Geschreven door studenten die geslaagd zijn Direct beschikbaar na je betaling Online lezen of als PDF Verkeerd document? Gratis ruilen 4,6 TrustPilot
logo-home
Samenvatting

Samenvatting Klinische Neuropsychologie (17/20 eerste zit!)

Beoordeling
-
Verkocht
1
Pagina's
190
Geüpload op
11-01-2024
Geschreven in
2023/2024

Deze samenvatting is een volledige samenvatting van het vak klinische neuropsychologie gedoceerd door professor K. Beeckmans en E. Dierckx . Het wordt gegeven in eerst jaar master aan de VUB. De samenvatting omvat de slides aangevuld met uitgebreide lesnota's van het academiejaar .

Meer zien Lees minder
Instelling
Vak

Voorbeeld van de inhoud

Klinische Neuropsychologie

Inhoudsopgave

H1: Historische inleiding en situering ..................................................................................................................... 8
1 Situering .................................................................................................................................................................................................. 8
1.1 Definitie .................................................................................................................................................................................... 8
1.2 Cognitieve functies en stoornissen ............................................................................................................................... 9
1.3 Ziektebeelden......................................................................................................................................................................... 9
2 Historische inleiding .......................................................................................................................................................................... 9
2.1 Oudheid ................................................................................................................................................................................... 9
2.2 Oude Egypte......................................................................................................................................................................... 10
2.3 Egypte..................................................................................................................................................................................... 10
2.4 Arabische wereld............................................................................................................................................................... 10
2.5 Grieken en Romeinen ...................................................................................................................................................... 11
2.5.1 Grieken.......................................................................................................................................................................... 11
2.6 Celtheorie (Ventriculaire lokalisatie hypothese) ................................................................................................ 12
2.7 Renaissance ......................................................................................................................................................................... 13
2.8 Eind 16e, 17e en begin 18e eeuw ............................................................................................................................... 13
2.9 19e eeuw ............................................................................................................................................................................... 14
2.10 20ste eeuw......................................................................................................................................................................... 15
2.11 Midden 20e eeuw ........................................................................................................................................................... 16
2.12 Hedendaagse neuropsychologie .............................................................................................................................. 16
2.12.1 Vier belangrijke concepten ............................................................................................................................... 17
2.12.2 België .......................................................................................................................................................................... 18
2.12.3 Werkplaatsen neuropsycholoog ..................................................................................................................... 18

H2: (Visuele) Waarneming ........................................................................................................................................ 20
1 Inleiding................................................................................................................................................................................................. 20
2 Visuele waarneming......................................................................................................................................................................... 20
2.1 Fysiologie: van het oog naar de hersenen .............................................................................................................. 20
2.2 Fysiologie: visuele cortex............................................................................................................................................... 21
2.3 Stadia in de visuele waarneming (functioneel).................................................................................................... 22
2.4 Stoornissen na hersenbeschadiging.......................................................................................................................... 24
2.4.1 Apperceptieve objectagnosie .............................................................................................................................. 24
2.4.2 Kopiëren bij associatieve objectagnosie ........................................................................................................ 25
2.5 Lagere orde stoornissen ................................................................................................................................................. 25
2.5.1 visueel veld defect.................................................................................................................................................... 25
2.5.2 stoornissen in gezichtsscherpte, contrastgevoeligheid en licht-donkeradaptatie ...................... 27
2.5.3. stoornissen in de kleurwaarneming ............................................................................................................... 27
2.5.4. stoornissen in de bewegingswaarneming .................................................................................................... 27
2.6 Hogere orde stoornissen ................................................................................................................................................ 28
2.6.1 Apperceptieve agnosieën...................................................................................................................................... 28
2.6.2 Associatieve agnosieën .......................................................................................................................................... 28
2.6.3 Prosopagnosie ........................................................................................................................................................... 29



1

, 2.7 Overige visuele stoornissen .......................................................................................................................................... 29
2.7.1 Blindsight ..................................................................................................................................................................... 29
2.7.2 Visuele illusies en hallucinaties ......................................................................................................................... 30
2.7.3 Corticale blindheid .................................................................................................................................................. 30
2.7.4 Palinopsie .................................................................................................................................................................... 30
3 Auditieve waarneming .................................................................................................................................................................... 30
3.1 Fysiologie: van het oor naar de hersenen ............................................................................................................... 30
3.2 Auditieve stoornissen...................................................................................................................................................... 31
4 Tactiele waarneming / lichamelijke perceptie .................................................................................................................... 31
4.1 Perceptie: stoornissen..................................................................................................................................................... 31
5 Smaak en reukperceptie ................................................................................................................................................................. 32
5.1 Stoornissen .......................................................................................................................................................................... 32

