Samenvatting Integraal Sociaal Werk
Hoofdstuk 1
1.1
Een visie is een weloverwogen mening ergens over en over hoe zich dat ontwikkelt. Je
gebruikt het als ‘een visie ergens op hebben’, ‘toekomstvisie’, etc.
1.2
Meestal spelen er meerdere problemen bij een gezin zoals problematische schulden,
chronische ziekte, huiselijk geweld. Voor elk probleem komt een ander beroepskracht. Vaak
wordt er dan voor een gezinscoach of manager gekozen die streeft naar een integrale
aanpak.
Een gezinsmanager of gezinscoach coördineert de ondersteuning aan het gezin en werkt
gedurende een periode intensief met een gezin samen. Deze professional zorgt ervoor dat
iedereen van het gezin en alle betrokken professionals met een bepaalde regelmaat
overleggen. Dit wordt uitvoeringsoverleg genoemd (UVO). Professionals en gezinsleden
werken samen aan de doelen en weten wie wat doet. De gezinsmanager organiseert het
overleg en is ook voorzitter van de bijeenkomst.
In een overleg waar zowel klanten als professionals aanwezig zijn, kun je de volgende vragen
stellen:
- Wat gaat goed in het gezin? Waar zijn de betrokkenen tevreden over? Wat gaat
goed volgens de professionals?
- Wat willen de betrokkenen veranderen? Wat vinden anderen dat zou moeten
veranderen?
- Hoe zou dat gerealiseerd kunnen worden? Wat is daarvoor nodig?
- Wie gaat dat doen? (Eerst wordt er gekeken naar wat gezinsleden zelf kunnen
oppakken, daarna het netwerk. Vervolgens vrijwilligers verbonden aan een informele
organisaties. Tot slot wat gaan de sociale professionals doen?
1.3
Sociaal constructivisme gaat ervan uit dat mensen hun eigen werkelijkheid construeren en
daarop hun handelen baseren. De waarneming van de werkelijkheid wordt altijd gekleurd
door ervaringen en de interpretatie van die ervaringen. De basisgedachte is: de
werkelijkheid is neutraal; het zijn de mensen die er betekenis aan geven.
Constructief -> sociaal werk is een opbouwende activiteit: je ondersteunt en stimuleert
mensen om opnieuw zin en betekenis aan hun leven te geven.
Uitgangspunten (basis) van een constructieve benadering:
1. Een kritische houding ten aanzien van je eigen denkkader -> wat voor jou voor de hand
ligt, wat vanzelfsprekend lijkt of wat je als waar aanneemt. Het werkt niet om adviezen te
delen die komen vanuit jouw ervaring, maar ga op zoek naar de beleving van het individu.
Leefwereld= ervaringsdomein waarin mensen met elkaar omgaan in en buiten de systemen.
,Systeemwereld= alles wat mensen hebben ontwikkeld aan instellingen en structuren op
gebieden zoals economie, politiek, onderwijs, etc.
Sociaal werkers verbinden leef- en systeemwereld.
2. De samenleving kun je niet eenduidig karakteriseren
Partieel= we kunnen niet het geheel overzien.
Partijdig= we kijken in eerste instantie vanuit ons eigen perspectief.
3. Ervaringen zijn historisch en cultureel bepaald
1.3.1
Bij constructieve gedachtegoed hoort ook de overtuiging dat je als professional weigert de
gegeven werkelijkheid als vaststaand te beschouwen. Als iemand zijn situatie wil
veranderen, kan hij met behulp van taal op zoek gaan naar nieuwe betekenissen.
Bijvoorbeeld iemand ziet zichzelf als slachtoffer en voelt zich machteloos. Vraag de persoon
om opnieuw het verhaal te vertellen, maar dan in de actieve rol. Dit noemen we narratieve
benadering.
Constructief sociaal werk benadrukt het belang van taal!
Soms is het goed om jouw interpretatie met de klant te delen om te kijken of het de klant
verder kan helpen.
