Agogiek samenvatting 17/20

Hoofdstuk 1: Agogiek?
1. Agogisch handelen en agogiek
1.1. Veranderen
1.2. Agogisch handelen
1.3. Agogisch handelen en professionalisering
1.4. Agogiek als wetenschap
1.5. Balanceren tussen praktijk en theorie
1.6. Sleutelkenmerken van het agogisch handelen

1. Agogisch handelen en agogiek

1.1. Veranderen
Enkele voorbeelden:
 Opvoedingsmoeilijkheden in een gezin
 Jongeren met een negatieve kijk op de samenleving
 Casus Silke p. 7

Twee betekenissen van veranderen

 Veranderen overgankelijk gebruiken:
Dan ben jij degene die iets verandert
Bv. Ik verander de mening van mijn moeder
 Veranderen onovergankelijk gebruiken:
Dan ben jij degene die zelf verandert
Bv. Ik ben zelf veranderd van mening na een discussie

Veranderen

= meestal
 Spontaan
 Onbewust
 Niet doelgericht

Je ontwikkelt jezelf door te spelen, leren, werken op reis te gaan, televisie te kijken.
Mensen veranderen elkaar door samen te leven. De opvoeding verloopt spontaan,
via wederzijdse beïnvloeding en het stellen van modelgedrag.

1.2. Agogisch handelen
 Bewust
 Doelgericht

Agogisch handelen, agogie = Doelgericht en bewust een veranderingsproces opzetten
Agoog= Helpt, begeleidt of beïnvloedt anderen in hun veranderingsproces.
Agogiek= wetenschap die het agogisch handelen bestudeert en die
richtlijnen/aanbevelingen geeft voor het agogisch handelen


1

,Waar komt het woord agogie(k) vandaan?

[agein] = leiding geven, begeleiden, sturen

 Andere begrippen
ped-agogiek > [pais] = kind
ortho-ped-agogiek > [orthos] = juist, recht
andra- (a)gogiek > [andra] = volwassen man
geront-agogiek > [gerontos] = ouderling

1.3. Agogisch handelen en professionalisering
Voor de industrialisering
a. Het leven van volwassen was duidelijk uitgestippeld in vaste patronen.
b. Mensen leefden in vrije kleine, besloten gemeenschappen met heel duidelijke
voorgeschreven normen, waarden en regels.

Na de industrialisering
a. Ontwikkeling van wetenschap en technologie: volwassen moeten bijleren en
veranderen om goed te blijven functioneren.
b. Individualisering, meer vrijheid om zelf te kiezen wat je doet.

 Volwassen moeten zich voortdurend aanpassen aan nieuwe situaties en het
ontbreekt hen ook aan duidelijke voorbeelden, richtlijnen en kaders over hoe ze zich
precies moeten aanpassen.
 Reactie: De maatschappij organiseert hulp en begeleiding aan (jong)volwassenen.

− Eerst door vrijwilligerswerk
− Later en steeds meer door betaalde krachten

In het welzijnswerk kenmerkte deze professionalisering zich door drie zaken
1. Differentiatie
Beroepsactiviteiten worden
- gestandaardiseerd
- duidelijk afgebakend
- maatschappelijk herkenbaar
2. Institutionalisering
Een vast patroon ontstaat in het handelen
Beroepsactiviteiten kenmerken zich door het volgen ve bepaalde werkwijze. Deze
kennis kan worden doorgegeven: beroepsopleidingen ontstaan!
3. Legitimering
Beroepsactiviteiten worden maatschappelijk erkend
- de kennis
- vaardigheden
die worden toegekend aan de professionals


2

, Gevolg van de professionalisering:
 Het welzijnswerk krijgt een eigen functie in de samenleving.
 Er ontstaan beroepsopleiding, beroepsorganisaties en
beroepscodes.


Werkveld (agogische werkvelden en agogische beroepen)

= Beroepskrachten houden zich bezig met specifieke doelgroepen en problematieken

Elke werkveld ontwikkelt zich op een eigen manier.
Ondanks de grote verschillen tussen de werkvelden, valt er een grote overeenkomst:
 Verandering staat centraal binnen elke van deze werkvelden.
 Beroepskrachten staan in voor het begeleiden van veranderingsprocessen

Professionalisering
= Verdere groei en ontwikkeling van de educatie voor volwassenen
= Ontstaan van een apart wetenschappelijk
= Studiegebied binnen de pedagogische wetenschappen
= (sociale) (ped)agogiek

1.4. Agogiek als wetenschap
De grondlegger van agogiek als wetenschap: Ten have (1906)

De agogiek bestudeert

 Veranderingsprocessen
 De beïnvloeding ervan op een wetenschappelijke manier.

Vanuit onderzoek en theorievorming geeft de agogiek richtlijnen en aanbevelingen
voor het agogisch handelen.

Vroeger De sociale agogiek profileert zich binnen de sociale
' wetenschappen. (de jaren 60 - 70)

Nu Agogiek is een vakgebied binnen pedagogisch wetenschappen


Agogiek als wetenschap strikt afbakenen of breed bekijken

 Strikt

Agogiek = De sociale (ped)agogiek

De sociale (ped)agogiek onderzoekt:


3

, o Permanente vorming (volwasseneneducatie)
sociaal-culturele vorming en professionele vorming
o Jeugdwerk
o Samenlevingsopbouw/buurtwerk
o Algemeen Welzijnswerk
o Cultureel werk, kunsteducatie

 Breed

Basiswetenschap, gezamenlijk fundament
= Dit is de insteek van dit opleidingsonderdeel

Agogiek als brede kijk op hoe je mensen kan veranderen, dus ook kinderen
(ped-agogiek) en ook als het moeilijk gaat (ortho-ped-agogiek)

1.5. Balanceren tussen praktijk en theorie
Figuur : Positionering van sociaal werk als het balanceren tussen theorie en praktijk
(Bron: Cockx & Gehre 2006)

= Het sociaal-agogisch werk balanceert steeds tussen het concrete. Het unieke aan de
ene kant en het abstracte, algemene aan de andere kent.



De theorie, het abstracte, het
algemene,…



Modellen

Sociaal werk A Sociaal werk B Sociaal werk
…
Situatie Situatie
Situatie
B …
A


De praktijk, het concrete, het
unieke,…



‘Niets is zo praktisch als een goede theorie.’ (K. Lewin, 1952)

‘Niets is zo theoretisch als een goed praktisch probleem.’ (D. Cartwright, 1978)




4