Kennistoets 3
MMT – EXTREMITEITEN
Domenica Krens
SOMTUNIVERSITY | MASTER MANUELE THERAPIE | JAAR 2 PERIODE 1
, INHOUDSOPGAVE
Osteo- en Artrokinematica ............................................................................................................................... 2
Klinisch redeneren ......................................................................................................................................... 13
Knie ................................................................................................................................................................ 17
Schouder ........................................................................................................................................................ 25
Elleboog ......................................................................................................................................................... 40
Voet en onderbeen ........................................................................................................................................ 53
Pols, Hand, Vingers ........................................................................................................................................ 61
Heup .............................................................................................................................................................. 70
Overzicht ........................................................................................................................................................ 83
Pagina 1 van 83
, OSTEO- EN ARTROKINEMATICA
Osteokinematica: extra-articulair bewegen. Definitie volgens Egmond & Schuitemaker (2014):
‘Osteokinematica omschrijft het perifere pad van beweging van een botstuk in de ruimte, beschreven
in bewegingsfuncties van dat gewricht.
Artrokinematica: intra-articulair bewegen, in het gewricht
Anatomische vlakken:
- Sagittale vlak: flexie – extensie, anteflexie, etc
- Coronale/frontale vlak: abductie – adductie, etc
- Transversale vlak: endorotatie – exorotatie, etc
Anatomische assen:
- Sagittale vlak = frontale as
- Transversale vlak = longitudinale as
- Coronale/frontale vlak = sagittale as
Terminologie binnen de extremiteiten is anders dan in
de romp.
Romp Extremiteiten
Craniaal – caudaal Proximaal - distaal
Ventraal – dorsaal Anterior - posterior
Mediaal – lateraal Mediaal – lateraal
Onderbeen t/m BSG (rood)
- Ventraal – dorsaal
- Proximaal – distaal
OSG t/m DIP (blauw)
- Proximaal – distaal (andere richting)
- Plantair – dorsaal
De neutrale-0-methode (NNM): vastleggen van bewegingsuitslag van een gewricht middels een
goniometer. De 0-positie is de neutrale stand. Iedere beweging wordt beschreven door drie getallen
(uitgedrukt in bewegingsgraden). Genoteerd worden de twee eindstanden en de 0-positie. Vermeld
wordt verder: 1) betreffend gewricht; 2) betreffende zijde (links/rechts); 3) passieve en/of actieve
beweging en 4) bewegingsrichting.
De normwaarde kunnen verschillen per demografische regio, ras, neemt met de leeftijd af en
vrouwen hebben over het algemeen een grotere ROM dan mannen.
Rollen en glijden:
Rol: Op moment de convexiteit gaat rollen t.o.v. de concaviteit, dan zal het botstuk zich gaan
verplaatsen naar een nieuwe situatie. Er ontstaat een nieuw contactpunt, omdat de concaviteit zich
niet verplaatst. Tegelijkertijd vindt er een verplaatsing van de convexiteit naar rechts in dit geval. Als
dit in een echt gewricht zou plaatsvinden dan zou hij uit de kom kunnen rollen. Daarom vindt er ook
glij plaats. In het rechterplaatje zou zonder de glij de 1 in contact komen met de 1’, vervolgens de 2 in
contact met de 2’ enzovoorts. Convex houdt dus contact op hetzelfde punt met de concaaf.
Pagina 2 van 83
, Glij: Het totale gewrichtsoppervlak verplaatst naar een nieuwe positie. Contactpunt 1 verplaatst naar
het volgende contactpunt, dat is ook bij contact punt 2 en 3, en verplaatst zich evenredig naar een
nieuwe situatie. De glij richting volgt altijd de concaviteit.
Rol-glij: Als dat samen plaatsvindt, dan zie je dat er een rolbeweging ontstaat en tegelijkertijd een
glijbeweging. Als je van de convexiteit uit gaat dan zijn deze bewegingen tegengesteld. Als je van de
concaviteit uitgaan dan zijn ze gelijkgericht. Dan zal bij alleen een rol, contactpunt 0 contact houden
met 0, dus, dat geldt ook voor punt 1,2,3 zolang de rol toeneemt. Als er een glij plaats vindt, de
andere kant op, dan zal er op een bepaald moment contact 1 van de convexiteit contact gaan maken
met punt 0 van de concaviteit en zo zal dat verder opschuiven. Zodat de convexiteit gecentraliseerd
blijft t.o.v. de concaviteit.
Spinrotatie: de ene gewrichtspartner roteert om de longitudinale-as heen die samenvalt met de
normaal van het gewricht. De normaal is de loodlijn op het raakvlak (diepste punt van de concaviteit
in de normaal stand) van het actuele contactpunt. Vindt bijvoorbeeld plaats in schouder exo- en
endorotatie in 90 graden abductie. Alle punten van de concave of convexe partner maken een rotatie
beweging om een longitudinale as. Alle contactpunten veranderen, met uitzondering van het
centrale contactpunt (het rode cirkeltje in de afbeelding). Hierdoor komen alle delen van het kapsel
gelijkmatig op rek.
Afbeelding links: Alle verschillende contactpunten zullen verplaatsen en alle kapseldelen komen op
rek (en dus niet meer 1 specifiek deel dat op rek komt).
Het belasten van het gewrichtskapsel wordt gedaan met behulp van artrokinematisch bewegen.
