CONSUMENTENRECHT
INLEIDING
Begincompetenties
• Basisprincipes van het verbintenissenrecht
• Basisprincipes van economisch recht mbt marktpraktijken
Te kennen
• Les + notities = key
• Arresten HvJ: volstaat te weten wat er beslist wordt in de arresten en wat relevant is voor
ons, ook geen namen van arresten
• Geen aantal thema’s te zien, gwn wat we behandelen
• Ev vooraf arrest lezen
Examen
• Mondeling
• 3 vragen: 15min schriftelijke voorbereidingstijd
o 3 vragen uit de verschillende thema’s
• Stelt veel bijkomende vragen
• Kennis + inzicht -> kritiek
1
,CONSUMENTENRECHT IN DE EU
Oorsprong en doelstelling van consumentenrecht
Dubbele Doelstelling
• Bescherming van de consu
• Bijdragen tot de realisatie van de interne markt (want VWEU)
(OMZETTING) EU-RECHT
• Meeste regelen inzake consumentenrecht zijn de omzetting van EU-Richtlijnen
o Niet alle belgische regelen zijn EU-geinspireerd, ook typisch belgische initiatieven
(eventueel inspo van andere staten maar ook eigen inspo)
o Vb Boek IX: typisch belgisch initiatief
• Omzetting van regelen consurecht geschiedde in
o (hoofdzakelijk) Boek VI WER
§ voorheen Wet Handelspraktijken (1991) / Wet Marktpraktijken (2010)
§ Boek IV wordt wel het gemeen consumentrecht genoemd. Boek IV is van
toep op alle ovk, bijzondere wetten zijn opgenomen in andere boeken.
o OBW (oud BW)
§ Vb garantieregeling (omzetting EU-richtlijn)
o Afzonderlijke wetgeving
• Belangrijke rol weggelegd voor Hof van Justitie
o Veel europees geinspireerde wetgeving dus interpretatie vh Hvj is heel belangrijk!
o Hvj heeft ook ConsuR gecreerd onder het mom van interpretatie en heeft hierdoor
aanzienlijk bijgedragen aan de positie van de zwakkere partij
o Wnr het hof bepaalde stelling inneemt, vaak worden overgenomen door de
europese wetgever.
§ Vb richtlijn verkoop op afstand later omgezet naar richtlijn
consumentenrecht en hierin zie je uitspraken vn HvJ opgenomen
HOOG BESCHERMINGSNIVEAU
Europese rechtsgrond regelen consumentenbescherming
2 artikelen in VWEU die de EU-wetgever twee rechtsgronden geven mbt consumentenrecht:
1. Harmonisatie met het oog op de realisatie van de interne markt (art. 114 VWEU)
• Harmonisatie van regelen van consuR met het oog op de realisatie van de interne markt
• 1 interne markt waar goederen en diensten vrij kunnen circuleren -> indien elk land andere
regels heeft moet het recht van alle landen in kaart worden gebracht -> intensief met gevolg
dat ond geen grensoverschrijdende handel doet
• Daarom max harmonisatie mogelijk
2
,2. Bescherming van de economische belangen van consument (art. 169 VWEU)
• Eu-wetgever kan overgaan tot uitvaardigen van regelen mbt economische belangen consu
• Maw enige doelstelling EU is bescherming eco belangen:
o Wnr men zich steunt vanuit EU om een regeln van ConsuR obv 169 VWEU dan kan
dat enkel en alleen een minimale harmonisatie impliceren. Heeft tot gevolg dat LS
bijkomende beschemring moeten kunnen bieden.
o Max harmonisatie enkel mogelijk obv Art. 114
Vereiste van een hoog beschermingsniveau -> kan je terug vinden in EU-regelgeving:
• artikel 12 + 114 VWEU
• artikel 38 Handvest Grondrechten EU
• Herhaald in Europese Richtlijnen
• Basisbeginsel in rechtspraak van het Hof van Justitie
o Overweging ‘gelet op het feit dat het de bedoeling is om een hoog
beschermingsniveau te waarborgen’ komt vaak terug
HARMONISATIE
Harmonisatie kan op verschillende manieren bereikt worden:
• Verordeningen:
o Voordeel: rechtstreeks toepasselijk
o Moeten niet meer worden omgezet opdat een consu zich erop kunnen beroepen
o Wordt weinig gebruikt
§ Wrm? Politiek
• Richtlijn
o Nadeel: moeten worden omgezet opdat een consu zich erop kan beroepen
o Echter geen horizontale directe werking
o Quid richtlijn te laat omgezet? Staat aansprakelijk stellen voor laattijdige omzetting
MINIMALE HARMONISATIE
= minimumbescherming bepalen maar lidstaten hebben de mogelijkheid om additionele
bescherming te bieden (gold plating)
Bijkomende bescherming mogelijk op LS-niveau heeft tot gevolg dat een onderneming opnieuw
moeten onderzoeken in welke LS’en bijkomende regels gelden
• Additionele bescherming moet verenigbaar zijn met principes van vrij verkeer (principes van
primair verdragsrecht)
• Als het een bijkomende kost creert moet men nagaan of de inperking van het vrij verker wel
gerechtvaardigd is.
o 3 stappen redenering
§ Is de beperking in het algemeen belang?
