Grondslagen 2022-23
HS 1: Introductie
1 Opbouw van het opleidingsonderdeel
- Deel 1: Modellen
- Deel 2: Methodieken
- Deel 3: Domeinen
- Deel 4: Visies
- Deel 5: Integratie
Deel 1: Modellen
- De studenten weten waarom het belangrijk is om in
orthopedagogische diagnostiek en interventies op een wetenschappelijk verantwoorde en
systematische manier te werk te gaan
- De studenten kennen principes en modellen van diagnostische
besluitvorming/de interventiecyclus en kunnen deze toepassen
en kritisch bespreken
- De studenten kennen de effectladder als kader om de
beschikbare evidentie met betrekking tot interventies in te
schatten en kunnen deze toepassen en kritisch bespreken
Deel 2: Methodieken
- De studenten kennen algemene methoden in orthopedagogische diagnostiek en interventies
en kunnen deze toepassen en kritisch bespreken
Deel 3: Domeinen
- De studenten kunnen prototypische orthopedagogische vraagstellingen analyseren op het
niveau van het individu en zijn of haar omgeving.
- De studenten kunnen prototypische orthopedagogische interventies op het niveau van het
individu en zijn of haar omgeving selecteren.
Deel 4: Visies
- De studenten kennen belangrijke actuele visies op orthopedagogische diagnostiek en
interventies en kunnen vanuit deze visies reflecteren op orthopedagogische diagnostiek en
interventies.
Deel 5: Integratie
- Integratie van voorgaande delen
- Werkcolleges
Pagina 1 van 289
PW2 – Sem 1
,Grondslagen 2022-23
2 Terminologie diagnostiek en interventies
Diagnostiek …
- Diagnostiek is het proces van de verzameling, ordening en verwerking van de beschikbare
relevante gegevens vanuit de hulp- of zorgvraag van een natuurlijke persoon ten behoeve
van de zorg.
- Handelingsgerichte diagnostiek is een cyclisch zoek- en beslissingsproces van het centrum
waarbij informatie over het individu en zijn omgeving wordt verzameld, geïntegreerd en
afgewogen met als doel de problemen, de onderwijsnoden of de hulpvragen te objectiveren,
te analyseren en te verklaren met het oog op adequate advisering voor het handelen. Voor
de analyse wordt gebruikgemaakt van wetenschappelijk verantwoorde methoden, en als die
voorhanden zijn, van vastgelegde standaarden.
Essentiële kenmerken van diagnostiek:
- Hulp- of zorgvraag als uitgangspunt
- Analyse (procesmatig)
- Finaliteit is zorg waarmaken
… en aanverwanten
- (Psychologische) assessment is een cyclisch besluitvormingsproces waarbij een diagnostische
vraag gedefinieerd wordt en hypotheses geformuleerd en getest worden op basis van
verzamelde informatie om zo te komen tot een integratief beeld en indicatiestelling.
- Onderscheid tussen assessment en diagnostiek
o Artificieel van aard
o Maar context/specificiteit van belang (vb: jobassessment)
- Bij classificatie wordt er gezocht naar het algemene beeld en wordt een persoon op basis
van overeenkomsten met anderen beoordeeld en ingedeeld aan de hand van een bepaald
systeem.
- Onderscheid tussen classificatie en diagnostiek:
o Classificatie is louter beschrijvend
o Diagnostiek wil beschrijven, verklaren en/of indiceren
Interventies …
- Interveniëren. Tussenkomen, bemiddelen.
- Interveniëren is op een systematische manier in een professionele context een duurzame
verandering trachten te bewerkstelligen waardoor problemen van personen in ernst,
frequentie of omvang verminderen of waardoor problemen hanteerbaar worden voor
personen.
o Nog redelijk vaag, kan bvb ook over de brandweer gaan
Diagnostische interventie …
- De orthopedagogische interventie is gericht op verandering
o Het voorkomen, verminderen of oplossen van problemen in opvoeding en
begeleiding
o Het weer op gang brengen van een vastgelopen dialoog
o Het realiseren van veranderingen die bijdragen aan een betere levenskwaliteit van
de betrokkenen
- De opvoedings- of begeleidingscontext is het kader voor de interventie
o Interventies betreffen alle bij de pedagogische context betrokken personen
o Interventies betreffen het in grotere systemen ingebedde cliëntsysteem
Pagina 2 van 289
PW2 – Sem 1
,Grondslagen 2022-23
… en aanverwanten
- Een behandeling is een doelgerichte interventie gericht op enerzijds het genezen van een
aandoening, anderzijds het bestrijden van (verergering van) symptomen van de aandoening
en het leren omgaan met (de gevolgen van) de aandoening.
o Therapie wordt hierbij gezien als een specifieke vorm van een behandeling
(gedefinieerd op basis van het doel of onderliggend theoretisch kader).
o De term training benadrukt dat de behandeling (adequaat gebruik van) één of
meerdere vaardigheden adequaat wil aanleren/versterken.
