Zelfstudie – boek (cursieve tekst) ‘algemene ziekteleer tandartsen’
Circulatiestelsel
* Stollingstoornissen:
- Orale manifestates trommocytopenie (<40-50 x 109/ l).
o Petechiën (kleine puntvormige mloedingen).
o Ecchymosen (onderhuidse mloedingen). Op palatum, muccale mucosa, tong en mondmodem.
o Hematomen (mloeduitstortngen).
- Spontane gingiva mloedingen of na tandenpoetsen.
- Minimaal 50 x 109/l trommocyten noodzakelijk voor routnematge tandheelkundige verrichtngen
- < 50 x 109 / l trommocyten:
o Acute tandheelkundige zorg: toediening antmiotca a pijnmestrijding met paracetamol.
- Uitgemreide kaakchirurgische of parodontale ingrepen: > 75 x 109 / l trommocyten.
- Extracte gemitselementen: alleen in uiterste geval.
- Pijnmestrijding: geen aspirine en NSAIDs, wel paracetamol.
● Ziekte van von Willebrand =
- Spontane gingiva mloedingen.
- Zelden ecchymosen en petechiën.
- Zeer grote variate in mloedingstjd overleg met mehandeld arts.
- Orthodontsche en endodontsche mehandelingen mogelijk.
- Voorzichtg met plaatsen van voorwerpen (rummerdam, interdentale wigjes, instelapparatuur röntgen, etc).
- Bloedige tandheelkundige verrichtngen na vermetering primaire hemostase door geneesmiddelen.
- Ziekenhuisopname vaak nodig mij extractes en kaakchirurgische ingrepen.
o Milde vorm ziekte: DDAVP-neusspray / tranexaminezuur (Cyklokapron®).
o Ernstge vorm ziekte: toediening von willemrand-factor concentraat voor mehandeling.
- Pijnmestrijding: paracetamol (geen aspirine of andere NSAIDs).
* Milde vorm ziekte van von Willemrand:
- Overmatg mloeden na tandheelkundige extracte (1 e kenmerk).
- Onmegrepen verlengde mloedingstjd verwijzing naar hematoloog.
● Hemofilie pt =
- Geen spontane gingiva mloedingen, ecchymosen en petechiën.
- Na meperkt trauma:
o Uitgemreide hematomen.
o Langdurige namloeding.
- Hemoflie pt: zo vroeg mogelijk mondhygiëne optmaliseren a freqtuente periodieke controle.
- Sonderen en supragingivale gemitsreiniging mogelijk zonder factoraanvulling.
- Ernstge mloedingen mij sumgingivaal scalen en rootplanen (zonder factoraanvulling).
- Geen contra-indicates voor niet-mloedige tandheelkundige restaurates.
- Voorkeur: endodontsche mehandeling moven extracte (gezien mloedingsrisico).
- Ziekenhuisopname mij extractes en kaakchirurgische ingrepen.
o Bij milde vorm hemoflie: poliklinisch.
- Bij extractes: factorniveau tussen 50 – 75%.
- Bij kaakchirurgische ingrepen: factorniveau van 100%.
- 1 extracte per mehandelsessie:
o Wond altjd hechten.
o Milde vorm hemoflie: wond kan 2 -3 weken mlijven oozen / aanvang mloeding vaak vertraagd
(primaire mloedplaatjesprop wel gevormd).
o Bevorderen lokale hemostase m.m.v. fmrinelijm of antfmrinolytsche medicijnen.
- Pijnmestrijding: geen aspirine en NSAIDs, wel paracetamol.
● Aspirine gebruik =
- Grotere kans op namloedingen na tandheelkundige en andere chirurgische ingrepen (mloedingen zelden
klinische relevant).
- Aspirine gemruik niet staken mij eenvoudige tandheelkundige ingrepen (scalen, rootplanen en enkelvoudige
extractes).
1
, - Grotere ingrepen (> 3 extractes, plaatsen > 3 implantaten, kaakchirurgische ingrepen) advies aan
mehandelend arts.
- Idem voor clopidogrel.
- Eventueel verwijzing naar kaakchirurg ingreep in klinische setng.
● Antistollingsmiddelen =
- Altjd informeren naar gemruik antstollingsmiddelen risico op mloedingen na invasieve ingreep mogelijk
verhoogd.
- Richtlijn: niet stoppen met gemruik van cumarinederivaten wanneer:
1. INR 24 – 72 uur voor de ingreep is mepaald en ≤ 3,5.
2. Ingreep zo atraumatsch mogelijk verricht wordt.
3. Wond na extracte hechten.
4. Pt verlaat praktjk als mloeding is gestelpt.
5. Pt spoelt mond met 10 ml 5% tranexaminezuur mondspoeling 4 dd gedurende 5 dgn.
6. Pt krijgt mondelinge en schrifelijke instructes over postoperatef meloop en te nemen maatregelen mij
een namloeding.
