Methoden sociaal werk: social casework – samenvatting
HOOFDSTUK 0: inleiding
Sociaal werk is mensen helpen HOE?
Methodieken nodig om ‘hoe’ te doen
SW’er werkt vanuit organisatie + elke organisatie past methodieken anders toe
Individuele hulpverlening met mensen zelf en hun persoonlijk probleem aan de slag gaan
Betekent niet automatisch dat je met slechts 1 persoon in gesprek zal gaan
Bv: tiener heeft problemen op school IHV met tiener, gezin & school
Social casework - definitie:
o = een methode/proces op microniveau
o Procesmatige wijze van werken met CL met oog op gewenste situatie
o Doelgroep: mensen met een bepaalde problematiek
o Vanuit een organisatie (SW’er is nooit een zelfstandige zoals bv een dokter)
o Gebruik van verschillende hulpbronnen uit de micro, meso & macro-omgeving
o Relatie speelt een essentiële rol: relatie van professional en CL & professional en
organisatie staat centraal
o SW’er komt tussen bij situaties waar er een onevenwicht is tussen persoon & context
o Kan ook met groepen zijn
HOOFDSTUK 2: welke waarden inspireren en sturen social casework
Basis social casework = internationale definitie SW
1 casus/situatie kan je ook op de 3 niveaus (micro, meso & macro) bekijken
Historiek social casework:
o Vroeger: SW bestond uit liefdadigheid & vrijwilligers (friendly visitors) “geen
aalmoes, maar een vriend” (= motto)
o Mary Richmond = grondlegger social casework
o Verandering motto naar “geen steun zonder onderzoek”
Onderzoek: intake van persoon (wie ben je, welk beroep heb je,
gezinssamenstelling, capaciteiten, skills, talen, …)
, Steun wordt aangepast aan persoon aan de hand van onderzoek
Gevolg: de steun is niet voor iedereen hetzelfde
o 2 uitgangspunten:
- Professional had steeds een persoonlijk contact met de hulpvrager
- De persoon diende steeds in de context van de omgeving worden gezien:
”person in environment” (= persoon in zijn context zien)
o Van verzorgingsstaat naar actieve welvaartstaat
Actieve welvaartstaat:
- Hulp & ondersteuning is er, maar CL heeft zelf de verantwoordelijk om die
hulp te zoeken
- Meer nadruk op activering
- Voorwaarden aan verkrijgen rechten
Waarden in SW zijn veranderd t.o.v. vroeger (4):
Veranderingen in de vraag.
Cliënten, burgers worden mondiger.
Inspraak verwacht.
Veranderingen aan de kant van het beleid.
Hulpverlening dient effectief en efficiënt te zijn: managementdenken.
De overheid spreekt burgers aan op hun verantwoordelijkheid.
Veranderingen aan de kant van de wetenschappelijke fundering van sociaal werk.
Evidence Based Practice maar ook Practiced Based Evidence zie HB p. 56
Niet de interventie op zich maar de manier waarop de interventie door de sociaal werker wordt toegepast
geeft meer kans op een gunstig effect.
Veranderingen aan de kant van de hulpverlener.
Accent op bemiddeling ipv problem solving en begeleiding van cliënten.
Inzet op preventie en vroegdetectie.
Waardenconflict: individu of samenleving? Autonomie & vrijheid en solidariteit & wederkerigheid....
Veranderingen in de vraag: veranderingen van problemen & verwachtingen van CL en SW’er
Verandering van beleid: alles moet geregistreerd worden & gemanaged worden
Veranderingen van wetenschappelijke fundering: op basis van onderzoek nagaan wat wel &
niet werkt
Waarden in SW (5):
o Zorg als centrale waarde
o Respect & dialoog
o Empowerment
, Empowerment mensen versterken & ervoor zorgen dat ze zelf terug controle over hun
leven krijgen (niet in hun plaats werken)
Mensen moeten niet zelf hun problemen oplossen & aan hun lot overlaten, maar SW’er
versterkt mensen voor zelfredzaamheid
o Evidentie & spanningsvelden
o Ethiek
HOOFDSTUK 3: hoe verloopt het proces (niet) in social casework
Sociaal werk = een koepelbegrip voor veel verschillende sectoren
Zie schema p66
Verschil methode & methodiek:
o Methode: systematiek van werken (doelgericht & procesmatig)
o Methodiek: leer van zo’n methode
Eclectisch-integratieve manier = afhankelijk van het probleem, je kennis, je ervaring, wie jij
bent als persoon en professional, je opvoeding, je waarden & normen, afhankelijk van de
organisatie waar SW’er werkt, de CL & de situatie handelen in hulpverlening
Al deze elementen hebben een invloed op hoe je deze situatie van de CL zal
aanpakken
Methode gaat anders zijn aan de hand van deze elementen (= eclectisch)
Al deze elementen gaan we samenbundelen & integreren in onze manier van
werken (= integratief)
Eclectisch-integratief werken:
o Altijd in dialoog met CL
o Eclectisch = niet willekeurig werken!! belangrijk dat je ingaat op de noden van CL
+ systematisch werkt
Metafoor: je gaat niet elke dag naar dezelfde soort muziek luisteren hangt af van situatie,
context, je mood, …
Afspelen op de nood op dat moment
HOOFDSTUK 0: inleiding
Sociaal werk is mensen helpen HOE?
