Contents
Deel 1 Inleiding en situering
Hoofdstuk 1: Beleggingsomgeving: financiële markten
1.1 Wat is eigenlijk “beleggen”?........................................................................................................ 3
1.2 Financiële markten is een plek waar mensen elkaar vinden ...................................................... 3
1.3 Wie zijn die mensen? .................................................................................................................. 4
1.4 Kenmerken .................................................................................................................................. 5
1.5 Rendement .................................................................................................................................. 6
1.6 Verloop van het beleggingsproces .............................................................................................. 8
Hoofdstuk 2: Activa klassen en financiele instrumenten
2.1 Geldmarkt vs kapitaalmarkt ...................................................................................................... 10
2.2 Aandelenincides ........................................................................................................................ 11
2.3 Uitgiften van effecten................................................................................................................ 15
2.4 Hoe werkt een IPO?................................................................................................................... 15
Hoofdstuk 3: Activa klassen en financiele instrumenten
3.1 Margin trading........................................................................................................................... 18
3.2 Short sales ................................................................................................................................. 20
3.3 Examenvragen ........................................................................................................................... 23
Hoofdstuk 4: Actief vs passief management
4.1 Terminologie van beleggingsfondsen........................................................................................ 25
4.2 Performantie van beleggingsfondsen ....................................................................................... 29
4.3 Speciale beleggingsfondsen: ETF............................................................................................... 30
Deel 2 Portfoliotheorie en toepassingen
Hoofdstuk 5: Risico en rendement
5.1 Beleggersuniversum .................................................................................................................. 34
5.2 Mean-variance framework........................................................................................................ 36
5.3 Normaalverdeling rendementen............................................................................................... 36
5.4 Berekening van (historisch) rendement .................................................................................... 38
5.5 Value at Risk .............................................................................................................................. 39
5.6 Examenvragen ........................................................................................................................... 42
Hoofdstuk 6: Risico-aversie
6.1 Risico in de financiële theorie ................................................................................................... 43
6.2 Het efficiënte set theorema en risico........................................................................................ 45
,6.3 Utility scores.............................................................................................................................. 45
6.4 Mean variance........................................................................................................................... 46
6.5 Capital Allocation....................................................................................................................... 47
6.6 Capital Allocation Line (CAL)...................................................................................................... 49
6.7 Nutsmaximalisatie ..................................................................................................................... 51
Hoofdstuk 7: Optimale portefeuilles
7.1 Diversificatie.............................................................................................................................. 56
7.2 Minimale variantie .................................................................................................................... 59
7.3 The power of diversification...................................................................................................... 61
Hoofdstuk 8: Index modellen
8.1 Single-factor model ................................................................................................................... 69
8.2 Single-factor model (examenvragen) ........................................................................................ 75
Deel 3: Financiele markten
Hoofdstuk 9: Capital Asset Pricing Model (CAPM)
9.1 Het Capital Asset Pricing Model ................................................................................................ 78
9.1 CAPM vs. Single Index Models .................................................................................................. 80
9.2 CAPM: In de praktijk.................................................................................................................. 82
9.3 CAPM: Fails!............................................................................................................................... 82
9.4 Examenvragen ........................................................................................................................... 87
Hoofdstuk 10: Multifactormodellen
10.1 Fama & French (1992) ................................................................................................................... 89
10.2 SMB ............................................................................................................................................... 91
10.3 HML ............................................................................................................................................ 91
10.4 Fama & French (2015) ................................................................................................................... 92
10.5 Momentum.................................................................................................................................... 93
Hoofdstuk 11: Efficiente markten vs behavioral finance
11.1 Efficiente markten ....................................................................................................................... 101
11.2 Salience........................................................................................................................................ 102
11.3 Selection Neglect......................................................................................................................... 105
Hoofdstuk 12: Reële activa
12.1 Real assets: Goud ........................................................................................................................ 111
12.2 Real assets: Vastgoed .................................................................................................................. 115
12.3 Examen ........................................................................................................................................ 116
,DEEl 1: Inleiding en situering
Hoofdstuk 1. Beleggingsomgeving: financiële markten
1.1 Wat is eigenlijk “beleggen”?
“Het opgeven/uitstellen van huidige consumptie met het oog op (de mogelijkheid tot) een grotere
toekomstige consumptie” (≠ spaarboekje). Onderhevig aan de risico-rendementsverhouding
* Financiële markt draait om alles wat beleggen is.
Beleggen: uitstellen consumptie om later meer te kunnen sparen.
