Samenvatting hoofdstuk 2 Arbeidsovereenkomst – Een afbakening
§2.1 Indeling van overeenkomsten van werk
Het BW onderscheidt drie overeenkomsten waarin het verrichten van arbeid centraal staat:
De arbeidsovereenkomst (Art. 7:610-691 BW).
De overeenkomst tot aanneming van werk (Art. 7:750-769 BW).
De overeenkomst van opdracht (Art. 7:400-413 BW).
De arbeidsovereenkomst bevat veel dwingend recht, waarvan niet of onder bepaalde voorwaarden
mag worden afgeweken. De werknemer verdient bescherming in verband met zijn zwakke posite
tegenover zijn werkgever.
De overeenkomst tot aanneming van werk en overeenkomst van opdracht zijn grotendeels
aanvullend recht. Nagenoeg iedere door de contractpartjen gewenste regeling kan worden
getrofen.
§2.2 Kenmerken van overeenkomsten van werk
De arbeidsovereenkomst (Art. 7:610 BW):
De ene partj, de werknemer, verbindt zich tegenover de andere partj, de werkgever, arbeid
te verrichten.
De werkgever verbindt zich loon te betalen.
De werknemer staat in dienst van de werkgever, dat wil zeggen: hij staat in een
gezagsverhouding tot de werkgever.
De overeenkomst tot aanneming van werk (Art. 7:750 BW):
De ene partj, de aannemer, verbindt zich tegenover de andere partj, de aanbesteder, een
werk van stofelijke aard tot stand te brengen en op te leveren.
De aanbesteder verbindt zich een bepaalde prijs te betalen.
Tussen aannemer en aanbesteder bestaat geen arbeidsovereenkomst.
De overeenkomst van opdracht (Art. 7:400 BW):
De ene partj, de opdrachtnemer, verbindt zich tegenover de andere partj, de
opdrachtgever, werkzaamheden te verrichten.
Dit geschiedt anders dan o.b.v. een arbeidsovereenkomst (geen gezagsverhouding).
De werkzaamheden bestaan uit iets anders dan het tot stand brengen van een werk van
stofelijke aard.
De arbeidsovereenkomst onderscheidt zich van de overige twee overeenkomsten door de
aanwezigheid van een gezagsverhouding.
De overeenkomst tot aanneming van werk verschilt van de overeenkomst van opdracht door het
stofelijk voorwerp dat tot stand wordt gebracht.
§2.3 Gezagsverhouding
Op grond van art. 7:402 lid 1 BW wordt duidelijk dat de opdrachtnemer verplicht is om gevolg te
geven aan tjdig verleende en verantwoorde aanwijzingen met betrekking tot de uitvoering van een
opdracht. Hierdoor wordt duidelijk dat bij de overeenkomst van opdracht ook sprake kan zijn van
een gezagsverhouding.
, Er is onder meer sprake van een gezagsverhouding als de werkgever gerechtgd is tjdens het werk
eenzijdige instructes aan de werknemer te geven, die deze verplicht is om op te volgen.
De Hoge Raad heef 2 criteria gesteld waaraan moet worden getoetst of een arbeidsovereenkomst
tussen partjen geldt
Wat hebben partjen ten tjde van het sluiten van de overeenkomst beoogd? De rechter
moet dus vaststellen wat de partjbedoeling is geweest.
Hoe hebben partjen vanaf het moment dat de overeenkomst is gaan ‘werken’, feitelijk
uitvoering aan de overeenkomst gegeven? Met andere woorden: hebben ze ook dagelijks
concreet gehandeld zoals ze hebben afgesproken toen ze de overeenkomst sloten.
Bij de uiteindelijke beoordeling of er sprake is van een arbeidsovereenkomst dient dus sprake te zijn
van zowel een partjbedoeling als een feitelijke uitvoering.
Er moet echter nog verder gekeken worden naar:
De beoordeling en in hoeverre de overeenkomst lijkt op een arbeidsovereenkomst die de
ondernemer gebruikelijk in zijn onderneming heef gesloten. De naam die hieraan gegeven
wordt is de formele gezagscriterium toets. Hoe kleiner deze verschillen, hoe meer reden
er is om aan te nemen dat de werknemer gelijk heef en er dus daadwerkelijk wel een
arbeidsovereenkomst is gesloten.
In hoeverre de ondernemer bevoegd is om de werker eenzijdige instructes te geven bij de
uitvoering van de arbeid. De naam die hieraan gegeven wordt is de materiële
gezagscriterium toets.
Bij de beantwoording van de vraag of aan het formele gezagscriterium voldaan is, kunnen
verschillende aanknopingspunten een rol spelen. We noemen de volgende:
Wat is de mate van contnuuteit van de betrefende arbeidsrelate?
Er is sprake van een arbeidsovereenkomst als de werknemer gedurende een bepaalde werktjd in
een vaste regelmaat werkzaam is voor de wederpartj. oorbeeld: Op basis van het vereiste van
contnuuteit beschouwt de rechter het verrichten van een enkele opdracht niet als arbeid verricht
binnen het kader van een arbeidsovereenkomst, ook al is er een opdrachtgever die aanwijzingen
geef.
Wie draagt de eindverantwoordelijkheid voor het resultaat van de arbeid?
Draagt een ander dan degene die de arbeidsprestate verricht, de eindverantwoordelijkheid voor het
resultaat, dan duidt dit op het bestaan van een arbeidsovereenkomst.
Wordt loon betaald op een wijze die gebruikelijk is bij de andere werknemers in de
onderneming?
Wordt de werker betaald zoals de werknemers normaal in de onderneming worden betaald, dan kan
dat een aanwijzing zijn dat er aan het formele gezagscriterium is voldaan.
