Hoofdstuk 1
1.1 De Agrarische revolutie
Vanuit Afrika trok de moderne mens - de homo sapiens - naar Azië en
Europa. Het waren jagers-verzamelaars die wanneer hun leefomgeving
niet meer genoeg voedsel bood, verder trokken. Nomaden noemt men
deze mensen. Ze leefden in kleine groepen. De moderne mens maakte
meer gespecialiseerde gereedschappen en wapens dan zijn voorgangers.
Daarvan getuigen de grotschilderingen in Zuid-Europa. Geschreven
bronnen van deze periode zijn er niet en daarom spreken we over de
prehistorie.
Hoewel er al rond 11.000 voor Chr. sprake was van de beoefening van de
landbouw in Abu Hurerya , in het huidige Syrië, ontstond de overgang
naar het boerenbestaan pas vele duizenden jaren later. Tussen 9000 en
6000 v. Chr. ontstonden in het Midden-Oosten landbouwsamenlevingen,
in het gebied dat men de Vruchtbare Halvemaan is gaan noemen. Rond
7000 v. Chr. verspreidde de landbouw zich vanuit Noord -Afrika en rond
6000 v. Chr. naar Europa.
De overgang naar een boerenbestaan is een van de belangrijkste
gebeurtenissen uit de prehistorie geweest. De redenen waarom men
overstapte naar een boerenbestaan zijn nog niet helemaal duidelijk maar
deze overgang vind het eerste plaats in het Midden-Oosten. Op het einde
van de Laatste IJstijd ontstond er daar door regenval een vruchtbaar
gebied.
• Er zijn archeologen die stellen dat een nieuwe klimaatovergang de
aanzet gaf tot de overgang naar landbouw. Hillman stelt dat in Abu
Hureyra sprake was van een droogte waardoor, omdat de wilde
granen uitstierven, men wel op zoek moest gaan naar andere
soorten.
• Volgens een andere theorie groeide de bevolking zo snel, dat de
natuur dat niet kon bij houden. Men was daarom gedwongen om
zelf gewassen te verbouwen.
, Feit is dat ook in andere werelddelen uiteindelijk ook de landbouw werd
uitgevonden. Uiteindelijk, om wat voor reden dan ook, gingen mensen
zich bijna allemaal volledig op de landbouw richten.
Omdat de overgang naar de landbouw zou ingrijpend was noemen we dat
de agrarische revolutie. Van een nomadisch bestaan ging men zich nu
permanent vestigen op een vaste plek, een sedentair bestaan.
Een belangrijk gevolg daarvan was de toename van de bevolking. De
redenen daarvoor waren:
1. In tegenstelling tot jagers-verzamelaars kon men nu op dezelfde
oppervlakte 60 tot 100 keer zoveel mensen in leven houden.
2. Het geboortecijfer steeg doordat vrouwen sneller achter elkaar
kinderen kregen. Gemiddeld één in de twee jaar, bij de jagers-
verzamelaars gemiddeld één in de vier jaar.
3. Rond 7500 voor Chr. ging men voor het eerst aan veeteelt doen.
4. Daarnaast stimuleerde de agrarische revolutie tot allerlei nieuwe
technieken. Het Neolithicum werd nieuwe steentijd genoemd
omdat men nieuwe gepolijste stenen als gereedschappen ging
gebruiken. Een volgende stap was het gebruik van metaal. Eerst
was brons het gebruikte materiaal in het Midden-Oosten ( vanaf
3000 v. Chr.). We onderscheiden daarom de bronstijd van de
ijzertijd in het Midden Oosten vanaf 1200 c. Chr.
5. De mens ging de natuur steeds meer naar zijn hand zetten. Men
paste de omgeving aan de wensen van de mens aan.
Toch is volgens sommige historici de agrarische revolutie niet in alle
opzichten een verbetering.
a) Mensen die op landbouw overstapten waren vaak minder gezond
dan jagers-verzamelaars, blijkt uit archeologisch onderzoek, ze leden aan
infectieziekten, ondervoeding en misvorming.
b) Ze waren vaak kleiner dan jagers en verzamelaars.
