Samenvatting: cardiale
revalidatie
Les 1: inleiding (27/09)
Historiek
Vroeger VS Nu
- Vroeger: hartproblematiek = 6 weken bedrust
Ontlasten hart
MAAR negatieve complicaties zoals deconditionering en afname VO² max
(inspanningscapaciteit) als gevolg
- Met de jaren…
Stoeloefeningen
Vanaf week 4 wandelen
Definitie
Cardiale revalidatie
- = geheel van activiteiten gericht om enerzijds verdere progressie van onderliggende
aandoening tegen te gaan en anderzijds ervoor te zorgen dat P zowel fysiek, metaal en
sociaal voldoende hersteld zodat zij, door eigen inspanningen, een zo normaal mogelijke rol
in de maatschappij kunnen behouden of hervatten wanneer deze verloren is gegaan
- = het gecombineerde en gecoördineerd (onder supervisie) gebruik van medische,
psychosociale, educatieve, beroepsmatige en fysieke maatregelen om de terugkeer naar
een actieve en voldoening gevende levensstijl te vergemakkelijken
Aanbeveling en evidentie
- Aanbeveling : klasse 1 = veel evidentie dat P er voordelen uithalen (ivm risico)
- Level of evidence: A: data gebaseerd op goede en kwaliteitsvolle studies
Algemene doelen van de cardiale revalidatie
Soorten
- Fysieke doelen
Leren kennen van eigen fysieke grenzen: inspanningsvermogen kan subjectief beperkt
zijn confronteren met zijn objectieve grenzen (activeren P om te bewegen)
Leren omgaan met fysieke beperkingen: confrontatie aangaan met eigen beperkingen
en hen leren ermee omgaan in diverse situaties
Overwinnen van bewegingsangst
Optimaliseren inspanningsvermogen: belastbaarheid verbeteren/stabiliseren zodat P
weer kan functioneren in het gewenste ADL
Ontwikkelen actieve levensstijl: snelle terugval mogelijk
- Mentale doelen
Herwinnen emotioneel evenwicht: geheel mentaal welbevinden in evenwicht brengen
Op functionele manier omgaan met hartziekte = leren omgaan zonder zichzelf onnodig
te beperken
overbezorgdheid en overschatting leiden tot lagere levenskwaliteit
Ontkenning en onderschatten verslechtert cardiovasculaire prognose door
verminderde therapietrouw
Overwinnen bewegingsangst
, - Sociale doelen
Herwinnen emotioneel evenwicht binnen relatie, gezin en sociale omgeving (hangt
samen met mentale doelen)
Optimale hervatting rol in iedere context verbeterde levenskwaliteit
Optimale hervatting vrijetijdsbesteding: zelfcontrole vergroot
- Doelen gericht op verbetering van risicogedrag
Bekendheid over aard van ziekte en
mogelijke risicofactoren (educatie,
stappenplan opstellen, extra hulp)
Stoppen met roken
Ontwikkelen/onderhouden gezonde
voeding en fysieke actieve levensstijl
Stressmanagement
Ontwikkelen therapietrouw en
medicatie
!! kanttekening: ‘algemene’ doelen revalidatie op maat aangepast aan noden P
Kerncomponenten cardiale revalidatie
Belangrijkste componenten: allesomvattend
- Training en FA: meest van belang
- Voedingsadvies
- Gewicht management
- Bloeddruk management
- Vetten/lipiden management
- Diabetes management
- Psychosociale management
- Roken verminderen
!! iedere P moet individueel beoordeeld worden op maat van de patiënt
Multidisciplinair team
- Realisatie kerncomponenten door heel team
Onder supervisie van cardioloog
Verpleegkundigen
Diëtiste
Psycholoog
Kine
Maatschappelijk assistent
- Van belang dat iedereen zelfde boodschap doorgeeft aan P
Verschillende fasen cardiale revalidatie
, Voor wie cardiale revalidatie?