6 VIsuele waarneming tests → niet actief kennen ........................................................................................................... 32

H3: Ruimtelijke cognitie............................................................................................................................................. 34
1 Inleiding................................................................................................................................................................................................. 34
1.1 Ruimtelijke perceptie ...................................................................................................................................................... 34
1.2 Ruimtelijke aandacht ....................................................................................................................................................... 34
1.3 Ruimtelijke representaties ............................................................................................................................................ 35
1.4 Ruimtelijk geheugen ........................................................................................................................................................ 35
1.4.1 Werkgeheugen .......................................................................................................................................................... 36
1.4.2 Objectrelaties ............................................................................................................................................................. 36
1.4.3 Het leren van een route ......................................................................................................................................... 37
1.5 Visuoruimtelijke praxis .................................................................................................................................................. 37
2 Ruimtelike cognitie stoornissen na hersenbeschadiging ................................................................................................. 37
2.1 Ruimtelijke perceptie ...................................................................................................................................................... 37
2.2 Ruimtelijke aandacht ....................................................................................................................................................... 38
2.3 Ruimtelijk geheugen ........................................................................................................................................................ 41
2.4 Ruimtelijke praxis ............................................................................................................................................................. 42

3 Diagnostiek → niet actief kennen ........................................................................................................................................... 43
3.1 Ruimtelijke cognitie ......................................................................................................................................................... 43
3.2 Visuoruimtelijke praxis .................................................................................................................................................. 43
3.3 Perceptie ............................................................................................................................................................................... 44
3.4 Visueel-ruimtelijk werkgeheugen: tests ................................................................................................................. 46

H4: Aandacht, executieve functies en sociale cognitie ..................................................................................... 47
1 Aandacht ............................................................................................................................................................................................... 47
1.1 Selectiviteit van aandacht .............................................................................................................................................. 47
1.1.1 Gerichte aandacht .................................................................................................................................................... 47
1.1.2 Verdeelde aandacht................................................................................................................................................. 48
1.2 Intensiteit van aandacht ................................................................................................................................................. 49
1.2.1 Alertheid ...................................................................................................................................................................... 49
1.2.2 Volgehouden aandacht .......................................................................................................................................... 49
1.3 Neuro-anatomische correlaten ................................................................................................................................... 50
1.3.1 Betrokken hersengebieden .................................................................................................................................. 50
2 Executieve functies ........................................................................................................................................................................... 50
2.1 Paraplubegrip ..................................................................................................................................................................... 51


2

, 2.2 Lokalisatie ............................................................................................................................................................................ 51
2.3 Stoornissen .......................................................................................................................................................................... 52
2.3.1 Aandacht en executieve functies ....................................................................................................................... 52
3 Sociale cognitie .................................................................................................................................................................................. 53
3.1 Emotionele processen ..................................................................................................................................................... 53
3.2 Emoties .................................................................................................................................................................................. 53
3.3 Sociaal-cognitieve processen ....................................................................................................................................... 55
3.4 Stoornissen .......................................................................................................................................................................... 55
3.4.1 Oorzaken ...................................................................................................................................................................... 55
3.5 Lokalisatie in het brein ................................................................................................................................................... 56
1 Neuraal herstel ................................................................................................................................................................................... 57
1.1 Neuroplasticiteit ................................................................................................................................................................ 57
1.2 Inleiding ................................................................................................................................................................................ 57
1.2.1 Herstelcurve ............................................................................................................................................................... 57
1.2.2 Twee herstelfasen .................................................................................................................................................... 58
1.3 De acute fase ........................................................................................................................................................................ 58
1.3.1 Oedeem ......................................................................................................................................................................... 58
1.3.2 Neurale shock ............................................................................................................................................................ 59
1.3.3 Diaschisis (functionele deactivering) .............................................................................................................. 59
1.4 De adaptatiefase ................................................................................................................................................................ 60
1.4.1 Lokale reorganisatie (neurofysiologische adaptatie)............................................................................... 60
1.4.2 Functionele adaptatie ............................................................................................................................................. 66
1.4.3 Neurale bypass .......................................................................................................................................................... 66
1.4.4 Redundantie (‘unmasking’) ................................................................................................................................. 67
1.5 Factoren die het neuraal herstel beïnvloeden ...................................................................................................... 68
1.5.1 Cognitive reserve...................................................................................................................................................... 69
1.5.2 Breinreserve ............................................................................................................................................................... 70
2 Neuropsychologische revalidatie ............................................................................................................................................... 70
2.1 Begrippenkader ................................................................................................................................................................. 72
2.1.1 Cognitieve revalidatie ............................................................................................................................................ 72