1.1 De Agrarische revolutie
Vanuit Afrika trok de moderne mens - de homo sapiens - naar Azië en
Europa. Het waren jagers-verzamelaars die wanneer hun leefomgeving
niet meer genoeg voedsel bood, verder trokken. Nomaden noemt men
deze mensen. Ze leefden in kleine groepen. De moderne mens maakte
meer gespecialiseerde gereedschappen en wapens dan zijn voorgangers.
Daarvan getuigen de grotschilderingen in Zuid-Europa. Geschreven
bronnen van deze periode zijn er niet en daarom spreken we over de
prehistorie.
Hoewel er al rond 11.000 voor Chr. sprake was van de beoefening van de
landbouw in Abu Hurerya , in het huidige Syrië, ontstond de overgang
naar het boerenbestaan pas vele duizenden jaren later. Tussen 9000 en
6000 v. Chr. ontstonden in het Midden-Oosten landbouwsamenlevingen,
in het gebied dat men de Vruchtbare Halvemaan is gaan noemen. Rond
7000 v. Chr. verspreidde de landbouw zich vanuit Noord -Afrika en rond
6000 v. Chr. naar Europa.
De overgang naar een boerenbestaan is een van de belangrijkste
gebeurtenissen uit de prehistorie geweest. De redenen waarom men
overstapte naar een boerenbestaan zijn nog niet helemaal duidelijk maar
deze overgang vind het eerste plaats in het Midden-Oosten. Op het einde
van de Laatste IJstijd ontstond er daar door regenval een vruchtbaar
gebied.
• Er zijn archeologen die stellen dat een nieuwe klimaatovergang de
aanzet gaf tot de overgang naar landbouw. Hillman stelt dat in Abu
Hureyra sprake was van een droogte waardoor, omdat de wilde
granen uitstierven, men wel op zoek moest gaan naar andere
soorten.
• Volgens een andere theorie groeide de bevolking zo snel, dat de
natuur dat niet kon bij houden. Men was daarom gedwongen om
zelf gewassen te verbouwen.
, Feit is dat ook in andere werelddelen uiteindelijk ook de landbouw werd
uitgevonden. Uiteindelijk, om wat voor reden dan ook, gingen mensen
zich bijna allemaal volledig op de landbouw richten.
Omdat de overgang naar de landbouw zou ingrijpend was noemen we dat
de agrarische revolutie. Van een nomadisch bestaan ging men zich nu
permanent vestigen op een vaste plek, een sedentair bestaan.
Een belangrijk gevolg daarvan was de toename van de bevolking. De
redenen daarvoor waren:
1. In tegenstelling tot jagers-verzamelaars kon men nu op dezelfde
oppervlakte 60 tot 100 keer zoveel mensen in leven houden.
2. Het geboortecijfer steeg doordat vrouwen sneller achter elkaar
kinderen kregen. Gemiddeld één in de twee jaar, bij de jagers-
verzamelaars gemiddeld één in de vier jaar.
3. Rond 7500 voor Chr. ging men voor het eerst aan veeteelt doen.
4. Daarnaast stimuleerde de agrarische revolutie tot allerlei nieuwe
technieken. Het Neolithicum werd nieuwe steentijd genoemd
omdat men nieuwe gepolijste stenen als gereedschappen ging
gebruiken. Een volgende stap was het gebruik van metaal. Eerst
was brons het gebruikte materiaal in het Midden-Oosten ( vanaf
3000 v. Chr.). We onderscheiden daarom de bronstijd van de
ijzertijd in het Midden Oosten vanaf 1200 c. Chr.
5. De mens ging de natuur steeds meer naar zijn hand zetten. Men
paste de omgeving aan de wensen van de mens aan.
Toch is volgens sommige historici de agrarische revolutie niet in alle
opzichten een verbetering.
a) Mensen die op landbouw overstapten waren vaak minder gezond
dan jagers-verzamelaars, blijkt uit archeologisch onderzoek, ze leden aan
infectieziekten, ondervoeding en misvorming.
b) Ze waren vaak kleiner dan jagers en verzamelaars.
