Bestuursrecht
, 1. Inleiding bestuursrecht
Materieel en formeel bestuursrecht
Het materieel bestuursrecht bevat rechtsnormen waarin voor burgers en bestuursorganen aanspraken of
verplichtingen zijn opgenomen. Vb : Een bepaling in de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, waarin de
voorwaarden staan waaraan een aanvraag voor een omgevingsvergunning moet worden getoetst. (Art. 2.1 lid
1 bestuursrecht)
Onder formeel bestuursrecht verstaat men de procesrechtelijke regels die de burger nodig heeft om tegen het
optreden van de overheid iets te ondernemen. Vb: de mogelijkheid voor een derde- belanghebbende om beroep
in te stellen tegen de verlening van een omgevingsvergunning.
Bronnen van bestuursrecht
Het bestuursrecht kun je vinden in het internationale recht, de nationale wetgeving, jurisprudentie en het
ongeschreven bestuursrecht.
De nationale wetgeving bestaat uit een groot aantal bestuursrechtelijke wetten in formele zin (dit zijn wetten
die door de regering en de Staten-Generaal worden vastgesteld) Vb: de Gemeentewet, de Grondwet en de Wet
op de Raad van State.
Bij wetten die zijn vastgelegd door de lagere (decentrale) wetgevers kan worden gedacht aan: de gemeentelijke
verordeningen en verordeningen van waterschappen.
Door rechtelijke uitspraken worden nieuwe regels gevormd. Met die nieuwe regels moeten burger en overheid
voortaan rekening houden.
Het ongeschreven (bestuurs)recht wordt ook wel gewoonterecht genoemd.
Het vertrouwensbeginsel en het rechtzekerheidsbeginsel zijn ongeschreven beginselen waar de overheid
rekening mee moet houden en waarop de burger een beroep kan doen.
Kenmerken van het bestuursrecht
→ Voor overheidsoptreden het legaliteitsbeginsel van toepassing is.
→ Het specialiteitsbeginsel: de bevoegdheid van de overheid kan alleen worden aangewend voor het specifieke
doel waarvoor die wet is bedoeld. Dat doel is meteen ook de grens voor de bevoegdheidsuitoefening. Indien de
overheid zijn bevoegdheid voor een ander doel aanwendt, is sprake van detournement de pouvoir.
Vb: art. 2.2.2 lid 1 APV
Gelede normstelling
→ Hiermee wordt bedoeld dat de toepasselijkheid van een rechtsregel niet zomaar in een wet is te vinden,
maar in een combinatie van met elkaar samenhangende regelingen.
Overzicht regelgeving: (lager regeling mag niet in strijd komen met een hogere)
, • Verdragen
• Statuut
• Grondwet
• Wetten in formele zin
• KB’s die regels bevatten (zoals AmvB’s)
• Ministriele regelingen (verordeningen)
• Provinciale verordeningen
• Gemeentelijke verordeningen en waterschapsverordeningen
• Beleidsregels
• Vergunningsvoorschriften
Vb gelede normstelling: Een burger die een omgevingsvergunning aanvraagt voor de bouw van een woning
krijgt te maken met bepalingen (regels) op verschillende niveaus.
Openbare lichamen:
Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat. Overheidssmacht is verspreid over verschillende niveaus.
Op elk van deze niveaus treffen lichamen aan:
- de Staat
- de provincies
- de waterschappen
- de gemeente
- de lichamen waaraan krachtens de GW verordenende bevoegdheid is verleend. (VB: SER art. 134 GW)
→ allemaal rechtspersoonlijkheid bezitten (art. 2:1 BW)
Overheid en privaatrecht:
De openbare lichamen bezitten rechtspersoonlijkheid. De overheid staat gelijk met een natuurlijk persoon en
kan allerlei overeenkomsten aangaan.
Wanneer de overheid privaatrechtelijk handelt → zij handelt in het algemeen belang. (Geldverspilling is in strijd
met de eisen van het behartigen van het algemeen belang).
De overheid die als burger optreedt, moet rekening houden met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur
(art. 3:1 lid 2 Awb en art. 3:14 BW).
Het komt voor dat de overheid zowel van de publiekrechtelijke bevoegdheid als van de privaatrechtelijke
bevoegdheid gebruik kan maken.