- Specifieke cardiale aandoening waar hospitalisatie nodig was (aanvraag tijdens die
hospitalisatie)
- Wie mag WEL: stabiele P met
Acuut coronair syndroom
Chronisch stabiel hartfalen met verminderde functie
Post-chirurgie (dia 29): kan ook profylactisch gedaan worden zoals bij defibrillator
- Wanneer NIET: contra-indicatie (enkel geldig voor het beweegaspect!)
Acute ongecontroleerde fase van hartfalen
Acute chronisch hartfalen
Ongecontroleerde diabetes
Systolische BD hoger dan 200 mm Hg
Recente emboli
Acute pericarditis
Symptomatische aorta stenose
FASE 1A: klinische aspecten van de cardiale revalidatie tijdens hospitalisatie
- 3 doelen:
1. Educatie, informeren en geruststellen P en omstaande
Aard hartaandoening of operatie of revalidatietraject
Risicofactoren
Belang gezonde levensstijl
Verwachtingen van P
2. Tegengaan, beperken en voorkomen passief worden en herstellen van de gevolgen
Inactiviteit door operatie, langdurige bedrust en voorafgaand fysieke inactiviteit
3. Veilig ontslag en terugkeer naar huis
Snelle terugkeer tot zelfzorg en ADL: gemiddelde inspanningsactiviteiten (3-4 MET)
Verbetering inspanningscapaciteit
Identificeren en verminderen angst en depressie
Patiënt leren omgaan met klachten (symptomen leren herkennen) en hen educatie
geven over hoe ADL op te bouwen
Vervroegd ontslag uit ziekenhus
- Fysiologische gevolgen bedrust
- Behandelmodaliteiten
, Na anamnese/patiënt assessment: evalueren klinische status, alsook participatie en
activiteitenniveau
Klinische data bezien:
hemodynamisch stabiel? BD inorde?
Grootte infarct
Plaats infarct
Linkerventrikelfunctie/dysfunctie
Device
Infuus
Ritmestoornis
Formuleren van geïndividualiseerde doelen samen met P = HULPVRAAG
geïndividualiseerd behandelplan
Functioneel niveau
Participatieniveau
Activiteitenniveau
Risicofactoren vermindering
Psychosociaal welbevinden
Klinisch monitoren: bekijk eerst de parameters (HF, BD, saturatie, kleur, AH…)
vervolgens klinisch redeneren (is therapie veilig?)
Kinesitherapeutische behandeling:
Vroege en progressieve mobilisatie
Post-operatieve kinesitherapie: transfers, AH-oef, tonificatie, lichte revalidatie
- Vroege en progressieve mobilisaties:
Mag ik beginnen? Is de P GESCHIKT voor mobilisering?
Afwezigheid retrosternale/borst pijn gedurende laatste 8 u
Geen nieuwe tekenen decompensatie zoals dyspnee in rust, daling BD,
oedeem in benen, daling HD
Geen nieuwe sign abnormaal hartritme of ECG veranderingen in laatste 8u
Geen tachycardie in rust (<130 bpm)
Geen contra-indicaties voor revalidatie: alles wat acuut en instabiel is
!! vraag aan arts/verpleging
Wanneer ONDERBREKEN mobilisaties?