§2.1 Indeling van overeenkomsten van werk
Het BW onderscheidt drie overeenkomsten waarin het verrichten van arbeid centraal staat:
De arbeidsovereenkomst (Art. 7:610-691 BW).
De overeenkomst tot aanneming van werk (Art. 7:750-769 BW).
De overeenkomst van opdracht (Art. 7:400-413 BW).
De arbeidsovereenkomst bevat veel dwingend recht, waarvan niet of onder bepaalde voorwaarden
mag worden afgeweken. De werknemer verdient bescherming in verband met zijn zwakke posite
tegenover zijn werkgever.
De overeenkomst tot aanneming van werk en overeenkomst van opdracht zijn grotendeels
aanvullend recht. Nagenoeg iedere door de contractpartjen gewenste regeling kan worden
getrofen.
§2.2 Kenmerken van overeenkomsten van werk
De arbeidsovereenkomst (Art. 7:610 BW):
De ene partj, de werknemer, verbindt zich tegenover de andere partj, de werkgever, arbeid
te verrichten.
De werkgever verbindt zich loon te betalen.
De werknemer staat in dienst van de werkgever, dat wil zeggen: hij staat in een
gezagsverhouding tot de werkgever.
De overeenkomst tot aanneming van werk (Art. 7:750 BW):
De ene partj, de aannemer, verbindt zich tegenover de andere partj, de aanbesteder, een
werk van stofelijke aard tot stand te brengen en op te leveren.
De aanbesteder verbindt zich een bepaalde prijs te betalen.
Tussen aannemer en aanbesteder bestaat geen arbeidsovereenkomst.
De overeenkomst van opdracht (Art. 7:400 BW):
De ene partj, de opdrachtnemer, verbindt zich tegenover de andere partj, de
opdrachtgever, werkzaamheden te verrichten.
Dit geschiedt anders dan o.b.v. een arbeidsovereenkomst (geen gezagsverhouding).
De werkzaamheden bestaan uit iets anders dan het tot stand brengen van een werk van
stofelijke aard.
De arbeidsovereenkomst onderscheidt zich van de overige twee overeenkomsten door de
aanwezigheid van een gezagsverhouding.
De overeenkomst tot aanneming van werk verschilt van de overeenkomst van opdracht door het
stofelijk voorwerp dat tot stand wordt gebracht.
§2.3 Gezagsverhouding
Op grond van art. 7:402 lid 1 BW wordt duidelijk dat de opdrachtnemer verplicht is om gevolg te
geven aan tjdig verleende en verantwoorde aanwijzingen met betrekking tot de uitvoering van een
opdracht. Hierdoor wordt duidelijk dat bij de overeenkomst van opdracht ook sprake kan zijn van
een gezagsverhouding.
, Er is onder meer sprake van een gezagsverhouding als de werkgever gerechtgd is tjdens het werk
eenzijdige instructes aan de werknemer te geven, die deze verplicht is om op te volgen.
De Hoge Raad heef 2 criteria gesteld waaraan moet worden getoetst of een arbeidsovereenkomst
tussen partjen geldt
Wat hebben partjen ten tjde van het sluiten van de overeenkomst beoogd? De rechter
moet dus vaststellen wat de partjbedoeling is geweest.
Hoe hebben partjen vanaf het moment dat de overeenkomst is gaan ‘werken’, feitelijk
uitvoering aan de overeenkomst gegeven? Met andere woorden: hebben ze ook dagelijks
concreet gehandeld zoals ze hebben afgesproken toen ze de overeenkomst sloten.
Bij de uiteindelijke beoordeling of er sprake is van een arbeidsovereenkomst dient dus sprake te zijn
van zowel een partjbedoeling als een feitelijke uitvoering.
Er moet echter nog verder gekeken worden naar:
De beoordeling en in hoeverre de overeenkomst lijkt op een arbeidsovereenkomst die de
ondernemer gebruikelijk in zijn onderneming heef gesloten. De naam die hieraan gegeven
wordt is de formele gezagscriterium toets. Hoe kleiner deze verschillen, hoe meer reden
er is om aan te nemen dat de werknemer gelijk heef en er dus daadwerkelijk wel een
arbeidsovereenkomst is gesloten.
In hoeverre de ondernemer bevoegd is om de werker eenzijdige instructes te geven bij de
uitvoering van de arbeid. De naam die hieraan gegeven wordt is de materiële
gezagscriterium toets.
Bij de beantwoording van de vraag of aan het formele gezagscriterium voldaan is, kunnen
verschillende aanknopingspunten een rol spelen. We noemen de volgende:
Wat is de mate van contnuuteit van de betrefende arbeidsrelate?
Er is sprake van een arbeidsovereenkomst als de werknemer gedurende een bepaalde werktjd in
een vaste regelmaat werkzaam is voor de wederpartj. oorbeeld: Op basis van het vereiste van
contnuuteit beschouwt de rechter het verrichten van een enkele opdracht niet als arbeid verricht
binnen het kader van een arbeidsovereenkomst, ook al is er een opdrachtgever die aanwijzingen
geef.
Wie draagt de eindverantwoordelijkheid voor het resultaat van de arbeid?
Draagt een ander dan degene die de arbeidsprestate verricht, de eindverantwoordelijkheid voor het
resultaat, dan duidt dit op het bestaan van een arbeidsovereenkomst.
Wordt loon betaald op een wijze die gebruikelijk is bij de andere werknemers in de
onderneming?
Wordt de werker betaald zoals de werknemers normaal in de onderneming worden betaald, dan kan
dat een aanwijzing zijn dat er aan het formele gezagscriterium is voldaan.