H6: Neuropsychologie van cerebrovasculaire aandoeningen ....................................................................... 80
1 Bloedvatensysteem (Arteriële circulatie) ............................................................................................................................... 80
2 CVA........................................................................................................................................................................................................... 81
2.1 Inleiding → niet kennen voor het examen .............................................................................................................. 81
2.2 Risicofactoren ..................................................................................................................................................................... 81
2.2.1 Wijzigbare of behandelbare risicofactoren................................................................................................... 81
2.2.2 Niet-wijzigbare risicofactoren ............................................................................................................................ 81
2.3 CVA .......................................................................................................................................................................................... 82
2.3.1 Ischemisch CVA ......................................................................................................................................................... 82
2.3.2 Hemorragisch CVA ................................................................................................................................................... 88
2.3.3 Overzicht CVA-types ............................................................................................................................................... 92
2.4 Problemen na een CVA.................................................................................................................................................... 92
2.4.1 lichamelijke problemen ......................................................................................................................................... 92
2.4.2 neuromotorische problemen .............................................................................................................................. 94
2.4.3 neuropsychologische problemen ...................................................................................................................... 95

H7: Neuropsychologie van traumatisch herstel ................................................................................................. 99




3

, 1 Inleiding................................................................................................................................................................................................. 99
1.1 Incidentie en oorzaken ................................................................................................................................................... 99
2 Traumatisch hersenletsel .............................................................................................................................................................. 99
2.1 Classificatie op basis van het hersenletsel ...........................................................................................................100
2.1.1 Post-commotioneel syndroom .........................................................................................................................101
2.1.2 Whiplash letsel ........................................................................................................................................................101
2.1.3 Verschillen licht traumatisch hersenletsel en whiplash letsel ...........................................................102
2.1.4 Verklaring voor het post-commotioneel syndroom ...............................................................................102
2.1.5 Open schedelletsel .................................................................................................................................................103
2.1.6 Gesloten schedelletsel ..........................................................................................................................................104
2.1.7 Coup en contre-coup / open en gesloten schedelletsel .........................................................................104
2.1.8 Coma (‘loss of consciousness’ (LOC)) ............................................................................................................104
2.1.9 Post-traumatische amnesie (PTA) ..................................................................................................................105
2.2 Pathofysiologie: Primaire en secundaire letsels ................................................................................................107
2.2.1 primaire letsels .......................................................................................................................................................107
2.2.2 Secundaire letsels ..................................................................................................................................................109
2.3 Chronisch traumatisch encefalopathie (CTE) .....................................................................................................111
2.4 Neuropsychologische problemen na een contusio cerebri ...........................................................................111
2.4.1 cognitieve stoornissen .........................................................................................................................................111
2.4.2 emotionele veranderingen .................................................................................................................................112
2.4.3 gedragsveranderingen .........................................................................................................................................113
2.4.4 anosognosie ..............................................................................................................................................................113

H8: Neuropsychologie van de frontale hersenkwab...................................................................................... 114
1 Inleiding.............................................................................................................................................................................................. 114
1.1 Anatomie en functionele organisatie ......................................................................................................................114
1.2 Drie schorsen (cortices) ...............................................................................................................................................115
1.2.1 Drie controlerende functies ...............................................................................................................................116
1.3 De prefrontale cortex kan verdeeld worden in 3 verschillende gebieden ............................................116
2 Primaire motorische cortex ....................................................................................................................................................... 117
2.1 Motorische functies ........................................................................................................................................................117
3 Premotorische cortex.................................................................................................................................................................... 119
3.1 Motorische functies ........................................................................................................................................................119
4 Area van broca ................................................................................................................................................................................ 120
4.1 Taalfuncties........................................................................................................................................................................120
4.1.1 Casus leborgne (‘Tan’) (1809 - 1861) ...........................................................................................................120
5 Frontale oogbewegingszone...................................................................................................................................................... 120
5.1 Visuoperceptuele functies ...........................................................................................................................................120
5.1.1 Experiment van Yarbus .......................................................................................................................................120
5 Prefrontale cortex .......................................................................................................................................................................... 121
5.1 Een letsel van de prefrontale cortex kan resulteren in...................................................................................121
5.1.1 Aandachtsstoornissen in de prefrontale cortex........................................................................................121
5.1.2 Geheugenstoornissen prefrontale cortex ....................................................................................................124
5.1.3 Executieve stoornissen prefrontale cortex .................................................................................................127
5.1.4 Emotionele en gedragsveranderingen prefrontale cortex ...................................................................131