Beurs = risicovol want het kan failliet gaan (maar meer risico = Meer rendement)
Obligatie = minder risicovol want de Belgische staat kan niet makkelijk failliet gaan. (deze markt is
drie keer groter dan aandelenmarkt)
Men kan beleggen in:
Reële activa (rechtstreeks, bvb. onroerend goed, collectables,…)
Financiële activa (onrechtstreeks, bvb. aandelen, obligaties,…)
• Vertegenwoordigen rechten m.b.t. onderliggende (reële) activa
• Belangrijkste vanuit beleggingsoogpunt onderwerp van deze cursus
Reële activa
• Homeownership in België: 72,5% in 2023
• Wijn heeft gemiddeld 2% in een portefeuille
• Bitcoin: als je HLN mag geloven, 500.000 Belgen
Financiële activa:
• De voorbije vier jaar: meer dan 830.000 Belgen
• 550.000 daarvan beleggen in aandelen
• Gemiddeld hebben ze 9 instrumenten in portefeuille
! De verdeling ervan is dus belangrijk als we denken over “de ideale portefeuille” Financiële markten
is een plek waar mensen elkaar vinden !
* De portefeuille van iemand die een huis heeft is anders dan iemand die geen huis heeft. Mensen
nemen meer risico op dan dat ze moeten nemen. (gemiddeld 9 instrumenten is weinig want is meer
risicovol).
1.2 Financiële markten is een plek waar mensen elkaar vinden
Iemand in nood aan kapitaal
• Een bedrijf dat nieuwe investeringen wil doen
, • Een bedrijf dat opgericht wil worden
• Iemand met reële activa
Iemand met een teveel aan kapitaal
• Consumptie timen: je geld in je spaarboekje zetten of beleggen in aandelen etc om later
meer te hebben
• Risico alloceren
• Spreiding van eigendom en controle
1.3 Wie zijn die mensen?
• Ondernemingen: net spenders => Club Brugge
• Gezinnen: net savers => wij
• Overheden: zie staatsbon => Belgische overheid
• Institutionele beleggers => vermogensbeheerders
• Financiële tussenpersonen => Bolero, Keytrade, Binckbank
* Primair: kan er maar één transactie gebeuren
Secundair: alle andere transacties
Waarom doen mensen met een teveel aan kapitaal dit?
Consumptie timen:
• Mensen zijn bereid om tijdelijk te ontsparen voor later
• Maar daar moet rendement tegenover staan: een premie (vergoeding (risico premie))
Risico alloceren
• Zo werkt een beleggingsfonds
• Verschillende risicoprofielen
Deel 1 Inleiding en situering
Hoofdstuk 1: Beleggingsomgeving: financiële markten
1.1 Wat is eigenlijk “beleggen”?........................................................................................................ 3
1.2 Financiële markten is een plek waar mensen elkaar vinden ...................................................... 3
1.3 Wie zijn die mensen? .................................................................................................................. 4
1.4 Kenmerken .................................................................................................................................. 5
1.5 Rendement .................................................................................................................................. 6
1.6 Verloop van het beleggingsproces .............................................................................................. 8
Hoofdstuk 2: Activa klassen en financiele instrumenten
2.1 Geldmarkt vs kapitaalmarkt ...................................................................................................... 10
2.2 Aandelenincides ........................................................................................................................ 11
2.3 Uitgiften van effecten................................................................................................................ 15
2.4 Hoe werkt een IPO?................................................................................................................... 15
Hoofdstuk 3: Activa klassen en financiele instrumenten
3.1 Margin trading........................................................................................................................... 18
3.2 Short sales ................................................................................................................................. 20
3.3 Examenvragen ........................................................................................................................... 23
Hoofdstuk 4: Actief vs passief management
4.1 Terminologie van beleggingsfondsen........................................................................................ 25
4.2 Performantie van beleggingsfondsen ....................................................................................... 29
4.3 Speciale beleggingsfondsen: ETF............................................................................................... 30
Deel 2 Portfoliotheorie en toepassingen
Hoofdstuk 5: Risico en rendement
5.1 Beleggersuniversum .................................................................................................................. 34
5.2 Mean-variance framework........................................................................................................ 36
5.3 Normaalverdeling rendementen............................................................................................... 36
5.4 Berekening van (historisch) rendement .................................................................................... 38
5.5 Value at Risk .............................................................................................................................. 39
5.6 Examenvragen ........................................................................................................................... 42
Hoofdstuk 6: Risico-aversie
6.1 Risico in de financiële theorie ................................................................................................... 43
6.2 Het efficiënte set theorema en risico........................................................................................ 45
,6.3 Utility scores.............................................................................................................................. 45
6.4 Mean variance........................................................................................................................... 46
6.5 Capital Allocation....................................................................................................................... 47
