Anoniempje F000224A Arbeid & tewerkstelling Prof. dr. S<jn Baert
A6 Welfare State
Luc Van Ootegem & Elsy Verhofstadt 2023-2024
De slideshow rond de welvaartsstaat (A.6): diepgaand te kennen. Nadruk op begrippen, aangezien er 4 begrippen uit A.1,
A.2, A.3, A.5 en A.6 worden gevraagd (“Omschrijf de volgende begrippen en situeer binnen de funcIes en werking van de
arbeidsmarkt, in maximaal 100 woorden”; 4 punten)
1. Concept, evolu/on and challenges
1.1. Betekenis welvaartstaat
Een systeem waarbij de overheid de verantwoordelijkheid neemt in het verzekeren van de sociale en economische
veiligheid van de bevolking. Dit door werkloosheid te beperken en jobs te creëren, leeflonen/ pensioenen uit te keren
en andere sociale zekerheid maatregelen te treffen.
1.2. Waarom behoren gezondheidszorg en onderwijs tot de publieke sector &
voeding e.d. tot de private sector?
Economische theorie
o Efficiën<e: private markt (= vrije markt) heeR nood aan overheidsinbreng
o Sociale rechtvaardigheid:
§ Bevorderen van de levensstandaarden
• Daling van de armoede
• Beschermen en waarborgen van de minimale levensstandaarden
§ Dalen van de ongelijkheid
§ Bevorderen van sociale integra<e
1.3. Golden sixBes
Start van de sociale zekerheid, door s<jgend gevoel van na<onale solidariteit + economische groei en welvaart =
ontwerp solidariteitssysteem bij schade of verlies van inkomsten. Na de tweede wereldoorlog is de publieke visie wat
veranderd.
1.4. Opkomende uitdagingen vanaf 00’s
• Meer onzekerheid (economisch/ sociaal/ poli<ek)
• Meer ongelijkheid
• Meer flexibiliteit
à Door digitalisering en steeds hogere werkdruk
1.5. Nieuwe welvaartstaat doelstellingen
• Jobcrea<e
• Werklozen ac<veren
• Adapta<e naar de richtlijnen van de nieuwe economie
• Zelfontplooiing/ levenslang leren mo<veren
1.6. MaLhew-effect
Valkuil van de doelstellingen, dit is een situa<e waarbij er <jdens het streven van de doelstellingen en bijgevolg alle
geleverde moeite enkel de hoge inkomensgroepen de voordelen van het geleverde werk ontvangen. Andere
inkomensgroepen worden ondanks hun inzet niet beloond.
1
, Anoniempje F000224A Arbeid & tewerkstelling Prof. dr. S<jn Baert
2. Economische mo/va/e: efficiën/e
2.1. Theorie volgens de welvaartseconomie
Een ‘compe++ef equilibrium’ is ‘Pareto efficiënt’
o Compe<<ef equilibrium: het evenwicht op een perfect compe<<eve arbeidsmarkt
o Pareto efficiënt: wanneer iedere verandering in de economie, die tot een welvaartsverbetering voor de
één leidt, tegelijker<jd een welvaartsverlies voor iemand anders betekent
à Kan echter leiden tot mark_alen, vandaar inbreng van een overheid noodzakelijk.
2.2. The rule of samuelson
Theorie: De sociale bereidheid om voor een publiek goed te betalen is de som van de individuele betalingsbereidheid.
Prak3jk: poli<ek democra<sche beslissingen maken de doorslag
2.3. The tragedy of the commons (free rider behavior)
Gedrag dat de bevolking kan vertonen op de beschikbaarheid van publieke goederen, als iedereen beroep wil doen op
de goederen is de overheid niet in staat het solidariteitsprincipe door te voeren. Er wordt geprofiteerd van de
middelen, een goede alloca<e is hiervoor nodig. Het is aan de overheid om deze voor de bevolking te voorzien.
3. Economische mo/va/e: herverdeling
3.1. Primair/ Secundair/ TerBair inkomen
• Primair inkomen: is inkomen waarvoor een tegenpresta<e wordt geleverd. Er zijn vijf vormen van primair
inkomen: loon, rente, huur, pacht en winst.