Abnormale verandering in BD: daling systolische BD met meer dan 10 mmHg
(pompprobleem) OF toename systolische BD met meer dan 40 mmHg
Ritmestoornissen: snelle HF die niet evenredig is met geleverde inspanning OF
onregelmatige HF (verandering bekende aritmie)
2/3de graad AV-blok
Vegetatieve/autonome reacties zoals overmatig zweten
Duizeligheid
Restrosternale pijn = angina pectoris
Desaturatie > 5%
Pompfunctiestoornissen: dyspnee die niet in verhouding is met geleverde
inspanning OF abnormale moeheid OF toename perifeer/centraal oedeem
P geeft zelf aan niet meer te kunnen
- Progressie: mogelijks indien in vorige behandeling…
Normale toename hartslag (minder dan 30 bpm)
Normale toename systolische BD
Geen niet ritme of ST-veranderingen
revalidatie
Les 1: inleiding (27/09)
Historiek
Vroeger VS Nu
- Vroeger: hartproblematiek = 6 weken bedrust
Ontlasten hart
MAAR negatieve complicaties zoals deconditionering en afname VO² max
(inspanningscapaciteit) als gevolg
- Met de jaren…
Stoeloefeningen
Vanaf week 4 wandelen
Definitie
Cardiale revalidatie
- = geheel van activiteiten gericht om enerzijds verdere progressie van onderliggende
aandoening tegen te gaan en anderzijds ervoor te zorgen dat P zowel fysiek, metaal en
sociaal voldoende hersteld zodat zij, door eigen inspanningen, een zo normaal mogelijke rol
in de maatschappij kunnen behouden of hervatten wanneer deze verloren is gegaan
- = het gecombineerde en gecoördineerd (onder supervisie) gebruik van medische,
psychosociale, educatieve, beroepsmatige en fysieke maatregelen om de terugkeer naar
een actieve en voldoening gevende levensstijl te vergemakkelijken
Aanbeveling en evidentie
- Aanbeveling : klasse 1 = veel evidentie dat P er voordelen uithalen (ivm risico)
- Level of evidence: A: data gebaseerd op goede en kwaliteitsvolle studies
Algemene doelen van de cardiale revalidatie
Soorten
- Fysieke doelen
Leren kennen van eigen fysieke grenzen: inspanningsvermogen kan subjectief beperkt
zijn confronteren met zijn objectieve grenzen (activeren P om te bewegen)
Leren omgaan met fysieke beperkingen: confrontatie aangaan met eigen beperkingen
en hen leren ermee omgaan in diverse situaties
Overwinnen van bewegingsangst
Optimaliseren inspanningsvermogen: belastbaarheid verbeteren/stabiliseren zodat P
weer kan functioneren in het gewenste ADL
Ontwikkelen actieve levensstijl: snelle terugval mogelijk
- Mentale doelen
Herwinnen emotioneel evenwicht: geheel mentaal welbevinden in evenwicht brengen
Op functionele manier omgaan met hartziekte = leren omgaan zonder zichzelf onnodig
te beperken
overbezorgdheid en overschatting leiden tot lagere levenskwaliteit
Ontkenning en onderschatten verslechtert cardiovasculaire prognose door
verminderde therapietrouw
Overwinnen bewegingsangst
, - Sociale doelen
Herwinnen emotioneel evenwicht binnen relatie, gezin en sociale omgeving (hangt
samen met mentale doelen)
Optimale hervatting rol in iedere context verbeterde levenskwaliteit
Optimale hervatting vrijetijdsbesteding: zelfcontrole vergroot
- Doelen gericht op verbetering van risicogedrag
Bekendheid over aard van ziekte en
mogelijke risicofactoren (educatie,
stappenplan opstellen, extra hulp)
Stoppen met roken
Ontwikkelen/onderhouden gezonde
voeding en fysieke actieve levensstijl
Stressmanagement
Ontwikkelen therapietrouw en
medicatie
!! kanttekening: ‘algemene’ doelen revalidatie op maat aangepast aan noden P
Kerncomponenten cardiale revalidatie
Belangrijkste componenten: allesomvattend
- Training en FA: meest van belang
- Voedingsadvies
- Gewicht management
- Bloeddruk management
- Vetten/lipiden management
- Diabetes management
- Psychosociale management
- Roken verminderen
!! iedere P moet individueel beoordeeld worden op maat van de patiënt
Multidisciplinair team
- Realisatie kerncomponenten door heel team
Onder supervisie van cardioloog
Verpleegkundigen
Diëtiste
Psycholoog
Kine
Maatschappelijk assistent
- Van belang dat iedereen zelfde boodschap doorgeeft aan P
Verschillende fasen cardiale revalidatie
, Voor wie cardiale revalidatie?