Hiervoor wordt de Kaltenborn-regel gebruikt:
Bewegen met het concave botstuk:
- Een concaaf gewrichtsoppervlak kan (is dus niet altijd zo)
gelijkgericht rollen en glijden t.o.v. een gefixeerd convex
gewrichtsoppervlak
○ Afbeelding a: Zowel de rol en de glij zijn naar craniaal
Pagina 3 van 83
MMT – EXTREMITEITEN
Domenica Krens
SOMTUNIVERSITY | MASTER MANUELE THERAPIE | JAAR 2 PERIODE 1
, INHOUDSOPGAVE
Osteo- en Artrokinematica ............................................................................................................................... 2
Klinisch redeneren ......................................................................................................................................... 13
Knie ................................................................................................................................................................ 17
Schouder ........................................................................................................................................................ 25
Elleboog ......................................................................................................................................................... 40
Voet en onderbeen ........................................................................................................................................ 53
Pols, Hand, Vingers ........................................................................................................................................ 61
Heup .............................................................................................................................................................. 70
Overzicht ........................................................................................................................................................ 83
Pagina 1 van 83
, OSTEO- EN ARTROKINEMATICA
Osteokinematica: extra-articulair bewegen. Definitie volgens Egmond & Schuitemaker (2014):
‘Osteokinematica omschrijft het perifere pad van beweging van een botstuk in de ruimte, beschreven
in bewegingsfuncties van dat gewricht.
Artrokinematica: intra-articulair bewegen, in het gewricht
Anatomische vlakken:
- Sagittale vlak: flexie – extensie, anteflexie, etc
- Coronale/frontale vlak: abductie – adductie, etc
- Transversale vlak: endorotatie – exorotatie, etc
Anatomische assen:
- Sagittale vlak = frontale as
- Transversale vlak = longitudinale as
- Coronale/frontale vlak = sagittale as
Terminologie binnen de extremiteiten is anders dan in
de romp.
Romp Extremiteiten
Craniaal – caudaal Proximaal - distaal
Ventraal – dorsaal Anterior - posterior
Mediaal – lateraal Mediaal – lateraal
Onderbeen t/m BSG (rood)
- Ventraal – dorsaal
- Proximaal – distaal
OSG t/m DIP (blauw)
- Proximaal – distaal (andere richting)
- Plantair – dorsaal
De neutrale-0-methode (NNM): vastleggen van bewegingsuitslag van een gewricht middels een
goniometer. De 0-positie is de neutrale stand. Iedere beweging wordt beschreven door drie getallen
(uitgedrukt in bewegingsgraden). Genoteerd worden de twee eindstanden en de 0-positie. Vermeld
wordt verder: 1) betreffend gewricht; 2) betreffende zijde (links/rechts); 3) passieve en/of actieve
beweging en 4) bewegingsrichting.
De normwaarde kunnen verschillen per demografische regio, ras, neemt met de leeftijd af en
vrouwen hebben over het algemeen een grotere ROM dan mannen.
Rollen en glijden:
Rol: Op moment de convexiteit gaat rollen t.o.v. de concaviteit, dan zal het botstuk zich gaan
verplaatsen naar een nieuwe situatie. Er ontstaat een nieuw contactpunt, omdat de concaviteit zich
niet verplaatst. Tegelijkertijd vindt er een verplaatsing van de convexiteit naar rechts in dit geval. Als
dit in een echt gewricht zou plaatsvinden dan zou hij uit de kom kunnen rollen. Daarom vindt er ook
glij plaats. In het rechterplaatje zou zonder de glij de 1 in contact komen met de 1’, vervolgens de 2 in
contact met de 2’ enzovoorts. Convex houdt dus contact op hetzelfde punt met de concaaf.
Pagina 2 van 83
, Glij: Het totale gewrichtsoppervlak verplaatst naar een nieuwe positie. Contactpunt 1 verplaatst naar
het volgende contactpunt, dat is ook bij contact punt 2 en 3, en verplaatst zich evenredig naar een
nieuwe situatie. De glij richting volgt altijd de concaviteit.
Rol-glij: Als dat samen plaatsvindt, dan zie je dat er een rolbeweging ontstaat en tegelijkertijd een
glijbeweging. Als je van de convexiteit uit gaat dan zijn deze bewegingen tegengesteld. Als je van de
concaviteit uitgaan dan zijn ze gelijkgericht. Dan zal bij alleen een rol, contactpunt 0 contact houden
met 0, dus, dat geldt ook voor punt 1,2,3 zolang de rol toeneemt. Als er een glij plaats vindt, de
andere kant op, dan zal er op een bepaald moment contact 1 van de convexiteit contact gaan maken
met punt 0 van de concaviteit en zo zal dat verder opschuiven. Zodat de convexiteit gecentraliseerd
blijft t.o.v. de concaviteit.
Spinrotatie: de ene gewrichtspartner roteert om de longitudinale-as heen die samenvalt met de
normaal van het gewricht. De normaal is de loodlijn op het raakvlak (diepste punt van de concaviteit
in de normaal stand) van het actuele contactpunt. Vindt bijvoorbeeld plaats in schouder exo- en
endorotatie in 90 graden abductie. Alle punten van de concave of convexe partner maken een rotatie
beweging om een longitudinale as. Alle contactpunten veranderen, met uitzondering van het
centrale contactpunt (het rode cirkeltje in de afbeelding). Hierdoor komen alle delen van het kapsel
gelijkmatig op rek.
Afbeelding links: Alle verschillende contactpunten zullen verplaatsen en alle kapseldelen komen op
rek (en dus niet meer 1 specifiek deel dat op rek komt).
Het belasten van het gewrichtskapsel wordt gedaan met behulp van artrokinematisch bewegen.
Hiervoor wordt de Kaltenborn-regel gebruikt:
Bewegen met het concave botstuk:
- Een concaaf gewrichtsoppervlak kan (is dus niet altijd zo)
gelijkgericht rollen en glijden t.o.v. een gefixeerd convex
gewrichtsoppervlak
○ Afbeelding a: Zowel de rol en de glij zijn naar craniaal
Pagina 3 van 83