7. Pt meldt namloedingen die niet zelf te stoppen is telefonisch.
8. Bereikmaarheid muiten kantooruren
- INR > 3.5 mag niet naar meneden worden mijgesteld? Verwijzing naar kaakchirurg.
- Bij mehandeling met cumarinederivaten: in mepaalde gevallen antstollingsniveau tjdelijk aanpassen voor een
tandheelkundige ingreep.
o Alleen in overleg met mehandelend arts / trommosedienst → risico op trommose neemt toe.
- Tetracycline en metronidazol versterkt antstollingswerking cumarine.
- Cortcosteroïden verminderen antstollingswerking cumarine.
- Tijdelijk ondermreken heparinetherapie in overleg met mehandelend arts.
● Hypertensie =
- Weinig directe orale complicates.
o Overmatge mloedingsneiging na chirurgische ingreep of trauma?
o Facialisparase mij ernstge hypertensie ten gevolge van nieraandoening.
- Gemruik mloeddrukverlagende medicijnen orale effecten:
o Xerostomie.
o Brandend of tntelend gevoel in de mond.
o Verandering of verlies van smaak.
o Pijnlijk of gezwollen parotsklieren.
o Gingivahyperplasie.
o Lichenoïde reactes.
o Angio-oedeem: zwelling van lippen of tong (ACE-remmers).
o Daling aantal neutrofele granulocyten in mloed → vertraagde wondgenezing (ACE-remmers).
o Droge prikkelhoest (ACE-remmers).
- Hypertensie kan ontstaan mij gemruik van :
o Immunosuppressiva
o Erytropoëtne
o Cortcosteroïden
o Anamole steroïden
o Cocaïne of amfetamine
- Vaststellen ernst hypertensie voor aanvang mehandeling.
- Informeer naar gemruik mloeddrukverlagende medicijnen.
- Routnematge tandheelkundige ingrepen:
o Systolische mloeddruk < 160 mmHg.
o Diastolische mloeddruk < 100 mmHg
o Systolische mloeddruk: 160 – 180 mmHg a geen additonele medische risicofactoren.
o Diastolische mloeddruk: 100 - 110 mmHg a geen additonele medische risicofactoren.
o Wel additonele medische risicofactoren: alleen spoedeisende verrichtngen a verwijzen naar arts
- Systolische mloeddruk > 180 en/of diastolische mloeddruk > 110 mmHg:
o Toename risico op acute complicates als hartritmestoornissen, angina pectoris, myocardinfarct of
ceremrovasculair accident.
2
Circulatiestelsel
* Stollingstoornissen:
- Orale manifestates trommocytopenie (<40-50 x 109/ l).
o Petechiën (kleine puntvormige mloedingen).
o Ecchymosen (onderhuidse mloedingen). Op palatum, muccale mucosa, tong en mondmodem.
o Hematomen (mloeduitstortngen).
- Spontane gingiva mloedingen of na tandenpoetsen.
- Minimaal 50 x 109/l trommocyten noodzakelijk voor routnematge tandheelkundige verrichtngen
- < 50 x 109 / l trommocyten:
o Acute tandheelkundige zorg: toediening antmiotca a pijnmestrijding met paracetamol.
- Uitgemreide kaakchirurgische of parodontale ingrepen: > 75 x 109 / l trommocyten.
- Extracte gemitselementen: alleen in uiterste geval.
- Pijnmestrijding: geen aspirine en NSAIDs, wel paracetamol.
● Ziekte van von Willebrand =
- Spontane gingiva mloedingen.
- Zelden ecchymosen en petechiën.
- Zeer grote variate in mloedingstjd overleg met mehandeld arts.
- Orthodontsche en endodontsche mehandelingen mogelijk.
- Voorzichtg met plaatsen van voorwerpen (rummerdam, interdentale wigjes, instelapparatuur röntgen, etc).
- Bloedige tandheelkundige verrichtngen na vermetering primaire hemostase door geneesmiddelen.
- Ziekenhuisopname vaak nodig mij extractes en kaakchirurgische ingrepen.
o Milde vorm ziekte: DDAVP-neusspray / tranexaminezuur (Cyklokapron®).
o Ernstge vorm ziekte: toediening von willemrand-factor concentraat voor mehandeling.
- Pijnmestrijding: paracetamol (geen aspirine of andere NSAIDs).
* Milde vorm ziekte van von Willemrand:
- Overmatg mloeden na tandheelkundige extracte (1 e kenmerk).
- Onmegrepen verlengde mloedingstjd verwijzing naar hematoloog.
● Hemofilie pt =
- Geen spontane gingiva mloedingen, ecchymosen en petechiën.
- Na meperkt trauma:
o Uitgemreide hematomen.
o Langdurige namloeding.
- Hemoflie pt: zo vroeg mogelijk mondhygiëne optmaliseren a freqtuente periodieke controle.
- Sonderen en supragingivale gemitsreiniging mogelijk zonder factoraanvulling.
