Hoorcolleges Monitoring
Trendmonitoring: houdt het verloop van trends en onzekerheden in de gaten met een
omgevingsmonitor. Zo kun je snel inspelen op veranderingen en kansen grijpen
Effectmonitoring: meet de effecten van het transitie-proces op het grondstoffengebruik, de
milieudruk en de socio-economische ontwikkeling (zoals economische groei en banen)
Ecologische quickscan: een verkennend onderzoek naar het voorkomen van beschermde planten en
dieren binnen een plangebied of invloedsfeer van een ruimtelijke ingreep
- je kijkt wat de impact is van de ingreep op de natuur. Welke beschermde soorten zijn er
aanwezig/kunnen er voorkomen?
Hoorcolleges Quickscan
Hoorcollege 1 – Ecologische quickscan
Bureau/bronnen onderzoek
- beschermde soorten, vrijgestelde soorten provincie
- recente rapportages (quickscan is 3 jaar houdbaar)
- verspreidingsatlas
- NDFF: welke beschermde soorten: planten straal van 1 km, havik/buizerd/vleermuis 3-5 km, periode
5-10 jaar
Veldbezoek potentie doelsoorten
- sporen: uitwerpselen, afdrukken, nesten, eDNA
- zichtwaarnemingen: verrekijker, in water, keer stenen/hout
- maak (biotoop) foto’s om verhaal te ondersteunen
Hoorcollege 2 – Soortenbescherming
Wet natuurbescherming
- ingegaan op 1 januari 2017
- vervangt drie andere wetten:
- Natuurbeschermingswet
- Boswet
- Flora en faunawet
- wordt vervangen door de omgevingswet op 1 januari 2024
Wet Natuurbescherming
- verbinding ecologie, economie en bescherming van de natuur
- is een activiteit met mogelijke schade aan de natuur toegestaan?
- uitgangspunt: geen schade aan de beschermde dieren of planten, tenzij dit nadrukkelijk is
toegestaan
Decentralisatie
- bevoegdheid verlenen van ontheffingen en vrijstellingen bij provincies. Voorheen was dat het Rijk
- dus de provincie is daarmee het bevoegd gezag voor de toetsing van bescherming van Natura2000
gebieden en plant- en diersoorten
- de gemeente heeft een procedurele rol. Zij geeft een omgevingsvergunning af voor lokale projecten
en ziet toe dat:
, - een natuurtoets wordt uitgevoerd als onderdeel van de aanvraagprocedure
- vooraf een ontheffing is aangevraagd
Wet Natuurbescherming
1. Beschermde soorten?
2. Overtreding verbodsbepalingen?
3. Vrijstelling?
4. Verlening ontheffing
1. Beschermde soorten?
- NEE -> geen ontheffing nodig
- JA -> wel ontheffing nodig
Welke soorten zijn beschermd?
de Wet Natuurbescherming kent drie categorieën beschermde soorten
1. Ten eerste worden alle van nature in Nederland in het wild levende vogels beschermd volgens het
beschermingsregime van de Vogelrichtlijn
2. Ten tweede worden soorten beschermd op de grond van de Habitatrichtlijn. Het verdrag van Bern
en het Verdrag van Bonn
3. Tenslotte is er een beschermingsregime voor andere soorten waaronder soorten vallen die vanuit
nationaal oogpunt bescherming behoeven
Zorgplicht: houdt in dat een ieder voldoende zorg in acht moet nemen voor het in wild levende
planten en dieren, alsmede voor hun directe leefomgeving. Overtreding van de zorgplicht is niet
strafbaar gesteld, de zorgplicht kan wel door toepassing van bestuursdwang worden gehandhaafd
Geldt dus voor alle planten en dieren, niet alleen voor de beschermde soorten!
Vooraf op de hoogte stellen van natuurwaarden, de kwetsbaarheid en de mogelijke gevolgen door
handelen. Zo nodig raadplegen ecoloog
Negatieve effecten voorkomen, beperken of ongedaan maken
2. Overtreding verbodsbepalingen?
3. Vrijstelling?
Provinciale ontheffing: niet alle soorten zijn in elke provincies even hard beschermd. In sommige
provincies meer waarde hechten aan bescherming bepaalde soorten
Gedragscodes:
De Wet natuurbescherming is er om de natuur in Nederland te beschermen. Beschermde planten en
dieren mogen bijvoorbeeld niet zomaar beschadigd worden of gedood. Wilt u werkzaamheden gaan
uitvoeren op een plek waar beschermde planten en dieren voorkomen? Misschien heeft u dan een
ontheffing nodig.
Voor een aantal werkzaamheden heeft u geen ontheffing nodig. Daarvoor kunt u een vrijstelling
krijgen. Het gaat om werkzaamheden die vaak voorkomen of voorspelbaar zijn, zoals
groenonderhoud binnen een gemeente of de werkzaamheden van waterschappen. Deze vrijstelling
en de voorwaarden van de vrijstelling staan in een gedragscode natuurbescherming. Ook staan er
maatregelen in een gedragscode. Deze maatregelen voorkomen of beperken de schade aan
beschermde dieren en planten bij het uitvoeren van de activiteiten. Van deze maatregelen is bewezen
dat ze werken. Door de voorwaarden en de maatregelen in een gedragscode natuurbescherming vast
te leggen hoeft u niet iedere keer een ontheffing aan te vragen.