H9: Taal ......................................................................................................................................................................... 133
1 Taal als cognitie .............................................................................................................................................................................. 134



4

, 1.1 Mentale lexicon ................................................................................................................................................................134
1.2 De gesproken taal ............................................................................................................................................................135
1.2.1 Begrijpen van de gesproken taal .....................................................................................................................135
1.2.2 Produceren van taal ..............................................................................................................................................135
2 Stoornissen in taal ......................................................................................................................................................................... 136
2.1 Stoornissen in de taalproductie ................................................................................................................................136
2.1.1 Woordvindingsproblemen .................................................................................................................................136
2.1.2 Problemen in de zinsbouw.................................................................................................................................137
2.2 Stoornissen in het taalbegrip .....................................................................................................................................137
2.2.1 Problemen op klank- en woordniveau..........................................................................................................137
2.2.2 Problemen op zinsniveau ...................................................................................................................................137
2.3 Afasie ....................................................................................................................................................................................138
2.3.1 Afasie van Broca .....................................................................................................................................................138
2.3.2 Afasie van Wernicke .............................................................................................................................................138
2.3.3 Conductie-afasie .....................................................................................................................................................139
2.3.4 Transcorticale afasie .............................................................................................................................................139
2.3.5 Globale afasie ...........................................................................................................................................................139
2.3.6 Amnestische afasie / anomische afasie ........................................................................................................139
2.3.7 Samenvattend schema .........................................................................................................................................140
2.4 Afasie: hersengebieden .................................................................................................................................................140
2.5 Spraakstoornissen ..........................................................................................................................................................143
2.6 Lees- en schrijfstoornissen .........................................................................................................................................143
2.6.1 Leesstoornissen ......................................................................................................................................................143
2.6.2 Schrijfstoornissen ..................................................................................................................................................144
3 Diagnostiek stoornissen in taal ................................................................................................................................................ 144
3.1 Tests ......................................................................................................................................................................................145

H10: Actie en motoriek ............................................................................................................................................ 146
1 Motoriek ............................................................................................................................................................................................. 146
1.1 Organisatie van het motorisch systeem ................................................................................................................146
1.1.1 Neuro-anatomisch .................................................................................................................................................146
1.2 Representatie van bewegingen .................................................................................................................................147
1.2.1 Spiegelneuronen ....................................................................................................................................................147
1.2.2. Forward models.....................................................................................................................................................148
1.2.3. Motorische planning ............................................................................................................................................148
1.2.4. Motor imagery ........................................................................................................................................................148
1.3 Representatie van bewegingsdoelen ......................................................................................................................149
1.3.1. Externe representatie .........................................................................................................................................149
1.3.2. Interne representatie ..........................................................................................................................................149
2 Motorische stoornissen ................................................................................................................................................................ 149
2.1 Rubberenhandillusie .....................................................................................................................................................149
2.2 Cerebrale parese (CP) ...................................................................................................................................................150
2.3 Apraxie .................................................................................................................................................................................150
2.3.1 Ideationele apraxie ................................................................................................................................................150
2.3.2 Ideomotorische apraxie.......................................................................................................................................151
2.3.3 Andere indelingen..................................................................................................................................................151
2.4 Alien hand syndrome.....................................................................................................................................................152
2.5 Anarchic hand syndrome (AHS) ...............................................................................................................................152
3 Samenvatting ................................................................................................................................................................................... 153



5

, H11: Geheugen............................................................................................................................................................ 154
1 Inleiding.............................................................................................................................................................................................. 154

