Samenvatting Scheikunde Hoofdstuk 13 Chemie van het
leven
13.1 De cel
Het leven is vloeibaar, want het moet voortdurend reageren op signalen
uit de omgeving. Elk organisme bestaat dus het grootste deel uit water.
(Voornamelijk in het cytoplasma).
De elementen die leven definiëren:
- genetische materiaal
- het vermogen tot voortplanting
- het vermogen energie vrij te maken uit chemische verbindingen
Een cel bestaat uit het cytoplasma met daarin organellen, die elk een
specifieke taak uitvoeren. Alle gespecialiseerde componenten worden
gescheiden door een membraan. Dit membraan bestaat uit een dubbele
fosfolipiden laag. Het membraan is amfifiel: het heeft een hydrofobe én
hydrofiele kant. De fosfolipiden kunnen langs elkaar bewegen en er
kunnen ook eiwitten in het membraan zelf bewegen.
Er vindt transport via het membraan plaats. Kleine en/of ongeladen
deeltjes zijn vaak doorlaatbaar. Voor grote en/of geladen deeltjes zijn er
eigen gespecialiseerde transporteiwitten nodig.
Passief transport: met de concentratie mee gaan waardoor de
concentratie gelijk wordt binnen en buiten de cel.
Actief transport: tegen de richting in gaan, hiervoor is energie nodig.
Aantekeningen:
- Leven in een vaste fase kan niet, want er is dan geen verplaatsing van
moleculen mogelijk.
- Leven in een gasfase kan niet, want er is dan geen interactie tussen
moleculen mogelijk.
, 13.2 Vetten
Vetten en oliën onderscheidt men door de fase bij kamertemperatuur.
Beide zijn tri-esters van glycerol en vetzuren. Het vetzuur bepaalt de
vaste of vloeibare fase.
Onverzadigde vetzuren (plantaardig) : vetzuren met een dubbele
binding, waardoor er een knik ontstaat, dat leidt tot kleiner
contactoppervlak, vanderwaalsbinding minder sterk, laag smeltpunt.
Verzadigde vetzuren (dierlijk): geen dubbele binding, maximaal
contactoppervlak, vanderwaalsbinding dus sterk en hoog smeltpunt.
Functies vetten:
- Bouwstof voor membranen; vrijgekomen vetzuren helpen bij de
synthese van fosfolipiden.
- Energieopslag: overtollig vet wordt opgeslagen in vetweefsel, wordt
gebruikt bij verbranding
- Energiebron: na de hydrolyse in maag/darmstelsel, worden vrijgekomen
vetzuren verbrand.
Essentiële vetzuren: onverzadigde vetzuren die een mens niet zelf kan
aanmaken. Noodzakelijk voor het ‘vloeibare’ celmembraan. Door de
zwakkere bindingen blijft de dynamiek behouden in de cel.
Lipoproteïnen: een bolletje van vetmoleculen met daaromheen een
membraan van fosfolipiden en eiwitten. Zorgt voor het transport van
vetmoleculen.
Benaming vetten: glyceryl - ….,….- mono/di/tri vetzuurrestion
Vetzuur Vetzuurrestion
α-linoleenzuur Linolenaat
Arachidonzuur Arachidonaat
Linolzuur Linoleaat
Oliezuur Oleaat
Palmitinezuur Palmitaat
Stearinezuur Stearaat
Aantekeningen:
- Oliën heeft veel onverzadigde vetzuren en vet heeft veel verzadigde
vetzuren.
-
leven
13.1 De cel
Het leven is vloeibaar, want het moet voortdurend reageren op signalen
uit de omgeving. Elk organisme bestaat dus het grootste deel uit water.
(Voornamelijk in het cytoplasma).
De elementen die leven definiëren:
- genetische materiaal
- het vermogen tot voortplanting
- het vermogen energie vrij te maken uit chemische verbindingen
Een cel bestaat uit het cytoplasma met daarin organellen, die elk een
specifieke taak uitvoeren. Alle gespecialiseerde componenten worden
gescheiden door een membraan. Dit membraan bestaat uit een dubbele
fosfolipiden laag. Het membraan is amfifiel: het heeft een hydrofobe én
hydrofiele kant. De fosfolipiden kunnen langs elkaar bewegen en er
kunnen ook eiwitten in het membraan zelf bewegen.
Er vindt transport via het membraan plaats. Kleine en/of ongeladen
deeltjes zijn vaak doorlaatbaar. Voor grote en/of geladen deeltjes zijn er
eigen gespecialiseerde transporteiwitten nodig.
Passief transport: met de concentratie mee gaan waardoor de
concentratie gelijk wordt binnen en buiten de cel.
Actief transport: tegen de richting in gaan, hiervoor is energie nodig.
Aantekeningen:
- Leven in een vaste fase kan niet, want er is dan geen verplaatsing van
moleculen mogelijk.
- Leven in een gasfase kan niet, want er is dan geen interactie tussen
moleculen mogelijk.
, 13.2 Vetten
Vetten en oliën onderscheidt men door de fase bij kamertemperatuur.
Beide zijn tri-esters van glycerol en vetzuren. Het vetzuur bepaalt de
vaste of vloeibare fase.
Onverzadigde vetzuren (plantaardig) : vetzuren met een dubbele
binding, waardoor er een knik ontstaat, dat leidt tot kleiner
contactoppervlak, vanderwaalsbinding minder sterk, laag smeltpunt.
Verzadigde vetzuren (dierlijk): geen dubbele binding, maximaal
contactoppervlak, vanderwaalsbinding dus sterk en hoog smeltpunt.
Functies vetten:
- Bouwstof voor membranen; vrijgekomen vetzuren helpen bij de
synthese van fosfolipiden.
- Energieopslag: overtollig vet wordt opgeslagen in vetweefsel, wordt
gebruikt bij verbranding
- Energiebron: na de hydrolyse in maag/darmstelsel, worden vrijgekomen
vetzuren verbrand.
Essentiële vetzuren: onverzadigde vetzuren die een mens niet zelf kan
aanmaken. Noodzakelijk voor het ‘vloeibare’ celmembraan. Door de
zwakkere bindingen blijft de dynamiek behouden in de cel.
Lipoproteïnen: een bolletje van vetmoleculen met daaromheen een
membraan van fosfolipiden en eiwitten. Zorgt voor het transport van
vetmoleculen.
Benaming vetten: glyceryl - ….,….- mono/di/tri vetzuurrestion
Vetzuur Vetzuurrestion
α-linoleenzuur Linolenaat
Arachidonzuur Arachidonaat
Linolzuur Linoleaat
Oliezuur Oleaat
Palmitinezuur Palmitaat
Stearinezuur Stearaat
Aantekeningen:
- Oliën heeft veel onverzadigde vetzuren en vet heeft veel verzadigde
vetzuren.
-