, Communicatie met de overheid
De Awb kent enkele regels hiervoor. Volgens art. 2:1 lid 1 Awb kan eenieder zich in het verkeer met
bestuursorganen laten bijstaan of door een gemachtigde laten vertegenwoordigen.
Laten bijstaan: dat iemand jou begeleidt in de contacten met de overheid.
Vertegenwoordiging: dat iemand namens jou contact heeft met de overheid.
De overheid mag bijstand of vertegenwoordiging weigeren als tegen de persoon ernstige bezwaren bestaan.
Dat mag niet als een advocaat bijstand verleent of de vertegenwoordiger is (art. 2:2 Awb).
Documenten die aan een bestuursorgaan zijn gericht terwijl een ander bestuursorgaan bevoegd is moeten
worden doorgezonden naar het bevoegde orgaan (art. 2:3 Awb).
→ anders: teruggezonden naar afzender
Digitaal communicatie:
Een handtekening digitaal is mogelijk als de methode die voor authenticatie gebruikt wordt voldoende
betrouwbaar is.
• (DigiD wordt vaak gebruikt → Maar voldoet niet aan de eisen van een zogenoemde gekwalificeerde
elektronische handtekening (hier is een gekwalificeerd certificaat gebruikt: een digitaal bestand dat
aan het oorspronkelijke document is toegevoegd; er zijn speciale instanties die certificaten uitgeven
zoals de (PKI)-overheid, deze handtekeningen zijn altijd geldig)
Soms is het belangrijk te weten wanneer een bericht verzonden is. De Awb bepaalt dat het tijdstip waarop een
bericht het systeem van gegevensverwerking bereikt waarover het bestuursorgaan geen controle heeft, het
tijdstip is waarop het bericht door het bestuursorgaan elektronisch is verzonden.
→ Voor berichten die zijn verzonden aan het bestuursorgaan geldt dat een bericht is ontvangen op het moment
waarop het bericht het systeem van gegevensverwerking van het bestuursorgaan heeft bereikt.
→ Het komt dus op neer wanneer de mail de server van het bestuurorgaan verlaat en wanneer die daarbinnen
komt.
, 1. Inleiding bestuursrecht
Materieel en formeel bestuursrecht
Het materieel bestuursrecht bevat rechtsnormen waarin voor burgers en bestuursorganen aanspraken of
verplichtingen zijn opgenomen. Vb : Een bepaling in de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, waarin de
voorwaarden staan waaraan een aanvraag voor een omgevingsvergunning moet worden getoetst. (Art. 2.1 lid
1 bestuursrecht)
Onder formeel bestuursrecht verstaat men de procesrechtelijke regels die de burger nodig heeft om tegen het
optreden van de overheid iets te ondernemen. Vb: de mogelijkheid voor een derde- belanghebbende om beroep
in te stellen tegen de verlening van een omgevingsvergunning.
Bronnen van bestuursrecht
Het bestuursrecht kun je vinden in het internationale recht, de nationale wetgeving, jurisprudentie en het
ongeschreven bestuursrecht.
De nationale wetgeving bestaat uit een groot aantal bestuursrechtelijke wetten in formele zin (dit zijn wetten
die door de regering en de Staten-Generaal worden vastgesteld) Vb: de Gemeentewet, de Grondwet en de Wet
op de Raad van State.
Bij wetten die zijn vastgelegd door de lagere (decentrale) wetgevers kan worden gedacht aan: de gemeentelijke
verordeningen en verordeningen van waterschappen.
Door rechtelijke uitspraken worden nieuwe regels gevormd. Met die nieuwe regels moeten burger en overheid
voortaan rekening houden.
Het ongeschreven (bestuurs)recht wordt ook wel gewoonterecht genoemd.
Het vertrouwensbeginsel en het rechtzekerheidsbeginsel zijn ongeschreven beginselen waar de overheid
rekening mee moet houden en waarop de burger een beroep kan doen.
Kenmerken van het bestuursrecht
→ Voor overheidsoptreden het legaliteitsbeginsel van toepassing is.
→ Het specialiteitsbeginsel: de bevoegdheid van de overheid kan alleen worden aangewend voor het specifieke
doel waarvoor die wet is bedoeld. Dat doel is meteen ook de grens voor de bevoegdheidsuitoefening. Indien de
overheid zijn bevoegdheid voor een ander doel aanwendt, is sprake van detournement de pouvoir.