2 Taxonomie van het geheugen→ Structuren / systemen en processen ........................................................ 154
2.1 Sensorisch geheugen, korte termijn geheugen & lange termijn geheugen ............................................155
2.1.1 Uitdieping KTG ........................................................................................................................................................156
2.1.2 uitdieping werkgeheugen ...................................................................................................................................157
2.1.3 Geheugenprocessen ..............................................................................................................................................158
2.1.4 Uitdieping declaratief lange termijngeheugen ..........................................................................................161
2.1.5 Uitdieping niet-declaratief lange termijngeheugen ................................................................................164
2.2 Geheugen en brein → niet actief kennen ..........................................................................................................165
2.2.1 Werkgeheugen ........................................................................................................................................................165
2.2.2 Episodisch geheugen (amnestisch syndroom)..........................................................................................165
2.2.3 Opslaan van nieuwe herinneringen ...............................................................................................................165
2.2.4 Niet declaratief lange termijn geheugen ......................................................................................................165
3 Cognitie en gezond ouder worden .......................................................................................................................................... 166
4 Stoornissen ........................................................................................................................................................................................ 166
4.1 Geheugenklacht................................................................................................................................................................167
4.2 Amnesie en amnestisch syndroom ..........................................................................................................................167
4.3 Oorzaken van geheugenstoornissen .......................................................................................................................167
4.3.1 Neurodegeneratieve aandoeningen ...............................................................................................................167
4.3.2 Korsakoff syndroom .............................................................................................................................................174
4.3.3 Posttraumatische amnesie .................................................................................................................................174
4.3.4 Transient global amnesie....................................................................................................................................174
4.3.5 Functionele / psychogene amnesie ................................................................................................................175
4.3.6 Psychiatrische aandoening: depressie ..........................................................................................................175

H12: Epilepsie en Intra- en extracraniële tumoren ....................................................................................... 176
1 Epilepsie ............................................................................................................................................................................................. 176
1.1 Omschrijving .....................................................................................................................................................................176
1.2 Definitie ...............................................................................................................................................................................176
1.3 Pathofysiologie van de epileptische aanvallen ...................................................................................................176
1.3.1 Classificatie ...............................................................................................................................................................177
1.4 Behandeling .......................................................................................................................................................................180
1.4.1 Anti-epileptica .........................................................................................................................................................180
1.4.2 Neurocirurgische behandeling .........................................................................................................................181
1.4.3 Nervus vagusstimulatie .......................................................................................................................................182
1.4.4 Deep brain stimulatie ...........................................................................................................................................182
1.4.5 Katogeen dieet .........................................................................................................................................................182
1.5 Neuropsychologische gevolgen.................................................................................................................................183
1.5.1 Type epilepsie ..........................................................................................................................................................183
1.5.2 Netwerktheorie .......................................................................................................................................................183
1.5.3 Antiepileptica ...........................................................................................................................................................184
1.6 Cognitief functioneren: bijwerkingen ....................................................................................................................184
1.6.1 Intelligentie ...............................................................................................................................................................184
1.6.2 Geheugen ...................................................................................................................................................................184
1.6.3 Snelheid van informatieverwerking ..............................................................................................................184
1.6.4 Aandacht en executief functioneren ..............................................................................................................184
1.6.5 Taal en spraak..........................................................................................................................................................184



6

Geschreven voor

Instelling
Studie
Vak

Documentinformatie

Geüpload op
11 januari 2024
Aantal pagina's
190
Geschreven in
2023/2024
Type
SAMENVATTING

Onderwerpen

$8.10
Krijg toegang tot het volledige document:

Verkeerd document? Gratis ruilen Binnen 14 dagen na aankoop en voor het downloaden kan je een ander document kiezen. Je kan het bedrag gewoon opnieuw besteden.
Geschreven door studenten die geslaagd zijn
Direct beschikbaar na je betaling
Online lezen of als PDF


Ook beschikbaar in voordeelbundel

Maak kennis met de verkoper

Seller avatar
De reputatie van een verkoper is gebaseerd op het aantal documenten dat iemand tegen betaling verkocht heeft en de beoordelingen die voor die items ontvangen zijn. Er zijn drie niveau’s te onderscheiden: brons, zilver en goud. Hoe beter de reputatie, hoe meer de kwaliteit van zijn of haar werk te vertrouwen is.
Javl Vrije Universiteit Brussel
Volgen Je moet ingelogd zijn om studenten of vakken te kunnen volgen
Verkocht
40
Lid sinds
3 jaar
Aantal volgers
23
Documenten
7
Laatst verkocht
1 jaar geleden

4.7

3 beoordelingen

5
2
4
1
3
0
2
0
1
0

Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via Bancontact, iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo eenvoudig kan het zijn.”

Alisha Student

Bezig met je bronvermelding?

Maak nauwkeurige citaten in APA, MLA en Harvard met onze gratis bronnengenerator.

Bezig met je bronvermelding?

Veelgestelde vragen