1.4
Sociaal werk is een kunst en kunde. Kunde-> je hebt een vierjarige hbo-opleiding nodig om
het vak uit te mogen oefenen. Kunst-> er wordt van je verwacht dat je creatief bent en
buiten de kaders durft te denken en te handelen.
Discretionaire ruimte-> handelingsruimte die nodig is om zelfstandig en professioneel
verantwoord te handelen.
Als je van protocollen afwijkt om bijvoorbeeld maatwerk toe te passen dan moet je het wel
kunnen verantwoorden. Je moet dan een aantal vragen kunnen beantwoorden:
- Wat is het rendement geweest voor de klant/ systeem/ groep?
- In hoeverre is er sprake van betrokkenheid van het netwerk van de klant en
informele ondersteuning uit de buurt?
- Is er sprake van maatschappelijk rendement?
- Wat heeft deze interventie gekost?
Vanuit de constructieve benadering werk je gestructureerd of procesmatig. Beschrijf eerst
de problemen die je als eerst moet aanpakken. Daarna bespreek je de doelen. Tot slot
bespreek je wie wat kan oppakken, zo werk je aan een gemeenschappelijk perspectief.
Eigen Kracht-conferentie/ Eigen Plan-bijeenkomst-> een aanpak waarbij mensen met
vertegenwoordigers van hun sociale netwerk bij elkaar komen om kwesties te bespreken die
in het leven van henzelf of hun gezin spelen.
, 1.5
Ontstaan kwetsbaarheid
Maatschappelijke kwetsbaarheid kan ontstaan op het moment dat culturen van gezinnen
afwijken van de dominante maatschappelijke cultuur. Bewust of onbewust nemen mensen
minder deel aan het maatschappelijk verkeer.
Kwetsbaarheid kan ook ontstaan omdat mensen met problemen te maken krijgen en ze niet
weten wie ze hiervoor kunnen contacten om de problemen op te lossen ->
sociaalecologische visie. De verbindingen tussen personen, gezinnen of groepen en de
mogelijke hulpbronnen in hun omgeving schieten te kort of zijn afwezig. Men spreekt van
een gebrekkige aansluiting (poor fit).
Ook systeembenadering speelt een rol, hierbij wordt gekeken naar de overdracht van
generatie tot generatie. Dit is goed terug te zien bij armoedeproblematiek.
4 vormen van kapitaal
- Sociaal kapitaal -> kwaliteit en kwantiteit van iemands sociale netwerken en de
aanwezigheid van bestaande of potentiële hulpbronnen.
- Cultureel kapitaal -> genoten opleiding(en), kennis en het bezit van de vereiste
maatschappelijke normen en waarden, hobby’s, interesses, lidmaatschappen van
verenigingen
- Economisch kapitaal -> bestanddelen hiervan zijn inkomsten uit loon en/of uitkering,
huisvestiging en woonomgeving.
- Juridisch kapitaal -> kennis van juridische rechten en plichten die voortkomen uit
werk, uitkeringen, man-vrouwverhoudingen, leeftijd en juridische status.
1.6
Empowerment staat centraal bij constructieve benadering. Empowerment = Een proces van
versterking waarbij individuen, organisaties en gemeenschappen greep krijgen op de situatie
en hun omgeving en dit via het verwerven van controle, het aanscherpen van kritisch
bewustzijn en het stimuleren van participatie. (Het bouwt dus voort op en versterkt de eigen
mogelijkheden van de mensen en hun omgeving te veranderen.
Uitgangspunten empowerment
- Ieder mens heeft sterke kanten
- Ieder mens kan gemotiveerd worden
- Samen op zoek
- Respect voor de overlevingskracht van een individu, systeem of groep
Empowerment kun je niet krijgen maar moet je zelf doen.
Eigen kracht van burgers kan worden vergroot door middel van capacity building, capabilities
en asset building (zie h6).
1.7
Een positieve basishouding en positief mensbeeld zijn belangrijk voor empowerment en
constructieve benadering. Een positieve basishouding betekent fundamenteel respect voor
de cliënt.