Vb: art. 2.2.2 lid 1 APV
Gelede normstelling
→ Hiermee wordt bedoeld dat de toepasselijkheid van een rechtsregel niet zomaar in een wet is te vinden,
maar in een combinatie van met elkaar samenhangende regelingen.
Overzicht regelgeving: (lager regeling mag niet in strijd komen met een hogere)
, • Verdragen
• Statuut
• Grondwet
• Wetten in formele zin
• KB’s die regels bevatten (zoals AmvB’s)
• Ministriele regelingen (verordeningen)
• Provinciale verordeningen
• Gemeentelijke verordeningen en waterschapsverordeningen
• Beleidsregels
• Vergunningsvoorschriften
Vb gelede normstelling: Een burger die een omgevingsvergunning aanvraagt voor de bouw van een woning
krijgt te maken met bepalingen (regels) op verschillende niveaus.
Openbare lichamen:
Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat. Overheidssmacht is verspreid over verschillende niveaus.
Op elk van deze niveaus treffen lichamen aan:
- de Staat
- de provincies
- de waterschappen
- de gemeente
- de lichamen waaraan krachtens de GW verordenende bevoegdheid is verleend. (VB: SER art. 134 GW)
→ allemaal rechtspersoonlijkheid bezitten (art. 2:1 BW)
Overheid en privaatrecht:
De openbare lichamen bezitten rechtspersoonlijkheid. De overheid staat gelijk met een natuurlijk persoon en
kan allerlei overeenkomsten aangaan.
Wanneer de overheid privaatrechtelijk handelt → zij handelt in het algemeen belang. (Geldverspilling is in strijd
met de eisen van het behartigen van het algemeen belang).
De overheid die als burger optreedt, moet rekening houden met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur
(art. 3:1 lid 2 Awb en art. 3:14 BW).
Het komt voor dat de overheid zowel van de publiekrechtelijke bevoegdheid als van de privaatrechtelijke
bevoegdheid gebruik kan maken.
, Communicatie met de overheid
De Awb kent enkele regels hiervoor. Volgens art. 2:1 lid 1 Awb kan eenieder zich in het verkeer met
bestuursorganen laten bijstaan of door een gemachtigde laten vertegenwoordigen.
Laten bijstaan: dat iemand jou begeleidt in de contacten met de overheid.
Vertegenwoordiging: dat iemand namens jou contact heeft met de overheid.
De overheid mag bijstand of vertegenwoordiging weigeren als tegen de persoon ernstige bezwaren bestaan.
Dat mag niet als een advocaat bijstand verleent of de vertegenwoordiger is (art. 2:2 Awb).
Documenten die aan een bestuursorgaan zijn gericht terwijl een ander bestuursorgaan bevoegd is moeten
worden doorgezonden naar het bevoegde orgaan (art. 2:3 Awb).
→ anders: teruggezonden naar afzender
Digitaal communicatie:
Een handtekening digitaal is mogelijk als de methode die voor authenticatie gebruikt wordt voldoende
betrouwbaar is.
• (DigiD wordt vaak gebruikt → Maar voldoet niet aan de eisen van een zogenoemde gekwalificeerde
elektronische handtekening (hier is een gekwalificeerd certificaat gebruikt: een digitaal bestand dat
aan het oorspronkelijke document is toegevoegd; er zijn speciale instanties die certificaten uitgeven
zoals de (PKI)-overheid, deze handtekeningen zijn altijd geldig)
Soms is het belangrijk te weten wanneer een bericht verzonden is. De Awb bepaalt dat het tijdstip waarop een
bericht het systeem van gegevensverwerking bereikt waarover het bestuursorgaan geen controle heeft, het
tijdstip is waarop het bericht door het bestuursorgaan elektronisch is verzonden.
→ Voor berichten die zijn verzonden aan het bestuursorgaan geldt dat een bericht is ontvangen op het moment
waarop het bericht het systeem van gegevensverwerking van het bestuursorgaan heeft bereikt.
→ Het komt dus op neer wanneer de mail de server van het bestuurorgaan verlaat en wanneer die daarbinnen
komt.
