Praktisch burgerlijk procesrecht
Hoofdstuk 1
Het burgerlijk procesrecht omvat vormvoorschriften en procedureregels waarmee een persoon in
een civiele procedure zijn materiële rechten en plichten kan effectueren, vast laten stellen, tot stand
laten brengen, wijzigen of beëindigen.
Functies burgerlijk procesrecht (bpr):
Handhaven en beïnvloeden van materiële burgerlijke rechten en plichten
- effectueren (middels rechter nakoming vorderen)
- vaststellen (bv bij vruchtgebruik na overlijden)
- tot stand brengen (bv middels aantonen juridisch vaderschap)
- wijzigen (rechter verandert overeenkomst zodat deze redelijk wordt)
- beëindigen (rechter kan bv erfdienstbaarheid opheffen)
Voorkomen van een gerechtelijke procedure (preventiefunctie)
- Gerechtelijke procedure is kostbaar & tijdrovend en uitkomst kan ook nadelig zijn
Voorkomen van eigenrichting
- Persoon gaat zelf met eigen middelen zijn recht halen, zonder hulp van overheid en
zonder wettelijke bevoegdheid.
Bronnen bpr:
Nationale wetten
- Bv Wetboek van Rechtsvordering (Rv), Wet op de Rechterlijke Organisatie (Wet RO),
Grondwet (Gw), Wet op de Rechtsbijstand.
Internationale verdragen en internationale regelgeving (EEX-verordening en EVRM)
Jurisprudentie
Beginselen / uitgangspunten bpr:
Recht op rechtspraak en rechtsbijstand (art. 17,18 en 112 Gw)
Onafhankelijke en onpartijdige rechter* (art. 6 EVRM en art. 36-41 Rv)
Hoor en wederhoor, ook wel gelijkheidsbeginsel (art. 6 EVRM en art. 19 Rv en 12 Wet RO)
Behandeling en beslissing binnen redelijke termijn (art. 20 Rv)
Openbaarheid zitting en uitspraak (art. 6 EVRM, art. 27 Rv en art. 4,5 en 7 lid 3 Wet RO)
Motivering van de beslissing (art. 121 Gw, 30 Rv en 5 Wet Ro)
Geen rechtsweigering en volledige beslissing (art. 23 jo. 26 Rv)
Partijautonomie / lijdelijkheidsbeginsel (art. 24 Rv). Rechter mag niet meer eisen dan wat er
is gevorderd.
Ambtshalve aanvulling van rechtsgronden (art. 25 Rv)
*Rechter dient onpartijdig te zijn. Als rechter denkt dit niet te kunnen zijn in een bepaalde zaak, kan
hij zich laten verschonen (art. 40 Rv). Twijfelt een partij aan de onpartijdigheid van de rechter dan
kan verzocht worden tot wraking (art. 36 Rv).
, Hoofdstuk 2
Deelnemers burgerlijk procesrecht
Partijen in het bpr:
Natuurlijke personen
- Formele procespartij (degene die iemand vertegenwoordigt, bv i.v.m. minderjarig)
- Materiële procespartij (degene die zich laat vertegenwoordigen, bv de minderjarige)
Rechtspersoon
- Is (ook al wordt hij vertegenwoordigd) zowel formele als materiële procespartij
- Alleen bij faillissement is curator de formele procespartij en rechtspersoon materiële
Collectieve actie (art. 3:3035a – 305c BW)
- Alleen belangen kunnen worden behartigd, er kan geen schadevergoeding worden
gevorderd.
Rechtsbijstandverlener¹
- Bv Advocaat*, jurist van rechtsbijstandsverzekeraar, gerechtsdeurwaarder of
incassomedewerker
Gerechtsdeurwaarder
- Brengt exploten uit
- Legt conservatoir beslag
- Legt uitspraken van de rechter ten uitvoer
Griffier en gerechtssecretaris
Rechter
Openbaar ministerie
¹partij dient zelf ook aanwezig te zijn of kan zich laten vertegenwoordigen door gemachtigde.
*Advocaat die procedeert bij de Hoge Raad wordt cassatieadvocaat genoemd.
Rechter
- bij Koninklijk Besluit (KB) benoemd voor het leven (art. 117 Gw)
- 11 rechtbanken, één rechter (art. 15 Rv), sector kanton en civiel
- 4 gerechtshoven, voor hoger beroep, drie raadsheren > meervoudige kamer (art. 16 Rv)
- 1 Hoge Raad, voor in cassatie, vijf raadsheren > meervoudige kamer (art. 17 Rv)
Prejudiciële vraag is een rechtsvraag van een rechter aan de Hoge Raad over de uitleg van een
rechtsregel.
Hoofdstuk 3
Civiele procedure
Functies van procesinleiding:
- Oproepen van de verweerder om in de procedure te verschijnen binnen een in de
procesinleiding genoemde termijn en bij de daarin aangegeven rechter.
- Mededeling aan de verweerder van de vordering of het verzoek.