Hoofdstuk 1
1.1
Een visie is een weloverwogen mening ergens over en over hoe zich dat ontwikkelt. Je
gebruikt het als ‘een visie ergens op hebben’, ‘toekomstvisie’, etc.
1.2
Meestal spelen er meerdere problemen bij een gezin zoals problematische schulden,
chronische ziekte, huiselijk geweld. Voor elk probleem komt een ander beroepskracht. Vaak
wordt er dan voor een gezinscoach of manager gekozen die streeft naar een integrale
aanpak.
Een gezinsmanager of gezinscoach coördineert de ondersteuning aan het gezin en werkt
gedurende een periode intensief met een gezin samen. Deze professional zorgt ervoor dat
iedereen van het gezin en alle betrokken professionals met een bepaalde regelmaat
overleggen. Dit wordt uitvoeringsoverleg genoemd (UVO). Professionals en gezinsleden
werken samen aan de doelen en weten wie wat doet. De gezinsmanager organiseert het
overleg en is ook voorzitter van de bijeenkomst.
In een overleg waar zowel klanten als professionals aanwezig zijn, kun je de volgende vragen
stellen:
- Wat gaat goed in het gezin? Waar zijn de betrokkenen tevreden over? Wat gaat
goed volgens de professionals?
- Wat willen de betrokkenen veranderen? Wat vinden anderen dat zou moeten
veranderen?
- Hoe zou dat gerealiseerd kunnen worden? Wat is daarvoor nodig?
- Wie gaat dat doen? (Eerst wordt er gekeken naar wat gezinsleden zelf kunnen
oppakken, daarna het netwerk. Vervolgens vrijwilligers verbonden aan een informele
organisaties. Tot slot wat gaan de sociale professionals doen?
1.3
Sociaal constructivisme gaat ervan uit dat mensen hun eigen werkelijkheid construeren en
daarop hun handelen baseren. De waarneming van de werkelijkheid wordt altijd gekleurd
door ervaringen en de interpretatie van die ervaringen. De basisgedachte is: de
werkelijkheid is neutraal; het zijn de mensen die er betekenis aan geven.
Constructief -> sociaal werk is een opbouwende activiteit: je ondersteunt en stimuleert
mensen om opnieuw zin en betekenis aan hun leven te geven.
Uitgangspunten (basis) van een constructieve benadering:
1. Een kritische houding ten aanzien van je eigen denkkader -> wat voor jou voor de hand
ligt, wat vanzelfsprekend lijkt of wat je als waar aanneemt. Het werkt niet om adviezen te
delen die komen vanuit jouw ervaring, maar ga op zoek naar de beleving van het individu.
Leefwereld= ervaringsdomein waarin mensen met elkaar omgaan in en buiten de systemen.
,Systeemwereld= alles wat mensen hebben ontwikkeld aan instellingen en structuren op
gebieden zoals economie, politiek, onderwijs, etc.
Sociaal werkers verbinden leef- en systeemwereld.
2. De samenleving kun je niet eenduidig karakteriseren
Partieel= we kunnen niet het geheel overzien.
Partijdig= we kijken in eerste instantie vanuit ons eigen perspectief.
3. Ervaringen zijn historisch en cultureel bepaald
1.3.1
Bij constructieve gedachtegoed hoort ook de overtuiging dat je als professional weigert de
gegeven werkelijkheid als vaststaand te beschouwen. Als iemand zijn situatie wil
veranderen, kan hij met behulp van taal op zoek gaan naar nieuwe betekenissen.
Bijvoorbeeld iemand ziet zichzelf als slachtoffer en voelt zich machteloos. Vraag de persoon
om opnieuw het verhaal te vertellen, maar dan in de actieve rol. Dit noemen we narratieve
benadering.
Constructief sociaal werk benadrukt het belang van taal!
Soms is het goed om jouw interpretatie met de klant te delen om te kijken of het de klant
verder kan helpen.