- Psycho-educatie is een reeks van individuele, familie- of groepsinterventies, erop gericht om
deelnemers inzicht te geven over een significante uitdaging in het leven, hen hierbij
steunbronnen te helpen ontwikkelen, en copingvaardigheden ervoor aan te leren.
o Psycho-educatie is dus een specifieke vorm van een interventie.
- Begeleiden is het bevorderen, behouden of compenseren van het adaptieve gedrag, de
ondersteuning van de zelfredzaamheid in het dagelijks leven.
o Begeleiding en ondersteuning worden in een professionele context vaak
inwisselbaar gebruikt.
o Een specifieke vorm van begeleiding is coaching.
- Coaching is het stimuleren van het bereiken van persoonlijke doelen door analyse van de
specifieke situatie, het plannen van concrete acties en het eventueel versterken van
noodzakelijke competenties daartoe.
o In vergelijking met begeleiding, kenmerkt coaching zich nadrukkelijker door:
▪ Oplossingsgericht karakter
▪ Een hoge mate van specificiteit
▪ Een tijdelijk karakter
Pagina 3 van 289
PW2 – Sem 1
, Grondslagen 2022-23
Deel 1: Modellen in diagnostiek en interve nties
HS 2: Diagnostische besluitvorming
Waarom een methodisch proces? Waarom modellen?
- Orthopedagogiek = handelen in onzekerheid
- Ons klinisch oordeel is gauw vertekend
- Mensen hanteren allerlei strategieën en vuistregels om met informatie om te gaan
- Bescherming → systematisch en te evalueren besluitvormingsproces, ondersteund met
wetenschappelijke kennis
1 Model 1: De empirische cyclus (De Groot)
2 Model 2: De Regulatieve cyclus (Van Strien)
3 Model 3: De klinische cyclus
Pagina 4 van 289
PW2 – Sem 1
HS 1: Introductie
1 Opbouw van het opleidingsonderdeel
- Deel 1: Modellen
- Deel 2: Methodieken
- Deel 3: Domeinen
- Deel 4: Visies
- Deel 5: Integratie
Deel 1: Modellen
- De studenten weten waarom het belangrijk is om in
orthopedagogische diagnostiek en interventies op een wetenschappelijk verantwoorde en
systematische manier te werk te gaan
- De studenten kennen principes en modellen van diagnostische
besluitvorming/de interventiecyclus en kunnen deze toepassen
en kritisch bespreken
- De studenten kennen de effectladder als kader om de
beschikbare evidentie met betrekking tot interventies in te
schatten en kunnen deze toepassen en kritisch bespreken
Deel 2: Methodieken
- De studenten kennen algemene methoden in orthopedagogische diagnostiek en interventies
en kunnen deze toepassen en kritisch bespreken
Deel 3: Domeinen
- De studenten kunnen prototypische orthopedagogische vraagstellingen analyseren op het
niveau van het individu en zijn of haar omgeving.
- De studenten kunnen prototypische orthopedagogische interventies op het niveau van het
individu en zijn of haar omgeving selecteren.
Deel 4: Visies
- De studenten kennen belangrijke actuele visies op orthopedagogische diagnostiek en
interventies en kunnen vanuit deze visies reflecteren op orthopedagogische diagnostiek en
interventies.
Deel 5: Integratie
- Integratie van voorgaande delen
- Werkcolleges
Pagina 1 van 289
PW2 – Sem 1
,Grondslagen 2022-23
2 Terminologie diagnostiek en interventies
Diagnostiek …
- Diagnostiek is het proces van de verzameling, ordening en verwerking van de beschikbare
relevante gegevens vanuit de hulp- of zorgvraag van een natuurlijke persoon ten behoeve
van de zorg.
- Handelingsgerichte diagnostiek is een cyclisch zoek- en beslissingsproces van het centrum
waarbij informatie over het individu en zijn omgeving wordt verzameld, geïntegreerd en
afgewogen met als doel de problemen, de onderwijsnoden of de hulpvragen te objectiveren,
te analyseren en te verklaren met het oog op adequate advisering voor het handelen. Voor
de analyse wordt gebruikgemaakt van wetenschappelijk verantwoorde methoden, en als die
voorhanden zijn, van vastgelegde standaarden.
