H2.1
− Poëzie: een verzamelnaam voor gedichten en daar zou je ook liedteksten toe kunnen
rekenen.
− De typegrafie: hoe de woorden eruitzien op de pagina. Dus, het is niet alleen over wat er
staat, maar ook hoe het eruit ziet, zoals de lettergrootte, hoe de regels verdeeld zijn en waar
ze op de pagina staan
In een gedicht telt alles mee, het is meer dan alleen de woorden; het gaat ook over hoe de woorden
op de pagina staan, zoals waar de zinnen beginnen en eindigen. Dus, poëzie is als een schilderij met
woorden, waarbij alles, inclusief de lege ruimte rondom de tekst, belangrijk is.
H2.2
Poëzieanalyse
Omdat poëzie soms niet meteen te doorgronden is, kun je een analyse van het
gedicht maken. Dat is een systematische beschrijving van achtereenvolgens: de vorm,
het rijm, een eventuele vaste vorm, semantische velden, beeldspraak en stijlfiguren.
Ten slotte parafraseer je het gedicht.
Nadat je een analyse hebt gemaakt, ben je beter in staat om uit te leggen waarover
het gedicht gaat -> interpreteren
Analyse van de vorm:
Je kunt de vorm van en gedicht analyseren zonder het te lezen. Je kijkt alleen naar de
manier waarop het gedicht is opgebouwd
Zo analyseer je de vorm:
Als je een gedicht bekijkt, kijk dan eerst hoeveel (vers)regels het heeft. Soms is dat belangrijk omdat
bepaalde gedichten altijd een vast aantal regels hebben.
Als het gedicht uit meerde strofen bestaat, noem je de strofen:
2 regels: distichon
3 regels: terzine
4 regels: kwatrijn
5 regels: kwintijn of kwintet
6 regels: sextet
7 regels: septet
8 regels: octaaf
Kijk ook naar het aantal zinnen in het gedicht. Vaak zijn er niet evenveel zinnen als regels, omdat
zinnen soms aan het einde van een regel stoppen. Dat noemen we enjambement.
− Versregel: de regels waaruit een gedicht bestaat
, − Strofen: groepen van versregels in een gedicht.
− Enjambement: wanneer een zin in een gedicht niet stopt aan het einde van een regel, maar
doorgaat naar de volgende regel. Voorbeeld:
De zon zakt langzaam in de zee,
vervult de horizon met een gouden gloed.
Analyse van het rijm
Nadat je de vorm hebt geanalyseerd, ga je verder met de analyse van het rijm. Je maakt om te
beginnen (indien van toepassing) een rijmschema. Daarvoor kijk je naar het eindrijm (woorden aan
het einde van regels die op elkaar rijmen). Een rijmschema geef je weer in letters:
− a a b b -> gepaard rijm: Gepaard rijm. Twee opeenvolgende regels rijmen, gevolgd door nog
twee regels die op elkaar rijmen.
− a b b a -> omarmend rijm: de rijmwoorden in regel 1 en 4 'omarmen' het rijmpaar in regel 2
en 3
− a b a b -> gekruist rijm: regel 1 en 3 rijmen, evenals regel 2 en 4
Volrijm: wanneer aan het einde van een versregel zowel de klinkers als de medeklinkers met elkaar
rijmen -> huis - sluis
Halfrijm: als alleen de klinkers (of medeklinkers) met elkaar rijmen -> zon – boom
Naast eindrijm kan er ook sprake zijn van:
− Alliteratie of beginrijm van medeklinkers: 2 of meer woorden beginnen met dezelfde klank:
bont – blauw; cake - koek
− Poëzie: een verzamelnaam voor gedichten en daar zou je ook liedteksten toe kunnen
rekenen.
− De typegrafie: hoe de woorden eruitzien op de pagina. Dus, het is niet alleen over wat er
staat, maar ook hoe het eruit ziet, zoals de lettergrootte, hoe de regels verdeeld zijn en waar
ze op de pagina staan
In een gedicht telt alles mee, het is meer dan alleen de woorden; het gaat ook over hoe de woorden
op de pagina staan, zoals waar de zinnen beginnen en eindigen. Dus, poëzie is als een schilderij met
woorden, waarbij alles, inclusief de lege ruimte rondom de tekst, belangrijk is.
H2.2
Poëzieanalyse
Omdat poëzie soms niet meteen te doorgronden is, kun je een analyse van het
gedicht maken. Dat is een systematische beschrijving van achtereenvolgens: de vorm,
het rijm, een eventuele vaste vorm, semantische velden, beeldspraak en stijlfiguren.
Ten slotte parafraseer je het gedicht.
Nadat je een analyse hebt gemaakt, ben je beter in staat om uit te leggen waarover
het gedicht gaat -> interpreteren
Analyse van de vorm:
Je kunt de vorm van en gedicht analyseren zonder het te lezen. Je kijkt alleen naar de
manier waarop het gedicht is opgebouwd
Zo analyseer je de vorm:
Als je een gedicht bekijkt, kijk dan eerst hoeveel (vers)regels het heeft. Soms is dat belangrijk omdat
bepaalde gedichten altijd een vast aantal regels hebben.
Als het gedicht uit meerde strofen bestaat, noem je de strofen:
2 regels: distichon
3 regels: terzine
4 regels: kwatrijn
5 regels: kwintijn of kwintet
6 regels: sextet
7 regels: septet
8 regels: octaaf
Kijk ook naar het aantal zinnen in het gedicht. Vaak zijn er niet evenveel zinnen als regels, omdat
zinnen soms aan het einde van een regel stoppen. Dat noemen we enjambement.
− Versregel: de regels waaruit een gedicht bestaat
, − Strofen: groepen van versregels in een gedicht.
− Enjambement: wanneer een zin in een gedicht niet stopt aan het einde van een regel, maar
doorgaat naar de volgende regel. Voorbeeld:
De zon zakt langzaam in de zee,
vervult de horizon met een gouden gloed.
Analyse van het rijm
Nadat je de vorm hebt geanalyseerd, ga je verder met de analyse van het rijm. Je maakt om te
beginnen (indien van toepassing) een rijmschema. Daarvoor kijk je naar het eindrijm (woorden aan
het einde van regels die op elkaar rijmen). Een rijmschema geef je weer in letters:
− a a b b -> gepaard rijm: Gepaard rijm. Twee opeenvolgende regels rijmen, gevolgd door nog
twee regels die op elkaar rijmen.
− a b b a -> omarmend rijm: de rijmwoorden in regel 1 en 4 'omarmen' het rijmpaar in regel 2
en 3
− a b a b -> gekruist rijm: regel 1 en 3 rijmen, evenals regel 2 en 4
Volrijm: wanneer aan het einde van een versregel zowel de klinkers als de medeklinkers met elkaar
rijmen -> huis - sluis
Halfrijm: als alleen de klinkers (of medeklinkers) met elkaar rijmen -> zon – boom
Naast eindrijm kan er ook sprake zijn van:
− Alliteratie of beginrijm van medeklinkers: 2 of meer woorden beginnen met dezelfde klank:
bont – blauw; cake - koek
