Agressie in de zorgsector
= de verpleegkundige wordt steeds vaker
geconfronteerd met agressie in onze huidige
maatschappij
= het is daarom belangrijk om als hulpverlener
bepaalde inzichten en vaardigheden te
verwerven om in veilige arbeidsomstandigheden
te kunnen werken, waarbij patiënten het recht
blijven hebben op een humane behandeling
DOELSTELLINGEN LES
- Alle theoretische aspecten in verband met agressiemanagement kunnen
benoemen, herkennen en verklaren
- Praktijk: de student kan op een adequate manier met agressie omgaan. Hij kan
tijdens situaties waarin een patiënt agressief is, gepaste de-escalerende technieken
toepassen. De student kan ook het eigen functioneren in deze situaties correct
inschatten en bijsturen.
1
,BEGRIPSOMSCHRIJVING
= agressie is een ruim begrip waarvan ‘de’ definitie niet bestaat
à sommige definities zijn te breed waardoor het lijkt dat bijna elk gedrag eronder valt,
andere definities zijn te eng
à ook moeten we bij agressie steeds de context bekijken
Bv: hetzelfde gedrag kan binnen de ene situatie als agressief bestempeld worden en in een
andere situatie als normaal
Één van de meest complete definities:
“Agressie kan worden omschreven als het gebruik van fysieke of verbale kracht door een
agressor onder de vorm van een daad, een gebaar die bij het slachtoffer een gerechtvaardigde
vrees voor verwonding doet ontstaan, ongeacht of het gaat om fysieke of psychologische
verwonding en ongeacht of die verwonding al dan niet wordt uitgevoerd.”
Is agressie dan een oervorm van communiceren?
= men laat zien dat men boos is en/of dat men zich onmachtig voelt
= agressie kan gezien worden als een aanvalsmiddel of verdedigingsmiddel waarbij en kan
reageren vanuit het gevoel of vanuit het verstand om bijvoorbeeld iets te bekomen
2
,VERSCHIL CONFLICT – SPANNING – WOEDE
= deze begrippen verschillen met agressie, maar worden soms wel verward met agressie
= het is belangrijk om deze verschillen op te merken zodat we potentiële agressie kunnen
voorkomen
1. Conflict
= meningsverschil tussen 2 of meerdere partijen
2. Spanning
= verschillende omschrijvingen
= druk, onrustige verwachting, dreigende vijandschap
à dus het verschil tussen deze termen komt tot uiting in de wisselwerking ervan
à de spanning vormt dus enigszins de onderliggende energie van het conflict tussen 2
hoofdrolspelers
à een conflict zorgt voor een spanning tussen personen of groepen
à agressie kan dan het resultaat zijn van een conflict als ontlading of uitbarsting van het
zogenaamde conflict, met mogelijk een overdreven uitbarsting van agressie ten aanzien van
anderen of een object tot gevolg
3. Woede
= een extreme vorm van kwaadheid
= deze kan leiden tot agressie wanneer mensen niet in staat zijn hun woede constructief te
uiten
= het grote verschil tussen beide is dat woede een aanvaardbare emotionele uiting kan zijn en
agressie niet
!! Preventie van agressie kan dus al beginnen met het tijdig opmerken van conflicten,
spanning en/of woede
3
, PREVALENTIE
= het incaseren van agressie wordt vaak beschouwd als niet gepast bij het beroep
= tolerantie ten aanzien van agressie is vaak groot en zorgverleners zijn niet altijd geneigd om
incidenten hierover te melden
à daardoor is er niet altijd een duidelijk zicht op de omvang van agressie
à dit wordt versterkt doordat zorgverstrekkers incidenten van agressie vaak verzwijgen uit
angst
Bv: angst voor stigmatisering door collega’s, angst om bestempeld te worden als
psychologisch te zwak, angst om voor de groep zijn zwakte te tonen…
= er is een grote prevalentie aan agressie en vermoedelijk zijn de werkelijke cijfers nog hoger
door de argumenten op de foto
4
= de verpleegkundige wordt steeds vaker
geconfronteerd met agressie in onze huidige
maatschappij
= het is daarom belangrijk om als hulpverlener
bepaalde inzichten en vaardigheden te
verwerven om in veilige arbeidsomstandigheden
te kunnen werken, waarbij patiënten het recht
blijven hebben op een humane behandeling
DOELSTELLINGEN LES
- Alle theoretische aspecten in verband met agressiemanagement kunnen
benoemen, herkennen en verklaren
- Praktijk: de student kan op een adequate manier met agressie omgaan. Hij kan
tijdens situaties waarin een patiënt agressief is, gepaste de-escalerende technieken
toepassen. De student kan ook het eigen functioneren in deze situaties correct
inschatten en bijsturen.