Essentiële kenmerken van diagnostiek:
- Hulp- of zorgvraag als uitgangspunt
- Analyse (procesmatig)
- Finaliteit is zorg waarmaken
… en aanverwanten
- (Psychologische) assessment is een cyclisch besluitvormingsproces waarbij een diagnostische
vraag gedefinieerd wordt en hypotheses geformuleerd en getest worden op basis van
verzamelde informatie om zo te komen tot een integratief beeld en indicatiestelling.
- Onderscheid tussen assessment en diagnostiek
o Artificieel van aard
o Maar context/specificiteit van belang (vb: jobassessment)
- Bij classificatie wordt er gezocht naar het algemene beeld en wordt een persoon op basis
van overeenkomsten met anderen beoordeeld en ingedeeld aan de hand van een bepaald
systeem.
- Onderscheid tussen classificatie en diagnostiek:
o Classificatie is louter beschrijvend
o Diagnostiek wil beschrijven, verklaren en/of indiceren
Interventies …
- Interveniëren. Tussenkomen, bemiddelen.
- Interveniëren is op een systematische manier in een professionele context een duurzame
verandering trachten te bewerkstelligen waardoor problemen van personen in ernst,
frequentie of omvang verminderen of waardoor problemen hanteerbaar worden voor
personen.
o Nog redelijk vaag, kan bvb ook over de brandweer gaan
Diagnostische interventie …
- De orthopedagogische interventie is gericht op verandering
o Het voorkomen, verminderen of oplossen van problemen in opvoeding en
begeleiding
o Het weer op gang brengen van een vastgelopen dialoog
o Het realiseren van veranderingen die bijdragen aan een betere levenskwaliteit van
de betrokkenen
- De opvoedings- of begeleidingscontext is het kader voor de interventie
o Interventies betreffen alle bij de pedagogische context betrokken personen
o Interventies betreffen het in grotere systemen ingebedde cliëntsysteem
Pagina 2 van 289
PW2 – Sem 1
,Grondslagen 2022-23
… en aanverwanten
- Een behandeling is een doelgerichte interventie gericht op enerzijds het genezen van een
aandoening, anderzijds het bestrijden van (verergering van) symptomen van de aandoening
en het leren omgaan met (de gevolgen van) de aandoening.
o Therapie wordt hierbij gezien als een specifieke vorm van een behandeling
(gedefinieerd op basis van het doel of onderliggend theoretisch kader).
o De term training benadrukt dat de behandeling (adequaat gebruik van) één of
meerdere vaardigheden adequaat wil aanleren/versterken.
- Psycho-educatie is een reeks van individuele, familie- of groepsinterventies, erop gericht om
deelnemers inzicht te geven over een significante uitdaging in het leven, hen hierbij
steunbronnen te helpen ontwikkelen, en copingvaardigheden ervoor aan te leren.
o Psycho-educatie is dus een specifieke vorm van een interventie.
- Begeleiden is het bevorderen, behouden of compenseren van het adaptieve gedrag, de
ondersteuning van de zelfredzaamheid in het dagelijks leven.
o Begeleiding en ondersteuning worden in een professionele context vaak
inwisselbaar gebruikt.
o Een specifieke vorm van begeleiding is coaching.
- Coaching is het stimuleren van het bereiken van persoonlijke doelen door analyse van de
specifieke situatie, het plannen van concrete acties en het eventueel versterken van
noodzakelijke competenties daartoe.
o In vergelijking met begeleiding, kenmerkt coaching zich nadrukkelijker door:
▪ Oplossingsgericht karakter
▪ Een hoge mate van specificiteit
▪ Een tijdelijk karakter
Pagina 3 van 289
PW2 – Sem 1
, Grondslagen 2022-23
Deel 1: Modellen in diagnostiek en interve nties
HS 2: Diagnostische besluitvorming
Waarom een methodisch proces? Waarom modellen?
- Orthopedagogiek = handelen in onzekerheid
- Ons klinisch oordeel is gauw vertekend
- Mensen hanteren allerlei strategieën en vuistregels om met informatie om te gaan
- Bescherming → systematisch en te evalueren besluitvormingsproces, ondersteund met
wetenschappelijke kennis
1 Model 1: De empirische cyclus (De Groot)
2 Model 2: De Regulatieve cyclus (Van Strien)
3 Model 3: De klinische cyclus
Pagina 4 van 289
PW2 – Sem 1