Methodieken nodig om ‘hoe’ te doen
SW’er werkt vanuit organisatie + elke organisatie past methodieken anders toe
Individuele hulpverlening met mensen zelf en hun persoonlijk probleem aan de slag gaan
Betekent niet automatisch dat je met slechts 1 persoon in gesprek zal gaan
Bv: tiener heeft problemen op school IHV met tiener, gezin & school
Social casework - definitie:
o = een methode/proces op microniveau
o Procesmatige wijze van werken met CL met oog op gewenste situatie
o Doelgroep: mensen met een bepaalde problematiek
o Vanuit een organisatie (SW’er is nooit een zelfstandige zoals bv een dokter)
o Gebruik van verschillende hulpbronnen uit de micro, meso & macro-omgeving
o Relatie speelt een essentiële rol: relatie van professional en CL & professional en
organisatie staat centraal
o SW’er komt tussen bij situaties waar er een onevenwicht is tussen persoon & context
o Kan ook met groepen zijn
HOOFDSTUK 2: welke waarden inspireren en sturen social casework
Basis social casework = internationale definitie SW
1 casus/situatie kan je ook op de 3 niveaus (micro, meso & macro) bekijken
Historiek social casework:
o Vroeger: SW bestond uit liefdadigheid & vrijwilligers (friendly visitors) “geen
aalmoes, maar een vriend” (= motto)
o Mary Richmond = grondlegger social casework
o Verandering motto naar “geen steun zonder onderzoek”
Onderzoek: intake van persoon (wie ben je, welk beroep heb je,
gezinssamenstelling, capaciteiten, skills, talen, …)
, Steun wordt aangepast aan persoon aan de hand van onderzoek
Gevolg: de steun is niet voor iedereen hetzelfde
o 2 uitgangspunten:
- Professional had steeds een persoonlijk contact met de hulpvrager
- De persoon diende steeds in de context van de omgeving worden gezien:
”person in environment” (= persoon in zijn context zien)
o Van verzorgingsstaat naar actieve welvaartstaat
Actieve welvaartstaat:
- Hulp & ondersteuning is er, maar CL heeft zelf de verantwoordelijk om die
hulp te zoeken
- Meer nadruk op activering
- Voorwaarden aan verkrijgen rechten
Waarden in SW zijn veranderd t.o.v. vroeger (4):
Veranderingen in de vraag.
Cliënten, burgers worden mondiger.
Inspraak verwacht.
Veranderingen aan de kant van het beleid.
Hulpverlening dient effectief en efficiënt te zijn: managementdenken.
De overheid spreekt burgers aan op hun verantwoordelijkheid.
Veranderingen aan de kant van de wetenschappelijke fundering van sociaal werk.
Evidence Based Practice maar ook Practiced Based Evidence zie HB p. 56
Niet de interventie op zich maar de manier waarop de interventie door de sociaal werker wordt toegepast
geeft meer kans op een gunstig effect.
Veranderingen aan de kant van de hulpverlener.
Accent op bemiddeling ipv problem solving en begeleiding van cliënten.
Inzet op preventie en vroegdetectie.
Waardenconflict: individu of samenleving? Autonomie & vrijheid en solidariteit & wederkerigheid....
Veranderingen in de vraag: veranderingen van problemen & verwachtingen van CL en SW’er
Verandering van beleid: alles moet geregistreerd worden & gemanaged worden
Veranderingen van wetenschappelijke fundering: op basis van onderzoek nagaan wat wel &
niet werkt
Waarden in SW (5):
o Zorg als centrale waarde
o Respect & dialoog
o Empowerment
, Empowerment mensen versterken & ervoor zorgen dat ze zelf terug controle over hun
leven krijgen (niet in hun plaats werken)
Mensen moeten niet zelf hun problemen oplossen & aan hun lot overlaten, maar SW’er
versterkt mensen voor zelfredzaamheid
o Evidentie & spanningsvelden
o Ethiek
HOOFDSTUK 3: hoe verloopt het proces (niet) in social casework
Sociaal werk = een koepelbegrip voor veel verschillende sectoren
Zie schema p66
Verschil methode & methodiek:
o Methode: systematiek van werken (doelgericht & procesmatig)
o Methodiek: leer van zo’n methode
Eclectisch-integratieve manier = afhankelijk van het probleem, je kennis, je ervaring, wie jij
bent als persoon en professional, je opvoeding, je waarden & normen, afhankelijk van de
organisatie waar SW’er werkt, de CL & de situatie handelen in hulpverlening
Al deze elementen hebben een invloed op hoe je deze situatie van de CL zal
aanpakken
Methode gaat anders zijn aan de hand van deze elementen (= eclectisch)
Al deze elementen gaan we samenbundelen & integreren in onze manier van
werken (= integratief)
Eclectisch-integratief werken:
o Altijd in dialoog met CL
o Eclectisch = niet willekeurig werken!! belangrijk dat je ingaat op de noden van CL
+ systematisch werkt
Metafoor: je gaat niet elke dag naar dezelfde soort muziek luisteren hangt af van situatie,
context, je mood, …
Afspelen op de nood op dat moment