3
, • Als het de bescherming van consument ten grondslag ligt is het quasi
altijd voldaan
§ Is de beperking pertinent?
• Draagt de additionele bescherming wel degelijk bij tot de
bescherming van de consument
§ Proportionaliteitstoets
• is er geen andere maatregel mogelijk die de consu een gelijkaardig
voordeel bieden maar die een minder grote beperking vormen op
het vrij verkeer.
• CASE: arrest heeft betrekking op de vroegere regels mbt verkoop op afstand
o Vandaag regels in richtlijn consumentenrecht die gesteund is op max harmonisatie
maar zijn een gevolg van een richtlijn verkoop op afstand (1997) die gesteund was op
min harmonisatie.
o Be had een bijkomende bescherming voorzien dat men tijdens de bedenktermijn van
de consument geen voorschot of betaling mocht eisen. Het was maw verboden om
voorafgaand aan de levering van het goed een voorschot of levering te vragen. Dit
was anders dan in de rest van de EU.
o Vraag: was die BE bijkomende bescherming verenigbaar met nieuwe richtlijn
§ Algemeen belang? Ja
§ Pertinent? Ja
§ Proportioneel?
• Bovenop het verbod gold een bijzonder strenge interpretatie
waardoor het ook verboden was om als ond voor het einde van de
bedenktijd een credietkaartnummer te vragen als bescherming/
zekerheid voor het geval dat de consu goederen houdt en niet
betaald.
• HvJ: die laatste interpertatie was niet-proportioneel
o BE: verbod tot betaling voor de bedenktermijn afgeschaft
§ Nu is er max harmonisatie dus zou dit niet opnieuw kunnen implementeren
• Richtlijn van eerlijke bedingen (1993) heeft nog steeds minimale harmonisatie, maar is een
van de weinige
o Van belang: de meeste LS’en in EU daadwerkelijk gebruik hebben gemaakt om
additionele bescherming te voorzien
§ Vb BE: zwarte lijst,…
MAXIMALE HARMONISATIE
= geen additionele bescherming. De Regel die men in de EU oplegt geeft zowel de minimale als de
maximale bescherming van de consu aan.
• In de gedachtegang van Art. 114 VWEU tot het creëren van een interne markt.
TOCH zijn er nog enkele mogelijkheden
• LS’en mogen toepassingsgebieden uitbreiden
4
INLEIDING
Begincompetenties
• Basisprincipes van het verbintenissenrecht
• Basisprincipes van economisch recht mbt marktpraktijken
Te kennen
• Les + notities = key
• Arresten HvJ: volstaat te weten wat er beslist wordt in de arresten en wat relevant is voor
ons, ook geen namen van arresten
• Geen aantal thema’s te zien, gwn wat we behandelen
• Ev vooraf arrest lezen
Examen
• Mondeling
• 3 vragen: 15min schriftelijke voorbereidingstijd
o 3 vragen uit de verschillende thema’s
• Stelt veel bijkomende vragen
• Kennis + inzicht -> kritiek
1
,CONSUMENTENRECHT IN DE EU
Oorsprong en doelstelling van consumentenrecht
Dubbele Doelstelling
• Bescherming van de consu
• Bijdragen tot de realisatie van de interne markt (want VWEU)
(OMZETTING) EU-RECHT
• Meeste regelen inzake consumentenrecht zijn de omzetting van EU-Richtlijnen
o Niet alle belgische regelen zijn EU-geinspireerd, ook typisch belgische initiatieven
(eventueel inspo van andere staten maar ook eigen inspo)
o Vb Boek IX: typisch belgisch initiatief
• Omzetting van regelen consurecht geschiedde in
o (hoofdzakelijk) Boek VI WER
§ voorheen Wet Handelspraktijken (1991) / Wet Marktpraktijken (2010)
§ Boek IV wordt wel het gemeen consumentrecht genoemd. Boek IV is van
toep op alle ovk, bijzondere wetten zijn opgenomen in andere boeken.
o OBW (oud BW)
§ Vb garantieregeling (omzetting EU-richtlijn)
o Afzonderlijke wetgeving
• Belangrijke rol weggelegd voor Hof van Justitie
o Veel europees geinspireerde wetgeving dus interpretatie vh Hvj is heel belangrijk!
o Hvj heeft ook ConsuR gecreerd onder het mom van interpretatie en heeft hierdoor
aanzienlijk bijgedragen aan de positie van de zwakkere partij
o Wnr het hof bepaalde stelling inneemt, vaak worden overgenomen door de
europese wetgever.