1
,BEGRIPSOMSCHRIJVING
= agressie is een ruim begrip waarvan ‘de’ definitie niet bestaat
à sommige definities zijn te breed waardoor het lijkt dat bijna elk gedrag eronder valt,
andere definities zijn te eng
à ook moeten we bij agressie steeds de context bekijken
Bv: hetzelfde gedrag kan binnen de ene situatie als agressief bestempeld worden en in een
andere situatie als normaal
Één van de meest complete definities:
“Agressie kan worden omschreven als het gebruik van fysieke of verbale kracht door een
agressor onder de vorm van een daad, een gebaar die bij het slachtoffer een gerechtvaardigde
vrees voor verwonding doet ontstaan, ongeacht of het gaat om fysieke of psychologische
verwonding en ongeacht of die verwonding al dan niet wordt uitgevoerd.”
Is agressie dan een oervorm van communiceren?
= men laat zien dat men boos is en/of dat men zich onmachtig voelt
= agressie kan gezien worden als een aanvalsmiddel of verdedigingsmiddel waarbij en kan
reageren vanuit het gevoel of vanuit het verstand om bijvoorbeeld iets te bekomen
2
,VERSCHIL CONFLICT – SPANNING – WOEDE
= deze begrippen verschillen met agressie, maar worden soms wel verward met agressie
= het is belangrijk om deze verschillen op te merken zodat we potentiële agressie kunnen
voorkomen
1. Conflict
= meningsverschil tussen 2 of meerdere partijen
2. Spanning
= verschillende omschrijvingen
= druk, onrustige verwachting, dreigende vijandschap
à dus het verschil tussen deze termen komt tot uiting in de wisselwerking ervan
à de spanning vormt dus enigszins de onderliggende energie van het conflict tussen 2
hoofdrolspelers
à een conflict zorgt voor een spanning tussen personen of groepen
à agressie kan dan het resultaat zijn van een conflict als ontlading of uitbarsting van het
zogenaamde conflict, met mogelijk een overdreven uitbarsting van agressie ten aanzien van
anderen of een object tot gevolg
3. Woede
= een extreme vorm van kwaadheid
= deze kan leiden tot agressie wanneer mensen niet in staat zijn hun woede constructief te
uiten
= het grote verschil tussen beide is dat woede een aanvaardbare emotionele uiting kan zijn en
agressie niet
!! Preventie van agressie kan dus al beginnen met het tijdig opmerken van conflicten,
spanning en/of woede
3
, PREVALENTIE
= het incaseren van agressie wordt vaak beschouwd als niet gepast bij het beroep
= tolerantie ten aanzien van agressie is vaak groot en zorgverleners zijn niet altijd geneigd om
incidenten hierover te melden
à daardoor is er niet altijd een duidelijk zicht op de omvang van agressie
à dit wordt versterkt doordat zorgverstrekkers incidenten van agressie vaak verzwijgen uit
angst
Bv: angst voor stigmatisering door collega’s, angst om bestempeld te worden als
psychologisch te zwak, angst om voor de groep zijn zwakte te tonen…
= er is een grote prevalentie aan agressie en vermoedelijk zijn de werkelijke cijfers nog hoger
door de argumenten op de foto
4