- Specifieke cardiale aandoening waar hospitalisatie nodig was (aanvraag tijdens die
hospitalisatie)
- Wie mag WEL: stabiele P met
Acuut coronair syndroom
Chronisch stabiel hartfalen met verminderde functie
Post-chirurgie (dia 29): kan ook profylactisch gedaan worden zoals bij defibrillator
- Wanneer NIET: contra-indicatie (enkel geldig voor het beweegaspect!)
Acute ongecontroleerde fase van hartfalen
Acute chronisch hartfalen
Ongecontroleerde diabetes
Systolische BD hoger dan 200 mm Hg
Recente emboli
Acute pericarditis
Symptomatische aorta stenose
FASE 1A: klinische aspecten van de cardiale revalidatie tijdens hospitalisatie
- 3 doelen:
1. Educatie, informeren en geruststellen P en omstaande
Aard hartaandoening of operatie of revalidatietraject
Risicofactoren
Belang gezonde levensstijl
Verwachtingen van P
2. Tegengaan, beperken en voorkomen passief worden en herstellen van de gevolgen
Inactiviteit door operatie, langdurige bedrust en voorafgaand fysieke inactiviteit
3. Veilig ontslag en terugkeer naar huis
Snelle terugkeer tot zelfzorg en ADL: gemiddelde inspanningsactiviteiten (3-4 MET)
Verbetering inspanningscapaciteit
Identificeren en verminderen angst en depressie
Patiënt leren omgaan met klachten (symptomen leren herkennen) en hen educatie
geven over hoe ADL op te bouwen
Vervroegd ontslag uit ziekenhus
- Fysiologische gevolgen bedrust
- Behandelmodaliteiten
, Na anamnese/patiënt assessment: evalueren klinische status, alsook participatie en
activiteitenniveau
Klinische data bezien:
hemodynamisch stabiel? BD inorde?
Grootte infarct
Plaats infarct
Linkerventrikelfunctie/dysfunctie
Device
Infuus
Ritmestoornis
Formuleren van geïndividualiseerde doelen samen met P = HULPVRAAG
geïndividualiseerd behandelplan
Functioneel niveau
Participatieniveau
Activiteitenniveau
Risicofactoren vermindering
Psychosociaal welbevinden
Klinisch monitoren: bekijk eerst de parameters (HF, BD, saturatie, kleur, AH…)
vervolgens klinisch redeneren (is therapie veilig?)
Kinesitherapeutische behandeling:
Vroege en progressieve mobilisatie
Post-operatieve kinesitherapie: transfers, AH-oef, tonificatie, lichte revalidatie
- Vroege en progressieve mobilisaties:
Mag ik beginnen? Is de P GESCHIKT voor mobilisering?
Afwezigheid retrosternale/borst pijn gedurende laatste 8 u
Geen nieuwe tekenen decompensatie zoals dyspnee in rust, daling BD,
oedeem in benen, daling HD
Geen nieuwe sign abnormaal hartritme of ECG veranderingen in laatste 8u
Geen tachycardie in rust (<130 bpm)
Geen contra-indicaties voor revalidatie: alles wat acuut en instabiel is
!! vraag aan arts/verpleging
Wanneer ONDERBREKEN mobilisaties?
Abnormale verandering in BD: daling systolische BD met meer dan 10 mmHg
(pompprobleem) OF toename systolische BD met meer dan 40 mmHg
Ritmestoornissen: snelle HF die niet evenredig is met geleverde inspanning OF
onregelmatige HF (verandering bekende aritmie)
2/3de graad AV-blok
Vegetatieve/autonome reacties zoals overmatig zweten
Duizeligheid
Restrosternale pijn = angina pectoris
Desaturatie > 5%
Pompfunctiestoornissen: dyspnee die niet in verhouding is met geleverde
inspanning OF abnormale moeheid OF toename perifeer/centraal oedeem
P geeft zelf aan niet meer te kunnen
- Progressie: mogelijks indien in vorige behandeling…
Normale toename hartslag (minder dan 30 bpm)
Normale toename systolische BD
Geen niet ritme of ST-veranderingen