6.6 Capital Allocation Line (CAL)...................................................................................................... 49
6.7 Nutsmaximalisatie ..................................................................................................................... 51
Hoofdstuk 7: Optimale portefeuilles
7.1 Diversificatie.............................................................................................................................. 56
7.2 Minimale variantie .................................................................................................................... 59
7.3 The power of diversification...................................................................................................... 61
Hoofdstuk 8: Index modellen
8.1 Single-factor model ................................................................................................................... 69
8.2 Single-factor model (examenvragen) ........................................................................................ 75
Deel 3: Financiele markten
Hoofdstuk 9: Capital Asset Pricing Model (CAPM)
9.1 Het Capital Asset Pricing Model ................................................................................................ 78
9.1 CAPM vs. Single Index Models .................................................................................................. 80
9.2 CAPM: In de praktijk.................................................................................................................. 82
9.3 CAPM: Fails!............................................................................................................................... 82
9.4 Examenvragen ........................................................................................................................... 87
Hoofdstuk 10: Multifactormodellen
10.1 Fama & French (1992) ................................................................................................................... 89
10.2 SMB ............................................................................................................................................... 91
10.3 HML ............................................................................................................................................ 91
10.4 Fama & French (2015) ................................................................................................................... 92
10.5 Momentum.................................................................................................................................... 93
Hoofdstuk 11: Efficiente markten vs behavioral finance
11.1 Efficiente markten ....................................................................................................................... 101
11.2 Salience........................................................................................................................................ 102
11.3 Selection Neglect......................................................................................................................... 105
Hoofdstuk 12: Reële activa
12.1 Real assets: Goud ........................................................................................................................ 111
12.2 Real assets: Vastgoed .................................................................................................................. 115
12.3 Examen ........................................................................................................................................ 116
,DEEl 1: Inleiding en situering
Hoofdstuk 1. Beleggingsomgeving: financiële markten
1.1 Wat is eigenlijk “beleggen”?
“Het opgeven/uitstellen van huidige consumptie met het oog op (de mogelijkheid tot) een grotere
toekomstige consumptie” (≠ spaarboekje). Onderhevig aan de risico-rendementsverhouding
* Financiële markt draait om alles wat beleggen is.
Beleggen: uitstellen consumptie om later meer te kunnen sparen.
Beurs = risicovol want het kan failliet gaan (maar meer risico = Meer rendement)
Obligatie = minder risicovol want de Belgische staat kan niet makkelijk failliet gaan. (deze markt is
drie keer groter dan aandelenmarkt)
Men kan beleggen in:
Reële activa (rechtstreeks, bvb. onroerend goed, collectables,…)
Financiële activa (onrechtstreeks, bvb. aandelen, obligaties,…)
• Vertegenwoordigen rechten m.b.t. onderliggende (reële) activa
• Belangrijkste vanuit beleggingsoogpunt onderwerp van deze cursus
Reële activa
• Homeownership in België: 72,5% in 2023
• Wijn heeft gemiddeld 2% in een portefeuille
• Bitcoin: als je HLN mag geloven, 500.000 Belgen
Financiële activa:
• De voorbije vier jaar: meer dan 830.000 Belgen
• 550.000 daarvan beleggen in aandelen
• Gemiddeld hebben ze 9 instrumenten in portefeuille
! De verdeling ervan is dus belangrijk als we denken over “de ideale portefeuille” Financiële markten
is een plek waar mensen elkaar vinden !
* De portefeuille van iemand die een huis heeft is anders dan iemand die geen huis heeft. Mensen
nemen meer risico op dan dat ze moeten nemen. (gemiddeld 9 instrumenten is weinig want is meer
risicovol).
1.2 Financiële markten is een plek waar mensen elkaar vinden
Iemand in nood aan kapitaal
• Een bedrijf dat nieuwe investeringen wil doen
, • Een bedrijf dat opgericht wil worden
• Iemand met reële activa
Iemand met een teveel aan kapitaal
• Consumptie timen: je geld in je spaarboekje zetten of beleggen in aandelen etc om later
meer te hebben
• Risico alloceren
• Spreiding van eigendom en controle
1.3 Wie zijn die mensen?
• Ondernemingen: net spenders => Club Brugge
• Gezinnen: net savers => wij
• Overheden: zie staatsbon => Belgische overheid
• Institutionele beleggers => vermogensbeheerders
• Financiële tussenpersonen => Bolero, Keytrade, Binckbank
* Primair: kan er maar één transactie gebeuren
Secundair: alle andere transacties
Waarom doen mensen met een teveel aan kapitaal dit?
Consumptie timen:
• Mensen zijn bereid om tijdelijk te ontsparen voor later
• Maar daar moet rendement tegenover staan: een premie (vergoeding (risico premie))
Risico alloceren
• Zo werkt een beleggingsfonds
• Verschillende risicoprofielen