1.4
Sociaal werk is een kunst en kunde. Kunde-> je hebt een vierjarige hbo-opleiding nodig om
het vak uit te mogen oefenen. Kunst-> er wordt van je verwacht dat je creatief bent en
buiten de kaders durft te denken en te handelen.
Discretionaire ruimte-> handelingsruimte die nodig is om zelfstandig en professioneel
verantwoord te handelen.
Als je van protocollen afwijkt om bijvoorbeeld maatwerk toe te passen dan moet je het wel
kunnen verantwoorden. Je moet dan een aantal vragen kunnen beantwoorden:
- Wat is het rendement geweest voor de klant/ systeem/ groep?
- In hoeverre is er sprake van betrokkenheid van het netwerk van de klant en
informele ondersteuning uit de buurt?
- Is er sprake van maatschappelijk rendement?
- Wat heeft deze interventie gekost?
Vanuit de constructieve benadering werk je gestructureerd of procesmatig. Beschrijf eerst
de problemen die je als eerst moet aanpakken. Daarna bespreek je de doelen. Tot slot
bespreek je wie wat kan oppakken, zo werk je aan een gemeenschappelijk perspectief.
Eigen Kracht-conferentie/ Eigen Plan-bijeenkomst-> een aanpak waarbij mensen met
vertegenwoordigers van hun sociale netwerk bij elkaar komen om kwesties te bespreken die
in het leven van henzelf of hun gezin spelen.
, 1.5
Ontstaan kwetsbaarheid
Maatschappelijke kwetsbaarheid kan ontstaan op het moment dat culturen van gezinnen
afwijken van de dominante maatschappelijke cultuur. Bewust of onbewust nemen mensen
minder deel aan het maatschappelijk verkeer.
Kwetsbaarheid kan ook ontstaan omdat mensen met problemen te maken krijgen en ze niet
weten wie ze hiervoor kunnen contacten om de problemen op te lossen ->
sociaalecologische visie. De verbindingen tussen personen, gezinnen of groepen en de
mogelijke hulpbronnen in hun omgeving schieten te kort of zijn afwezig. Men spreekt van
een gebrekkige aansluiting (poor fit).
Ook systeembenadering speelt een rol, hierbij wordt gekeken naar de overdracht van
generatie tot generatie. Dit is goed terug te zien bij armoedeproblematiek.
4 vormen van kapitaal
- Sociaal kapitaal -> kwaliteit en kwantiteit van iemands sociale netwerken en de
aanwezigheid van bestaande of potentiële hulpbronnen.
- Cultureel kapitaal -> genoten opleiding(en), kennis en het bezit van de vereiste
maatschappelijke normen en waarden, hobby’s, interesses, lidmaatschappen van
verenigingen
- Economisch kapitaal -> bestanddelen hiervan zijn inkomsten uit loon en/of uitkering,
huisvestiging en woonomgeving.
- Juridisch kapitaal -> kennis van juridische rechten en plichten die voortkomen uit
werk, uitkeringen, man-vrouwverhoudingen, leeftijd en juridische status.
1.6
Empowerment staat centraal bij constructieve benadering. Empowerment = Een proces van
versterking waarbij individuen, organisaties en gemeenschappen greep krijgen op de situatie
en hun omgeving en dit via het verwerven van controle, het aanscherpen van kritisch
bewustzijn en het stimuleren van participatie. (Het bouwt dus voort op en versterkt de eigen
mogelijkheden van de mensen en hun omgeving te veranderen.
Uitgangspunten empowerment
- Ieder mens heeft sterke kanten
- Ieder mens kan gemotiveerd worden
- Samen op zoek
- Respect voor de overlevingskracht van een individu, systeem of groep
Empowerment kun je niet krijgen maar moet je zelf doen.
Eigen kracht van burgers kan worden vergroot door middel van capacity building, capabilities
en asset building (zie h6).
1.7
Een positieve basishouding en positief mensbeeld zijn belangrijk voor empowerment en
constructieve benadering. Een positieve basishouding betekent fundamenteel respect voor
de cliënt.
