Thema 9: Kinderen, jongeren en
volwassenen met leerstoornissen.
1. Inleiding.
Dagdagelijkse barrières: lezen van belastingbrief, bus-ure, problemen met geld tellen …
2. Geschiedenis.
Tot eind 19de eeuw Zeer jong als arbeider werken
Vanaf begin 20e eeuw Afschaffing kinderarbeid + leerplicht tot 14 jaar
Meer kinderen met leerstoornissen op school
Pedagogische achterblijvers in ‘aanpassingsklassen’ van het gewoon onderwijs
Tot na WOII Onderzoeksgebied van medische disciplines
Pas vanaf jaren ’50 Ook interesse opvoedkundigen, sociologen, onderwijskundigen en psychologen
Vb. onderzoek naar invloed van omgevingsfactoren
Vanaf jaren ’70 Theorieën uit nieuwe wetenschappelijke disciplines
Vb. cognitieve psychologie of neurowetenschappen + onderzoek naar sociaal-
emotionele impact
1978 BuO type 8: voor kinderen met ernstige leerstoornissen (enkel toegang met attest)
1980 Dumont: onderscheid leerstoornissen en bredere noemer van leerproblemen
1994 GON-onderwijs voor kinderen met attest Type 8
Begin 21ste eeuw Erkenning diagnose leerstoornis in het onderwijsveld
M-decreet (2014) Gedeeltelijke opheffing duaal systeem, Type 8 verdwijnt en wordt opgenomen in
Type Basisaanbod
Meer inzetten op inclusie
Van medische naar interprofessionele benadering
Naar een decreet leersteun voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften (start sept. 2022):
Alle leerlingen kunnen zich optimaal ontwikkelen met een maximale leerwinst.
De versterking van het gewoon onderwijs, de leersteun en het buitengewoon onderwijs.
Twee belangrijke maatschappelijke evoluties:
1. Meer vermaatschappelijking: kinderen met leerstoornissen worden waar nodig ondersteund en deze
ondersteuning gebeurt zoveel mogelijk geïntegreerd in de samenleving (school).
2. Evolutie naar een meer inclusieve maatschappij: waar diversiteit de norm is.
1
, 3. Begrippen.
3.1. Wanneer spreken we over een leerstoornis?
Leren = het zich eigen maken van nieuwe vaardigheden, gedragingen of kennis.
Gebeurt vaak onbewust
Gebeurt dagelijks en levenslang
In enge betekenis:
- Verwerven van schoolse vaardigheden (lezen, spellen / schrijven, rekenen)
- Geletterdheid en gecijferdheid is niet enkel van belang op school, maar ook in het dagelijkse leven
Wat ligt er aan de basis van een leerprobleem?
Andere stoornis vb. DCD, autisme …
Omgevingsfactoren: aanpak leerkrachten,
anderstaligheid …
Leerproblemen (Dumont 1980)
Leerstoornissen Leermoeilijkheden
In het leren Buiten het leren
In het kind Omgeving of ander
Kernsymptomen Probleem
DEFINIËRING LEERSTOORNIS:
Veel discussies over definities, indelingen en classificatiecriteria
Verschillende internationale invullingen:
o DSM-5: Specific Learning Disorders
o ICD-10: Developmental Disorders of Academic Skills
MAAR
NLV (= Netwerk Leerproblemen Vlaanderen) ontwikkelde consensusrichtlijn, gehanteerd door CLB’s en logopedisten
Deze volgen we ook (gebaseerd op richtlijn van Nederland , dus GEEN DSM-5-criteria
Leerstoornis = een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkige achterstand in de
automatisering van schoolse vaardigheden lezen, spellen en/of rekenen / wiskunde. Deze
achterstand kan NIET louter worden verklaard door ongunstige omgevingsfactoren of door
intellectuele, fysieke of psychosociale beperkingen (Ghesquière, 2014).
2
volwassenen met leerstoornissen.
1. Inleiding.
Dagdagelijkse barrières: lezen van belastingbrief, bus-ure, problemen met geld tellen …
2. Geschiedenis.
Tot eind 19de eeuw Zeer jong als arbeider werken
Vanaf begin 20e eeuw Afschaffing kinderarbeid + leerplicht tot 14 jaar
Meer kinderen met leerstoornissen op school
Pedagogische achterblijvers in ‘aanpassingsklassen’ van het gewoon onderwijs
Tot na WOII Onderzoeksgebied van medische disciplines
Pas vanaf jaren ’50 Ook interesse opvoedkundigen, sociologen, onderwijskundigen en psychologen
Vb. onderzoek naar invloed van omgevingsfactoren
Vanaf jaren ’70 Theorieën uit nieuwe wetenschappelijke disciplines
Vb. cognitieve psychologie of neurowetenschappen + onderzoek naar sociaal-
emotionele impact
1978 BuO type 8: voor kinderen met ernstige leerstoornissen (enkel toegang met attest)
1980 Dumont: onderscheid leerstoornissen en bredere noemer van leerproblemen
1994 GON-onderwijs voor kinderen met attest Type 8
Begin 21ste eeuw Erkenning diagnose leerstoornis in het onderwijsveld
M-decreet (2014) Gedeeltelijke opheffing duaal systeem, Type 8 verdwijnt en wordt opgenomen in
Type Basisaanbod
Meer inzetten op inclusie
Van medische naar interprofessionele benadering
Naar een decreet leersteun voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften (start sept. 2022):
Alle leerlingen kunnen zich optimaal ontwikkelen met een maximale leerwinst.
De versterking van het gewoon onderwijs, de leersteun en het buitengewoon onderwijs.
Twee belangrijke maatschappelijke evoluties:
1. Meer vermaatschappelijking: kinderen met leerstoornissen worden waar nodig ondersteund en deze
ondersteuning gebeurt zoveel mogelijk geïntegreerd in de samenleving (school).
2. Evolutie naar een meer inclusieve maatschappij: waar diversiteit de norm is.
1
, 3. Begrippen.
3.1. Wanneer spreken we over een leerstoornis?
Leren = het zich eigen maken van nieuwe vaardigheden, gedragingen of kennis.
Gebeurt vaak onbewust
Gebeurt dagelijks en levenslang
In enge betekenis:
- Verwerven van schoolse vaardigheden (lezen, spellen / schrijven, rekenen)
- Geletterdheid en gecijferdheid is niet enkel van belang op school, maar ook in het dagelijkse leven
Wat ligt er aan de basis van een leerprobleem?
Andere stoornis vb. DCD, autisme …
Omgevingsfactoren: aanpak leerkrachten,
anderstaligheid …
Leerproblemen (Dumont 1980)
Leerstoornissen Leermoeilijkheden
In het leren Buiten het leren
In het kind Omgeving of ander
Kernsymptomen Probleem
DEFINIËRING LEERSTOORNIS:
Veel discussies over definities, indelingen en classificatiecriteria
Verschillende internationale invullingen:
o DSM-5: Specific Learning Disorders
o ICD-10: Developmental Disorders of Academic Skills
MAAR
NLV (= Netwerk Leerproblemen Vlaanderen) ontwikkelde consensusrichtlijn, gehanteerd door CLB’s en logopedisten
Deze volgen we ook (gebaseerd op richtlijn van Nederland , dus GEEN DSM-5-criteria
Leerstoornis = een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkige achterstand in de
automatisering van schoolse vaardigheden lezen, spellen en/of rekenen / wiskunde. Deze
achterstand kan NIET louter worden verklaard door ongunstige omgevingsfactoren of door
intellectuele, fysieke of psychosociale beperkingen (Ghesquière, 2014).
2
