Samenvatting - Psychologie

Hoofdstuk 1: psychologie als
wetenschap.
Kenmerken van wetenschap.
 Domein = mens
 Hypothesen = onbewezen wetenschappelijke stelling
en theorieën = getoetste stellingen en inzichten (hiërarchische causale verbanden)
 Reductie
 Intersubjectieve overeenstemming = iets is geldig voor een groep mensen onderling
 Formulering
 Voortgang
 Kritisch
 Mensbeeld & filosofisch gedachtegoed

Situering tussen wetenschappen.
Nomothetische wetenschap = formele wetenschappen
Vb. wiskunde, chemie, aardrijkskunde
Doel: ërklaren

Ideografische wetenschap = ervaringswetenschappen
Vb. geschiedenis, literatuur, filosofie
Doel: verstehen

Methoden.
= Discipline die omschrijft aan welke spelregels moet worden voldaan om tot betrouwbare
wetenschappelijke kennis te komen.

 Mensenkennis
 Niet-psychometrische methoden = geen strikte statistische of cijfermatige onderbouw
o Observatie
o Introspectie = letterlijk ‘naar binnen kijken’
o Interview = mondeling vragen stellen
o Anamnese = studie v/d ontwikkeling van bepaalde problematiek/kenmerk…
o Gevalstudie (casestudy) = intensieve, kwalitatieve bestudering van één praktijkgeval
o Projectieve technieken = persoon: eigen gedachten, emoties toeschrijven aan iets
 House-Tree-Person-test
 Thematic Apperception Test
 Psychometrische methoden
o Experiment = variabele: grootheid die kan variëren
 Isolerende variatie
 Dubbel blind
o Correlationeel onderzoek = variabele: geen manipulatie => verband ertussen
 Testen
o Genormeerd
o Valide

1

,o Betrouwbaar
o Standaardisatie




2

, Hoofdstuk 2: psychotherapie.
Dodo bird verdict.
= Alle therapieën boeken resultaat, ongeacht hun methode – Saul Rosenzweig

Verklaring:
 Common factors theory
= Van elkaar verschillende theorieën geven vergelijkbare outcomes.
Verklaring: gemeenschappelijke factoren

 Menselijk contact: intens persoonlijk contact
 Veilig: bescherming, zelfbeschermende strategieën
 Transparant: open, eerlijke houding
 Proces: mogelijkheden voor nieuwe acties, dynamisch
 Voorbeeldfunctie: neutrale therapeut, rolmodel
 Vergroten competenties: experimenteren, uitdaging, overdracht, vaardigheden
 Aangename ervaring: ruimte, sfeer, positief en hoopvol afgerond, duidelijke afspraken
 Positieve verwachtingen: gericht bekrachtigen
 Gehonoreerde prestatie: dat je therapeut betaalt, creëert positieve verwachtingen
 Veronderstelt deskundig: therapeut ‘weet’, geeft vertrouwen

 Placebo
 Creatie mindset dat strookt met verwachtingen
 Placebo-effect: verbetering kunnen linken aan toegediende middel

Dodo Bird Myth.
= Het blijft een probleem om aan te tonen dat resultaten effectief en causaal het gevolg zijn van deze
factoren.

ó Dodo Bird Verdict: common-factorstheorie

Twee argumenten:

1. Bestaande onderzoeken tonen aan dat er verschillen zijn tussen diverse therapievormen.
2. Aantonende meta-analyses dat alle therapieën vergelijkbare resultaten opleveren,
methodologische fouten vertonen.

Evidence-based.
Als:

 Efficiënt en kostenbesparend
 Nodige wetenschappelijke materiaal
 Wetenschappelijk aantonen van effectiviteit van specifieke therapieën

Ook wel:

 Commerciële flow
 Expertise van behandelaar neemt af => uitvoerder



3

,  Randomised Control Trials (RCT’s)
= Cliënten worden bij toeval ingedeeld in een controle- of placebogroep of krijgt een werkzame
behandeling.

Methodologische problemen:

 Controlegroep
 Dubbel blind
 Isolerende variatie = alle variabelen gelijk, behalve één
o Gelijke cliënten
o Gelijke therapeuten
o Setting
o Methoden
o Operationalisering van variabelen

Conclusie:

 Reële kans op methodologische fouten
 Kan toegepast worden slechts bij fragment van v/d behandelingen uit klinische spectrum
 Evidence based => evidence biased

 Empirically Supported Treatments (EST)
= Behandelingen, bedoeld voor een specifieke doelgroep, die werkzaam blijken te zijn in
gecontroleerd onderzoek.

 Binnen derde generatie gedragstherapie
 Pre-post effect sizes hoger dan gemiddelde effect sizes
 Houvast voor cliënt en therapeut
 Normerend

Conclusie:

Evidence-based:

 Zinvolle, noodzakelijke bijdrage tot verbeteren van kwaliteit therapieën (in integrale visie)
 Aanvulling van value-based benadering

EMDR.
= Eye Movement Desensitization and Reprocessing
= Richt zich op mensen die last hebben van traumatische herinneringen

 Francine Shapiro (1989)
 Vlugge oogbewegingen
 Aan verbetering toe
o Lake Wobegon-effect
o Internet: internettherapie
o Kennis onderzoeksresultaat: competenties/technische bagage therapeut bijspijkeren
o Inspraak cliënt: feedback
o Geschikt en geschikter: niet alle psychotherapieën geschikt voor iedereen
o Schadelijk
o Inefficiënte therapeut/therapie


4