BLOK 8: ZORGEN WELZIJN
Inhoudsopgave
1.4C (K) Beleidsparadigma's: Van verzorgingsstaat naar participatiesamenleving?............3
Leerdoelen....................................................................................................................................3
1.5TG (K) Toepassing literatuur: Ideeën over actief burgerschap herkennen in de
programma's van lokale politieke partijen.........................................................................7
2.1C (K) Beleidsveranderingen in zorg en welzijn: Burgerparticipatie en de praktijk van de
jeugdzorg...........................................................................................................................9
Leerdoelen....................................................................................................................................9
Collectieve participatie van burgers in het sociaal domein...........................................................9
Achtergronden participatie agenda..............................................................................................9
Complexiteit van participatie in de praktijk................................................................................11
2.2 | TG (K) | Bespreking literatuur: inventarisatie voors en tegens burgerparticipatie....13
2.5 TG (K) Toepassing literatuur: Participatieproblemen en -oplossingen in ggz en
jeugdzorg.........................................................................................................................15
3.1 C (K) Systeem van het jeugdrecht (Ernst Hulst); Jeugdzorg in de praktijk.....................18
Leerdoelen..................................................................................................................................18
3.2 | TG (K) | Toepassing en oplossing casus jeugdrecht...................................................19
Deel 2..........................................................................................................................................21
Literatuur....................................................................................................................................22
3.4 C (K) Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Eline Linthorst)......................................24
3.5 TG (K) Toepassing literatuur: maatwerk versus rechtsgelijkheid en rechtszekerheid...25
Literatuur....................................................................................................................................28
4.2 TG (K) Literature discussion: Family life and the significance for children's rights........31
Leerdoelen..................................................................................................................................31
7.2 | TG (K) | Bespreking literatuur: Professionals............................................................36
Leerdoelen..................................................................................................................................36
8.2 TG (K) Bespreking literatuur: Ethische dilemma's eigen regie......................................38
Leerdoelen..................................................................................................................................38
8.5 TG (K) Toepassing literatuur: Positieve gezondheid.....................................................39
1
,2
,1.4C (K) BELEIDSPARADIGMA 'S: VAN VERZORGINGSSTAAT NAAR
PARTICIPATIESAMENLEVING ?
LEERDOELEN
het concept beleidsparadigma uitleggen, operationaliseren en toepassen
op een casus.
verschillende verklaringen geven waarom een paradigmawisseling (van
verzorgingsstaat naar participatiesamenleving) wordt nagestreefd maar
tegelijkertijd lastig in de praktijk is te brengen.
Een verzorgingsstaat is een samenleving waarin de overheid zorgt voor de
basisbehoeften van de burgers, zoals gezondheidszorg, onderwijs en huisvesting.
In een participatiesamenleving worden burgers gestimuleerd om zelf
verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen welzijn en dat van anderen in de
samenleving.
Een beleidsparadigma-wisseling is een verandering in de manier waarop de
overheid beleid maakt en uitvoert. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer er
een nieuwe politieke partij aan de macht komt die andere ideeën heeft over hoe
de samenleving zou moeten worden georganiseerd.
Wat is een paradigma wisseling?
een verandering in hoe je denkt (hoe je de wereld ziet), van de ene manier
naar de andere manier
Definitie beleidsparadigma
‘Policymakers customarily work within a framework of ideas and standards that
specifies not only the goals of policy and the kind of instruments that can
be used to attaint hem, but also the very nature of the problems they are
meant to be addressing. (…) this framework is embedded in the very
terminology through which policymakers communicate about their work, and it is
influential precisely because so much of it is taken for granted (…).’ (Hall,
1993: 179)
Kenmerkend ook is dat als je in een beleidsparadigma werkt dan herken je het
soms niet eens als een beleidsparadigma. Dan ben je zo gewend om op die
manier te denken dat je er niet meer helemaal buiten kan stappen. Het stuurt je
denken echt en daar ben je niet altijd meer bewust van.
3
, Beleidsparadigma is een nuttig concept maar er is ook kritiek:
• Ideeen van beleidsmakers en professionals zijn belangrijk, maar op zich
zelf niet genoeg voor paradigmaverandering (Daigneault 2013).
• Onderzoekers moeten daarom niet alleen ideeen onderzoeken van
beleidsmakers (bv. d.m.v. interviews), maar ook daadwerkelijke uitvoering
van beleid bekijken (bv. d.m.v. observaties)
• Het concept beleidsparadigma moet verder worden geoperationaliseerd
Verdere operationalisering beleidsparadigma
Een beleidsparadigma bestaat volgens Daigneault (2013) uit 4 dimensies:
1) Waarden en aannames over de werkelijkheid, sociale rechtvaardigheid
en de rol van de staat t.o.v. burgers
In een verzorgingsstaat zijn de waarden anders dan in een
participatiesamenleving. In een verzorgingsstaat is de waarden dat je recht hebt
op zorg en dat je wordt geholpen door een professional, gelijkheid is daarin ook
een waarde. In een participatiesamenleving eerder meer maatwerk, preventie.
De rol van de overheid is hierin dus ook anders, gaat de overheid je
ondersteunen of empoweren om het zelf te doen.
2) Diagnose van het probleem
In een verzorgingsstaat gaat het om dat niet iedereen het red en dus moet er
worden geholpen. Probleem is dat er teveel armoede is, mensen redden het niet
dus je moet ze verzorgen. In participatiesamenleving is het meer dat mensen
worden gepamperd in verzorgingsstaat en mensen het zelf moeten kunnen.
