling
• Wetenschap
• Praktijk
Hoe te omschrijven als wetenschap?
Twee definities
• "Handelingsgerichte wetenschap die zich bezighoudt met bijzondere opvoeding" - Sprang (2019)
• "Orthopedagogiek richt zich op de beschrijving van de aard en de achtergronden van problemen bij
het opvoeden met het oog op onderkenning, behandeling en preventie." - Nakken (1999)
Theorie in orthopedagogiek Tentamen
Drie typen theorievorming:
1. (Probleem)specifieketheorieën
2. Algemeenorthopedagogischetheorieën
• Kopstukken
3. Metatheoretischeorthopedagogiek
Probleemspecifieke theorieën, voorbeelden
= Gaat over een bepaald probleem en zegt iets over het ontstaan en oorzaak van dat probleem
- Het gesloten gedrag van Lily (5 jaar) kan verklaard worden vanuit een taalontwikkelingsprobleem
- Op individu gericht
- Kinderen die te vroeg en/of te licht geboren worden hebben een hogere kans op psychosociale
problemen (bron: NCJ)
- Kinderen die opgroeien in armoede, lopen meer risico op problemen in hun ontwikkeling (bron: NJI)
- Op groep kinderen gericht
- Boosheid komt voort uit een niet-ingevulde behoefte (theorie van geweldloze communicatie)
- Meer algemene theorie
4
Orthopedagogiek
College aantekeningen + oefenvragen tentamen
De Haagse Hogeschool, Pedagogiek 2023/2024
Indy
,Inhoudsopgave
Start college: Wat is orthopedagogiek? ................................................. 3
Hoorcollege 1: Planmatig werken via de regulatieve cyclus ................. 7
Hoorcollege 2: Plan, ingreep en evaluatie volgens de regulatieve
cyclus..................................................................................................... 13
Hoorcollege 3: Doof en slechthorende & Blind en slechtziende
jeugdigen .............................................................................................. 25
Hoorcollege 4: Jeugdigen met een licht, matig of ernstig verstandelijke
beperking .............................................................................................. 34
Hoorcollege 5: Jeugdigen met leerstoornissen ................................... 41
Hoorcollege 6: Jeugdigen met een spraak- en taalstoornis ................ 50
Hoorcollege 7: Jeugdigen met een motorische beperking.................. 56
2
,Start college: Wat is orthopedagogiek?
11 november 2023
Lesdoelen
1. Je kunt uitleggen wat de discipline orthopedagogiek inhoudt
e e
2. Je benoemt welke geschiedkundige ontwikkelingen in de 19 en 20 eeuw belangrijk zijn
geweest voor het orthopedagogisch werkveld
3. Je kunt uitleggen met welke doelgroep en problematiek een orthopedagoog in het werkveld
te maken heeft
4. Je kunt uitleggen hoe de discipline orthopedagogiek zich onderscheidt van aangrenzende
disciplines, zoals pedagogiek en kinder- en jeugdpsychiatrie
Programma
• Inleiding
• Orthopedagogiek: Wat is het eigenlijk?
− A: Geschiedenis en wetenschap
− B: In de praktijk
Orthopedagogiek: Wat is het eigenlijk? Tentamen
A. Geschiedenis en wetenschap
Waar komt “orthopedagogiek” vandaan? Tentamen
- Pedagogisch pessimisme (tot eind 18e eeuw): kinderen/volwassenen met een beperking
hebben recht op medische zorg en opvang. Er was weinig hoop op ontwikkeling voor deze
mensen
- Paradigma verschuiving (eind 18e eeuw): manier van denken die in de hele maatschappij
voelbaar is à pedagogisch optimisme
Waar komt “orthopedagogiek” vandaan? Tentamen
- Pedagogisch optimisme (vanaf eind 18e eeuw): mensen kregen hoop op verbetering bij
mensen met een beperking. Mensen gingen daarnaar handelen
- Heilpedagogik: genezingspedagogiek, iets wat te behalen/helen valt à oorsprong van de
orthopedagogiek
- m.n. 19e eeuw – organiseren zorg beperkte kinderen
Na WO II:
- Verdere ontwikkeling pedagogisch en psychologische modellen en methoden
- Intrede term Orthopedagogiek
- Emancipatorische bewegingen: men vond dat kinderen/volwassenen met een beperking erbij
hoorden! Ze moeten integreren in de maatschappij.
Mvr Bladergroen richtte LOM onderwijs op, voor kinderen met leer- en opvoedmoeilijkheden. Nu het
SBO.
3
, Orthopedagogiek – een verdeling
• Wetenschap
• Praktijk
Hoe te omschrijven als wetenschap?
Twee definities
• "Handelingsgerichte wetenschap die zich bezighoudt met bijzondere opvoeding" - Sprang (2019)
• "Orthopedagogiek richt zich op de beschrijving van de aard en de achtergronden van problemen bij
het opvoeden met het oog op onderkenning, behandeling en preventie." - Nakken (1999)
Theorie in orthopedagogiek Tentamen
Drie typen theorievorming:
1. (Probleem)specifieketheorieën
2. Algemeenorthopedagogischetheorieën
• Kopstukken
3. Metatheoretischeorthopedagogiek
Probleemspecifieke theorieën, voorbeelden
= Gaat over een bepaald probleem en zegt iets over het ontstaan en oorzaak van dat probleem
- Het gesloten gedrag van Lily (5 jaar) kan verklaard worden vanuit een taalontwikkelingsprobleem
- Op individu gericht
- Kinderen die te vroeg en/of te licht geboren worden hebben een hogere kans op psychosociale
problemen (bron: NCJ)
- Kinderen die opgroeien in armoede, lopen meer risico op problemen in hun ontwikkeling (bron: NJI)
- Op groep kinderen gericht
- Boosheid komt voort uit een niet-ingevulde behoefte (theorie van geweldloze communicatie)
- Meer algemene theorie
4