• Secundair inkomen: krijg je een inkomen zonder dat er een tegenpresta<e voor hoeR te leveren, dan noem je dat
inkomen een secundair inkomen of een inkomensoverdracht. Voorbeelden van secundaire inkomens
zijn: huurtoeslag: bijdrage van de overheid voor de huur; bijstandsuitkering: uitkering voor iemand die geen werk
heeR.
• Ter3air inkomen: Voorbeelden van herverdelende invloed op de ter<aire inkomensverdeling zijn prijsverhogende
(indirecte) belas<ngen, prijsverlagende subsidies op producten en prijsdiscrimina<e in de overheidssector (=
moeilijk in de prak<jk te herkennen).
à de herverdeling focust zich op het ter<air inkomen
3.2. Welvaart VS. Welbevinden
• Welvaart objec<veerbaar adhv verschillende schalen, hoofdzakelijk gebaseerd op economie
• Welbevinden moeilijker te objec<veren, adhv bevragingen uit bevolking
à voor beiden bestaan er voldoende inicatoren, zoals: ‘subjec<ve well-being’, ‘index of economic well-being’, ‘human
development index’, etc.
3.3. Equivalence scale
Een equivalen<eschaal is een manier om de kosten van levensonderhoud voor een huishouden van een bepaalde
grooge en samenstelling te meten, in verhouding tot de kosten voor een referen<ehuishouden (vaak een
alleenstaande volwassene), zodat beide huishoudens hetzelfde niveau van welzijn of levensstandaard bereiken. Het
construeren van equivalen<eschalen is las<g omdat het welzijn van huishoudens niet direct meetbaar is, wat leidt tot
problemen in de economische iden<fica<e. Toepassingen van equivalen<eschalen omvagen het meten van sociale
welvaart, economische ongelijkheid, armoede en de kosten van kinderen; het aanpassen van betalingen voor sociale
uitkeringen, levensverzekeringen, alimenta<e en wegelijke compensa<e voor onrechtma<ge dood.
2
A6 Welfare State
Luc Van Ootegem & Elsy Verhofstadt 2023-2024
De slideshow rond de welvaartsstaat (A.6): diepgaand te kennen. Nadruk op begrippen, aangezien er 4 begrippen uit A.1,
A.2, A.3, A.5 en A.6 worden gevraagd (“Omschrijf de volgende begrippen en situeer binnen de funcIes en werking van de
arbeidsmarkt, in maximaal 100 woorden”; 4 punten)
1. Concept, evolu/on and challenges
1.1. Betekenis welvaartstaat
Een systeem waarbij de overheid de verantwoordelijkheid neemt in het verzekeren van de sociale en economische
veiligheid van de bevolking. Dit door werkloosheid te beperken en jobs te creëren, leeflonen/ pensioenen uit te keren
en andere sociale zekerheid maatregelen te treffen.
1.2. Waarom behoren gezondheidszorg en onderwijs tot de publieke sector &
voeding e.d. tot de private sector?
Economische theorie
o Efficiën<e: private markt (= vrije markt) heeR nood aan overheidsinbreng
o Sociale rechtvaardigheid:
§ Bevorderen van de levensstandaarden
• Daling van de armoede
• Beschermen en waarborgen van de minimale levensstandaarden
§ Dalen van de ongelijkheid
§ Bevorderen van sociale integra<e
1.3. Golden sixBes
Start van de sociale zekerheid, door s<jgend gevoel van na<onale solidariteit + economische groei en welvaart =
ontwerp solidariteitssysteem bij schade of verlies van inkomsten. Na de tweede wereldoorlog is de publieke visie wat
veranderd.