3) De normen voor publieke actie
4) De beleidsinstrumenten die daarvoor gebruikt worden
Keukentafelgesprek
4
Inhoudsopgave
1.4C (K) Beleidsparadigma's: Van verzorgingsstaat naar participatiesamenleving?............3
Leerdoelen....................................................................................................................................3
1.5TG (K) Toepassing literatuur: Ideeën over actief burgerschap herkennen in de
programma's van lokale politieke partijen.........................................................................7
2.1C (K) Beleidsveranderingen in zorg en welzijn: Burgerparticipatie en de praktijk van de
jeugdzorg...........................................................................................................................9
Leerdoelen....................................................................................................................................9
Collectieve participatie van burgers in het sociaal domein...........................................................9
Achtergronden participatie agenda..............................................................................................9
Complexiteit van participatie in de praktijk................................................................................11
2.2 | TG (K) | Bespreking literatuur: inventarisatie voors en tegens burgerparticipatie....13
2.5 TG (K) Toepassing literatuur: Participatieproblemen en -oplossingen in ggz en
jeugdzorg.........................................................................................................................15
3.1 C (K) Systeem van het jeugdrecht (Ernst Hulst); Jeugdzorg in de praktijk.....................18
Leerdoelen..................................................................................................................................18
3.2 | TG (K) | Toepassing en oplossing casus jeugdrecht...................................................19
Deel 2..........................................................................................................................................21
Literatuur....................................................................................................................................22
3.4 C (K) Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Eline Linthorst)......................................24
3.5 TG (K) Toepassing literatuur: maatwerk versus rechtsgelijkheid en rechtszekerheid...25
Literatuur....................................................................................................................................28
4.2 TG (K) Literature discussion: Family life and the significance for children's rights........31
Leerdoelen..................................................................................................................................31
7.2 | TG (K) | Bespreking literatuur: Professionals............................................................36
Leerdoelen..................................................................................................................................36
8.2 TG (K) Bespreking literatuur: Ethische dilemma's eigen regie......................................38
Leerdoelen..................................................................................................................................38
8.5 TG (K) Toepassing literatuur: Positieve gezondheid.....................................................39
1
,2
,1.4C (K) BELEIDSPARADIGMA 'S: VAN VERZORGINGSSTAAT NAAR
PARTICIPATIESAMENLEVING ?
LEERDOELEN
het concept beleidsparadigma uitleggen, operationaliseren en toepassen
op een casus.
verschillende verklaringen geven waarom een paradigmawisseling (van
verzorgingsstaat naar participatiesamenleving) wordt nagestreefd maar
tegelijkertijd lastig in de praktijk is te brengen.
Een verzorgingsstaat is een samenleving waarin de overheid zorgt voor de
basisbehoeften van de burgers, zoals gezondheidszorg, onderwijs en huisvesting.
In een participatiesamenleving worden burgers gestimuleerd om zelf
verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen welzijn en dat van anderen in de
samenleving.
Een beleidsparadigma-wisseling is een verandering in de manier waarop de
overheid beleid maakt en uitvoert. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer er
een nieuwe politieke partij aan de macht komt die andere ideeën heeft over hoe
de samenleving zou moeten worden georganiseerd.
Wat is een paradigma wisseling?
een verandering in hoe je denkt (hoe je de wereld ziet), van de ene manier
naar de andere manier
Definitie beleidsparadigma
‘Policymakers customarily work within a framework of ideas and standards that
specifies not only the goals of policy and the kind of instruments that can
be used to attaint hem, but also the very nature of the problems they are
meant to be addressing. (…) this framework is embedded in the very
terminology through which policymakers communicate about their work, and it is
influential precisely because so much of it is taken for granted (…).’ (Hall,
1993: 179)
Kenmerkend ook is dat als je in een beleidsparadigma werkt dan herken je het
soms niet eens als een beleidsparadigma. Dan ben je zo gewend om op die
manier te denken dat je er niet meer helemaal buiten kan stappen. Het stuurt je
denken echt en daar ben je niet altijd meer bewust van.
3
, Beleidsparadigma is een nuttig concept maar er is ook kritiek:
• Ideeen van beleidsmakers en professionals zijn belangrijk, maar op zich
zelf niet genoeg voor paradigmaverandering (Daigneault 2013).
• Onderzoekers moeten daarom niet alleen ideeen onderzoeken van
beleidsmakers (bv. d.m.v. interviews), maar ook daadwerkelijke uitvoering
van beleid bekijken (bv. d.m.v. observaties)
• Het concept beleidsparadigma moet verder worden geoperationaliseerd
Verdere operationalisering beleidsparadigma
Een beleidsparadigma bestaat volgens Daigneault (2013) uit 4 dimensies:
1) Waarden en aannames over de werkelijkheid, sociale rechtvaardigheid
en de rol van de staat t.o.v. burgers
In een verzorgingsstaat zijn de waarden anders dan in een
participatiesamenleving. In een verzorgingsstaat is de waarden dat je recht hebt
op zorg en dat je wordt geholpen door een professional, gelijkheid is daarin ook
een waarde. In een participatiesamenleving eerder meer maatwerk, preventie.
De rol van de overheid is hierin dus ook anders, gaat de overheid je
ondersteunen of empoweren om het zelf te doen.
2) Diagnose van het probleem
In een verzorgingsstaat gaat het om dat niet iedereen het red en dus moet er
worden geholpen. Probleem is dat er teveel armoede is, mensen redden het niet
dus je moet ze verzorgen. In participatiesamenleving is het meer dat mensen
worden gepamperd in verzorgingsstaat en mensen het zelf moeten kunnen.
3) De normen voor publieke actie
4) De beleidsinstrumenten die daarvoor gebruikt worden
Keukentafelgesprek
4