Onderdelen van procesinleiding (art. 30a Rv):
Formaliteiten en administratieve gegevens
Inhoudelijk middenstuk
Vordering / verzoek
Hoofdstuk 1
Het burgerlijk procesrecht omvat vormvoorschriften en procedureregels waarmee een persoon in
een civiele procedure zijn materiële rechten en plichten kan effectueren, vast laten stellen, tot stand
laten brengen, wijzigen of beëindigen.
Functies burgerlijk procesrecht (bpr):
Handhaven en beïnvloeden van materiële burgerlijke rechten en plichten
- effectueren (middels rechter nakoming vorderen)
- vaststellen (bv bij vruchtgebruik na overlijden)
- tot stand brengen (bv middels aantonen juridisch vaderschap)
- wijzigen (rechter verandert overeenkomst zodat deze redelijk wordt)
- beëindigen (rechter kan bv erfdienstbaarheid opheffen)
Voorkomen van een gerechtelijke procedure (preventiefunctie)
- Gerechtelijke procedure is kostbaar & tijdrovend en uitkomst kan ook nadelig zijn
Voorkomen van eigenrichting
- Persoon gaat zelf met eigen middelen zijn recht halen, zonder hulp van overheid en
zonder wettelijke bevoegdheid.
Bronnen bpr:
Nationale wetten
- Bv Wetboek van Rechtsvordering (Rv), Wet op de Rechterlijke Organisatie (Wet RO),
Grondwet (Gw), Wet op de Rechtsbijstand.
Internationale verdragen en internationale regelgeving (EEX-verordening en EVRM)
Jurisprudentie
Beginselen / uitgangspunten bpr:
Recht op rechtspraak en rechtsbijstand (art. 17,18 en 112 Gw)
Onafhankelijke en onpartijdige rechter* (art. 6 EVRM en art. 36-41 Rv)
Hoor en wederhoor, ook wel gelijkheidsbeginsel (art. 6 EVRM en art. 19 Rv en 12 Wet RO)
Behandeling en beslissing binnen redelijke termijn (art. 20 Rv)
Openbaarheid zitting en uitspraak (art. 6 EVRM, art. 27 Rv en art. 4,5 en 7 lid 3 Wet RO)
Motivering van de beslissing (art. 121 Gw, 30 Rv en 5 Wet Ro)
Geen rechtsweigering en volledige beslissing (art. 23 jo. 26 Rv)
Partijautonomie / lijdelijkheidsbeginsel (art. 24 Rv). Rechter mag niet meer eisen dan wat er
is gevorderd.
Ambtshalve aanvulling van rechtsgronden (art. 25 Rv)
*Rechter dient onpartijdig te zijn. Als rechter denkt dit niet te kunnen zijn in een bepaalde zaak, kan
hij zich laten verschonen (art. 40 Rv). Twijfelt een partij aan de onpartijdigheid van de rechter dan
kan verzocht worden tot wraking (art. 36 Rv).
, Hoofdstuk 2
Deelnemers burgerlijk procesrecht
Partijen in het bpr:
Natuurlijke personen
- Formele procespartij (degene die iemand vertegenwoordigt, bv i.v.m. minderjarig)
- Materiële procespartij (degene die zich laat vertegenwoordigen, bv de minderjarige)
Rechtspersoon
- Is (ook al wordt hij vertegenwoordigd) zowel formele als materiële procespartij
- Alleen bij faillissement is curator de formele procespartij en rechtspersoon materiële
Collectieve actie (art. 3:3035a – 305c BW)
- Alleen belangen kunnen worden behartigd, er kan geen schadevergoeding worden
gevorderd.
Rechtsbijstandverlener¹
- Bv Advocaat*, jurist van rechtsbijstandsverzekeraar, gerechtsdeurwaarder of
incassomedewerker
Gerechtsdeurwaarder
- Brengt exploten uit
- Legt conservatoir beslag
- Legt uitspraken van de rechter ten uitvoer
Griffier en gerechtssecretaris
Rechter
Openbaar ministerie
¹partij dient zelf ook aanwezig te zijn of kan zich laten vertegenwoordigen door gemachtigde.
*Advocaat die procedeert bij de Hoge Raad wordt cassatieadvocaat genoemd.
Rechter
- bij Koninklijk Besluit (KB) benoemd voor het leven (art. 117 Gw)
- 11 rechtbanken, één rechter (art. 15 Rv), sector kanton en civiel
- 4 gerechtshoven, voor hoger beroep, drie raadsheren > meervoudige kamer (art. 16 Rv)
- 1 Hoge Raad, voor in cassatie, vijf raadsheren > meervoudige kamer (art. 17 Rv)
Prejudiciële vraag is een rechtsvraag van een rechter aan de Hoge Raad over de uitleg van een
rechtsregel.
Hoofdstuk 3
Civiele procedure
Functies van procesinleiding:
- Oproepen van de verweerder om in de procedure te verschijnen binnen een in de
procesinleiding genoemde termijn en bij de daarin aangegeven rechter.
- Mededeling aan de verweerder van de vordering of het verzoek.
Onderdelen van procesinleiding (art. 30a Rv):
Formaliteiten en administratieve gegevens
Inhoudelijk middenstuk
Vordering / verzoek