1.4. Opkomende uitdagingen vanaf 00’s
• Meer onzekerheid (economisch/ sociaal/ poli<ek)
• Meer ongelijkheid
• Meer flexibiliteit
à Door digitalisering en steeds hogere werkdruk
1.5. Nieuwe welvaartstaat doelstellingen
• Jobcrea<e
• Werklozen ac<veren
• Adapta<e naar de richtlijnen van de nieuwe economie
• Zelfontplooiing/ levenslang leren mo<veren
1.6. MaLhew-effect
Valkuil van de doelstellingen, dit is een situa<e waarbij er <jdens het streven van de doelstellingen en bijgevolg alle
geleverde moeite enkel de hoge inkomensgroepen de voordelen van het geleverde werk ontvangen. Andere
inkomensgroepen worden ondanks hun inzet niet beloond.
1
, Anoniempje F000224A Arbeid & tewerkstelling Prof. dr. S<jn Baert
2. Economische mo/va/e: efficiën/e
2.1. Theorie volgens de welvaartseconomie
Een ‘compe++ef equilibrium’ is ‘Pareto efficiënt’
o Compe<<ef equilibrium: het evenwicht op een perfect compe<<eve arbeidsmarkt
o Pareto efficiënt: wanneer iedere verandering in de economie, die tot een welvaartsverbetering voor de
één leidt, tegelijker<jd een welvaartsverlies voor iemand anders betekent
à Kan echter leiden tot mark_alen, vandaar inbreng van een overheid noodzakelijk.
2.2. The rule of samuelson
Theorie: De sociale bereidheid om voor een publiek goed te betalen is de som van de individuele betalingsbereidheid.
Prak3jk: poli<ek democra<sche beslissingen maken de doorslag
2.3. The tragedy of the commons (free rider behavior)
Gedrag dat de bevolking kan vertonen op de beschikbaarheid van publieke goederen, als iedereen beroep wil doen op
de goederen is de overheid niet in staat het solidariteitsprincipe door te voeren. Er wordt geprofiteerd van de
middelen, een goede alloca<e is hiervoor nodig. Het is aan de overheid om deze voor de bevolking te voorzien.
3. Economische mo/va/e: herverdeling
3.1. Primair/ Secundair/ TerBair inkomen
• Primair inkomen: is inkomen waarvoor een tegenpresta<e wordt geleverd. Er zijn vijf vormen van primair
inkomen: loon, rente, huur, pacht en winst.
• Secundair inkomen: krijg je een inkomen zonder dat er een tegenpresta<e voor hoeR te leveren, dan noem je dat
inkomen een secundair inkomen of een inkomensoverdracht. Voorbeelden van secundaire inkomens
zijn: huurtoeslag: bijdrage van de overheid voor de huur; bijstandsuitkering: uitkering voor iemand die geen werk
heeR.
• Ter3air inkomen: Voorbeelden van herverdelende invloed op de ter<aire inkomensverdeling zijn prijsverhogende
(indirecte) belas<ngen, prijsverlagende subsidies op producten en prijsdiscrimina<e in de overheidssector (=
moeilijk in de prak<jk te herkennen).
à de herverdeling focust zich op het ter<air inkomen
3.2. Welvaart VS. Welbevinden
• Welvaart objec<veerbaar adhv verschillende schalen, hoofdzakelijk gebaseerd op economie
• Welbevinden moeilijker te objec<veren, adhv bevragingen uit bevolking
à voor beiden bestaan er voldoende inicatoren, zoals: ‘subjec<ve well-being’, ‘index of economic well-being’, ‘human
development index’, etc.
3.3. Equivalence scale
Een equivalen<eschaal is een manier om de kosten van levensonderhoud voor een huishouden van een bepaalde
grooge en samenstelling te meten, in verhouding tot de kosten voor een referen<ehuishouden (vaak een
alleenstaande volwassene), zodat beide huishoudens hetzelfde niveau van welzijn of levensstandaard bereiken. Het
construeren van equivalen<eschalen is las<g omdat het welzijn van huishoudens niet direct meetbaar is, wat leidt tot
problemen in de economische iden<fica<e. Toepassingen van equivalen<eschalen omvagen het meten van sociale
welvaart, economische ongelijkheid, armoede en de kosten van kinderen; het aanpassen van betalingen voor sociale
uitkeringen, levensverzekeringen, alimenta<e en wegelijke compensa<e voor onrechtma<ge dood.
2