- Ernstge mloedingen mij sumgingivaal scalen en rootplanen (zonder factoraanvulling).
- Geen contra-indicates voor niet-mloedige tandheelkundige restaurates.
- Voorkeur: endodontsche mehandeling moven extracte (gezien mloedingsrisico).
- Ziekenhuisopname mij extractes en kaakchirurgische ingrepen.
o Bij milde vorm hemoflie: poliklinisch.
- Bij extractes: factorniveau tussen 50 – 75%.
- Bij kaakchirurgische ingrepen: factorniveau van 100%.
- 1 extracte per mehandelsessie:
o Wond altjd hechten.
o Milde vorm hemoflie: wond kan 2 -3 weken mlijven oozen / aanvang mloeding vaak vertraagd
(primaire mloedplaatjesprop wel gevormd).
o Bevorderen lokale hemostase m.m.v. fmrinelijm of antfmrinolytsche medicijnen.
- Pijnmestrijding: geen aspirine en NSAIDs, wel paracetamol.
● Aspirine gebruik =
- Grotere kans op namloedingen na tandheelkundige en andere chirurgische ingrepen (mloedingen zelden
klinische relevant).
- Aspirine gemruik niet staken mij eenvoudige tandheelkundige ingrepen (scalen, rootplanen en enkelvoudige
extractes).
1
, - Grotere ingrepen (> 3 extractes, plaatsen > 3 implantaten, kaakchirurgische ingrepen) advies aan
mehandelend arts.
- Idem voor clopidogrel.
- Eventueel verwijzing naar kaakchirurg ingreep in klinische setng.
● Antistollingsmiddelen =
- Altjd informeren naar gemruik antstollingsmiddelen risico op mloedingen na invasieve ingreep mogelijk
verhoogd.
- Richtlijn: niet stoppen met gemruik van cumarinederivaten wanneer:
1. INR 24 – 72 uur voor de ingreep is mepaald en ≤ 3,5.
2. Ingreep zo atraumatsch mogelijk verricht wordt.
3. Wond na extracte hechten.
4. Pt verlaat praktjk als mloeding is gestelpt.
5. Pt spoelt mond met 10 ml 5% tranexaminezuur mondspoeling 4 dd gedurende 5 dgn.
6. Pt krijgt mondelinge en schrifelijke instructes over postoperatef meloop en te nemen maatregelen mij
een namloeding.
7. Pt meldt namloedingen die niet zelf te stoppen is telefonisch.
8. Bereikmaarheid muiten kantooruren
- INR > 3.5 mag niet naar meneden worden mijgesteld? Verwijzing naar kaakchirurg.
- Bij mehandeling met cumarinederivaten: in mepaalde gevallen antstollingsniveau tjdelijk aanpassen voor een
tandheelkundige ingreep.
o Alleen in overleg met mehandelend arts / trommosedienst → risico op trommose neemt toe.
- Tetracycline en metronidazol versterkt antstollingswerking cumarine.
- Cortcosteroïden verminderen antstollingswerking cumarine.
- Tijdelijk ondermreken heparinetherapie in overleg met mehandelend arts.
● Hypertensie =
- Weinig directe orale complicates.
o Overmatge mloedingsneiging na chirurgische ingreep of trauma?
o Facialisparase mij ernstge hypertensie ten gevolge van nieraandoening.
- Gemruik mloeddrukverlagende medicijnen orale effecten:
o Xerostomie.
o Brandend of tntelend gevoel in de mond.
o Verandering of verlies van smaak.
o Pijnlijk of gezwollen parotsklieren.
o Gingivahyperplasie.
o Lichenoïde reactes.
o Angio-oedeem: zwelling van lippen of tong (ACE-remmers).
o Daling aantal neutrofele granulocyten in mloed → vertraagde wondgenezing (ACE-remmers).
o Droge prikkelhoest (ACE-remmers).
- Hypertensie kan ontstaan mij gemruik van :
o Immunosuppressiva
o Erytropoëtne
o Cortcosteroïden
o Anamole steroïden
o Cocaïne of amfetamine
- Vaststellen ernst hypertensie voor aanvang mehandeling.
- Informeer naar gemruik mloeddrukverlagende medicijnen.
- Routnematge tandheelkundige ingrepen:
o Systolische mloeddruk < 160 mmHg.
o Diastolische mloeddruk < 100 mmHg
o Systolische mloeddruk: 160 – 180 mmHg a geen additonele medische risicofactoren.
o Diastolische mloeddruk: 100 - 110 mmHg a geen additonele medische risicofactoren.
o Wel additonele medische risicofactoren: alleen spoedeisende verrichtngen a verwijzen naar arts
- Systolische mloeddruk > 180 en/of diastolische mloeddruk > 110 mmHg:
o Toename risico op acute complicates als hartritmestoornissen, angina pectoris, myocardinfarct of
ceremrovasculair accident.
2