§ Vb richtlijn verkoop op afstand later omgezet naar richtlijn
consumentenrecht en hierin zie je uitspraken vn HvJ opgenomen
HOOG BESCHERMINGSNIVEAU
Europese rechtsgrond regelen consumentenbescherming
2 artikelen in VWEU die de EU-wetgever twee rechtsgronden geven mbt consumentenrecht:
1. Harmonisatie met het oog op de realisatie van de interne markt (art. 114 VWEU)
• Harmonisatie van regelen van consuR met het oog op de realisatie van de interne markt
• 1 interne markt waar goederen en diensten vrij kunnen circuleren -> indien elk land andere
regels heeft moet het recht van alle landen in kaart worden gebracht -> intensief met gevolg
dat ond geen grensoverschrijdende handel doet
• Daarom max harmonisatie mogelijk
2
,2. Bescherming van de economische belangen van consument (art. 169 VWEU)
• Eu-wetgever kan overgaan tot uitvaardigen van regelen mbt economische belangen consu
• Maw enige doelstelling EU is bescherming eco belangen:
o Wnr men zich steunt vanuit EU om een regeln van ConsuR obv 169 VWEU dan kan
dat enkel en alleen een minimale harmonisatie impliceren. Heeft tot gevolg dat LS
bijkomende beschemring moeten kunnen bieden.
o Max harmonisatie enkel mogelijk obv Art. 114
Vereiste van een hoog beschermingsniveau -> kan je terug vinden in EU-regelgeving:
• artikel 12 + 114 VWEU
• artikel 38 Handvest Grondrechten EU
• Herhaald in Europese Richtlijnen
• Basisbeginsel in rechtspraak van het Hof van Justitie
o Overweging ‘gelet op het feit dat het de bedoeling is om een hoog
beschermingsniveau te waarborgen’ komt vaak terug
HARMONISATIE
Harmonisatie kan op verschillende manieren bereikt worden:
• Verordeningen:
o Voordeel: rechtstreeks toepasselijk
o Moeten niet meer worden omgezet opdat een consu zich erop kunnen beroepen
o Wordt weinig gebruikt
§ Wrm? Politiek
• Richtlijn
o Nadeel: moeten worden omgezet opdat een consu zich erop kan beroepen
o Echter geen horizontale directe werking
o Quid richtlijn te laat omgezet? Staat aansprakelijk stellen voor laattijdige omzetting
MINIMALE HARMONISATIE
= minimumbescherming bepalen maar lidstaten hebben de mogelijkheid om additionele
bescherming te bieden (gold plating)
Bijkomende bescherming mogelijk op LS-niveau heeft tot gevolg dat een onderneming opnieuw
moeten onderzoeken in welke LS’en bijkomende regels gelden
• Additionele bescherming moet verenigbaar zijn met principes van vrij verkeer (principes van
primair verdragsrecht)
• Als het een bijkomende kost creert moet men nagaan of de inperking van het vrij verker wel
gerechtvaardigd is.
o 3 stappen redenering
§ Is de beperking in het algemeen belang?
3
, • Als het de bescherming van consument ten grondslag ligt is het quasi
altijd voldaan
§ Is de beperking pertinent?
• Draagt de additionele bescherming wel degelijk bij tot de
bescherming van de consument
§ Proportionaliteitstoets
• is er geen andere maatregel mogelijk die de consu een gelijkaardig
voordeel bieden maar die een minder grote beperking vormen op
het vrij verkeer.
• CASE: arrest heeft betrekking op de vroegere regels mbt verkoop op afstand
o Vandaag regels in richtlijn consumentenrecht die gesteund is op max harmonisatie
maar zijn een gevolg van een richtlijn verkoop op afstand (1997) die gesteund was op
min harmonisatie.
o Be had een bijkomende bescherming voorzien dat men tijdens de bedenktermijn van
de consument geen voorschot of betaling mocht eisen. Het was maw verboden om
voorafgaand aan de levering van het goed een voorschot of levering te vragen. Dit
was anders dan in de rest van de EU.
o Vraag: was die BE bijkomende bescherming verenigbaar met nieuwe richtlijn
§ Algemeen belang? Ja
§ Pertinent? Ja
§ Proportioneel?
• Bovenop het verbod gold een bijzonder strenge interpretatie
waardoor het ook verboden was om als ond voor het einde van de
bedenktijd een credietkaartnummer te vragen als bescherming/
zekerheid voor het geval dat de consu goederen houdt en niet
betaald.
• HvJ: die laatste interpertatie was niet-proportioneel
o BE: verbod tot betaling voor de bedenktermijn afgeschaft
§ Nu is er max harmonisatie dus zou dit niet opnieuw kunnen implementeren
• Richtlijn van eerlijke bedingen (1993) heeft nog steeds minimale harmonisatie, maar is een
van de weinige
o Van belang: de meeste LS’en in EU daadwerkelijk gebruik hebben gemaakt om
additionele bescherming te voorzien
§ Vb BE: zwarte lijst,…
MAXIMALE HARMONISATIE
= geen additionele bescherming. De Regel die men in de EU oplegt geeft zowel de minimale als de
maximale bescherming van de consu aan.
• In de gedachtegang van Art. 114 VWEU tot het creëren van een interne markt.
TOCH zijn er nog enkele mogelijkheden
• LS’en mogen toepassingsgebieden uitbreiden
4