Trendmonitoring: houdt het verloop van trends en onzekerheden in de gaten met een
omgevingsmonitor. Zo kun je snel inspelen op veranderingen en kansen grijpen
Effectmonitoring: meet de effecten van het transitie-proces op het grondstoffengebruik, de
milieudruk en de socio-economische ontwikkeling (zoals economische groei en banen)
Ecologische quickscan: een verkennend onderzoek naar het voorkomen van beschermde planten en
dieren binnen een plangebied of invloedsfeer van een ruimtelijke ingreep
- je kijkt wat de impact is van de ingreep op de natuur. Welke beschermde soorten zijn er
aanwezig/kunnen er voorkomen?
Hoorcolleges Quickscan
Hoorcollege 1 – Ecologische quickscan
Bureau/bronnen onderzoek
- beschermde soorten, vrijgestelde soorten provincie
- recente rapportages (quickscan is 3 jaar houdbaar)
- verspreidingsatlas
- NDFF: welke beschermde soorten: planten straal van 1 km, havik/buizerd/vleermuis 3-5 km, periode
5-10 jaar
Veldbezoek potentie doelsoorten
- sporen: uitwerpselen, afdrukken, nesten, eDNA
- zichtwaarnemingen: verrekijker, in water, keer stenen/hout
- maak (biotoop) foto’s om verhaal te ondersteunen
Hoorcollege 2 – Soortenbescherming
Wet natuurbescherming
- ingegaan op 1 januari 2017
- vervangt drie andere wetten:
- Natuurbeschermingswet
- Boswet
- Flora en faunawet
- wordt vervangen door de omgevingswet op 1 januari 2024
Wet Natuurbescherming
- verbinding ecologie, economie en bescherming van de natuur
- is een activiteit met mogelijke schade aan de natuur toegestaan?
- uitgangspunt: geen schade aan de beschermde dieren of planten, tenzij dit nadrukkelijk is
toegestaan
Decentralisatie
- bevoegdheid verlenen van ontheffingen en vrijstellingen bij provincies. Voorheen was dat het Rijk
- dus de provincie is daarmee het bevoegd gezag voor de toetsing van bescherming van Natura2000
gebieden en plant- en diersoorten
- de gemeente heeft een procedurele rol. Zij geeft een omgevingsvergunning af voor lokale projecten
en ziet toe dat:
, - een natuurtoets wordt uitgevoerd als onderdeel van de aanvraagprocedure
- vooraf een ontheffing is aangevraagd
Wet Natuurbescherming
1. Beschermde soorten?
2. Overtreding verbodsbepalingen?
3. Vrijstelling?
4. Verlening ontheffing
1. Beschermde soorten?
- NEE -> geen ontheffing nodig
- JA -> wel ontheffing nodig
Welke soorten zijn beschermd?
de Wet Natuurbescherming kent drie categorieën beschermde soorten
1. Ten eerste worden alle van nature in Nederland in het wild levende vogels beschermd volgens het
beschermingsregime van de Vogelrichtlijn
2. Ten tweede worden soorten beschermd op de grond van de Habitatrichtlijn. Het verdrag van Bern
en het Verdrag van Bonn
3. Tenslotte is er een beschermingsregime voor andere soorten waaronder soorten vallen die vanuit
nationaal oogpunt bescherming behoeven
Zorgplicht: houdt in dat een ieder voldoende zorg in acht moet nemen voor het in wild levende
planten en dieren, alsmede voor hun directe leefomgeving. Overtreding van de zorgplicht is niet
strafbaar gesteld, de zorgplicht kan wel door toepassing van bestuursdwang worden gehandhaafd
Geldt dus voor alle planten en dieren, niet alleen voor de beschermde soorten!
Vooraf op de hoogte stellen van natuurwaarden, de kwetsbaarheid en de mogelijke gevolgen door
handelen. Zo nodig raadplegen ecoloog
Negatieve effecten voorkomen, beperken of ongedaan maken
2. Overtreding verbodsbepalingen?
3. Vrijstelling?
Provinciale ontheffing: niet alle soorten zijn in elke provincies even hard beschermd. In sommige
provincies meer waarde hechten aan bescherming bepaalde soorten
Gedragscodes:
De Wet natuurbescherming is er om de natuur in Nederland te beschermen. Beschermde planten en
dieren mogen bijvoorbeeld niet zomaar beschadigd worden of gedood. Wilt u werkzaamheden gaan
uitvoeren op een plek waar beschermde planten en dieren voorkomen? Misschien heeft u dan een
ontheffing nodig.
Voor een aantal werkzaamheden heeft u geen ontheffing nodig. Daarvoor kunt u een vrijstelling
krijgen. Het gaat om werkzaamheden die vaak voorkomen of voorspelbaar zijn, zoals
groenonderhoud binnen een gemeente of de werkzaamheden van waterschappen. Deze vrijstelling
en de voorwaarden van de vrijstelling staan in een gedragscode natuurbescherming. Ook staan er
maatregelen in een gedragscode. Deze maatregelen voorkomen of beperken de schade aan
beschermde dieren en planten bij het uitvoeren van de activiteiten. Van deze maatregelen is bewezen
dat ze werken. Door de voorwaarden en de maatregelen in een gedragscode natuurbescherming vast
te leggen hoeft u niet iedere keer een ontheffing aan te vragen.
