Filosofie
-
Vragen, lokaal, inhoudelijke vragen met onderwerp (vraag brussel)
- 20 punten mondeling examen, waaronder 5 punten paper!
- Vragen 1 en 2 - Kennisvragen (begrippen of uitspraken uit cursus - elk 5pt.)
Voorbeeld I: Leg uit rationalisme, idealisme
Voorbeeld II: Wat bedoelt Nietzsche met “God is dood”
- Vergelijkings-of overzichtsvraag (10pt.)
Vergelijk de ethiek van Aristoteles en Kant
Vergelijk de empiristen en de naturalisten
Vergelijk Nietzsche en H. Over de tijd.
- Taak (5 bonuspunten)
+ PPT’s!
Inleiding (P13-18)
Er zijn verschillende opvattingen van filosofie:
1. Filosofie als achterliggende visie
Vb.: hoe laat ik mijn ploeg spelen? Staat centraal bij Mark Wilmots ‘mijn voetbalfilosofie’ heel
verdedigend spelen. Bepaalt hoe hij zijn ploeg laat spelen.
2. Filosofie als levenswijsheid
Vb.: milieuvriendelijk zijn, je mag nt overdrijven, goed nadenken voor je iet sbeslist, geen
impulsieve beslissingen. Geven een goede richting aan je leven.
3. Filosofie als levensbeschouwing
Groot aantal waarden die ons als samenleving karaktiseren, levensbeschouwing die zegt dat
bvb het individu alles te bepalen heeft. Bvb mens heeft alles te bepalen, niet goddelijke wet
! menselijke autonomie of samenleving centraal
Socratische vraag= verwijst naar Griekse filosoof Socrates = gesprek in dialoogvorm tss 2 personen,
om samen een antwoord te zoeken.
,Wat is filosofie?
= zoeken naar de essentie van filosofie
= zoeken naar een eigenschap die alle en enkel filosofie kenmerkt.
Essentie vd mens? De rede, natio vd mens
Bijvoorbeeld: wat is geweld?
“Geweld is een daad die schade berokkent”
Niet alle geweld, want je kunt niemand heel hard slaan zonder dat hij/zij gewond is, en
tegelijk beweren dat die slag geweld was
Niet enkel geweld, want een autobotsing met kapotte wagens hoeft geen gewelddaad te zijn
Schade kan NOOIT essentie zijn van geweld!
Alle filosofie begint bij verwondering!
= alle filosofie kenmerkt zich door verwondering
Filosofie start met het vragen stellen bij vaststaande overtuigingen/opinies/opvattingen/ ...
- Het vaststaande wordt ondervraagd -> vervreemding (vaak niet leuk)
Vb.: overtuiging: dat de mens meer waarde heeft dan een dier (filosoof zet er een vraagteken achter)
- De verwondering (vraagteken achter zetten, is dat wel zo?) ligt doorgaans bij de filosoof zelf
(actief), maar de aanleiding kan ook van buiten komen (passief)
Dit houdt in dat je de volgende ordening kan opmaken:
1. Je hebt vaststaande overtuigingen
2. Achter wat altijd al vaststond, wordt een vraagteken geplaatst (= verwondering)
3. Je gaat verder nadenken en onderzoeken .....
VB van deze ordening:
1. Ik heb altijd al gedacht dat lichaam en geest gescheiden zijn
2. Klopt dat wel dat die twee bestaan en los staan van elkaar? Is die overtuiging wel
gerechtvaardigd?
3. Nadenken, bijvoorbeeld over wat een geest zou kunnen zijn.
2 gedachtegangen van filosofen:
- Gedachte-experiment: rare situaties creëren met de bedoeling om iets nieuws te creëren.
(om nieuwe stellingen/informatie te bereiken)
, Vb.: je staat aan het spoorweg, er rijdt een slechte trein (remmen kapot). 500m staan er 5
mensen van infrabel te werken. Op de andere spoorweg staat er 1 persoon. Je moet kiezen tss 5
of 1 persoon dood.
Als de mensen moeten nadenken over morele problemen, zijn er minstens 2 principes:
• Zo weinig mogelijk schade verworven
• Niemand zelf doodbewust doden (maar als het erop aankomt kiezen we voor dit punt)
- Conceptuele analyse: vb van geweld
De allegorie van de grot (Plato)
-> lezen in het boek ‘de staat’ (boek VII) -> kunnen samenvatten: Google
1 vd bekendste passages uit de geschiedenis van de filosofie
Vat relatie tss filosofie en verwondering
Allegorie/vertelling/verhaal/gedachte: Wij allemaal in het gewone leven kijken naar overtuigingen
die worden gereflecteerd en hangen daaraan vast. (Filosofie begint volgens Plato op het moment dat
iemand door iemand anders wordt losgemaakt door die ketting en ....) Filosofie begint als je afstand
neemt van datgene dat je normaal gezien ziet. Een filosoof is iemand die zich wegtrekt van die
kettingen en schaduwen.
Fysieke pijn in het verhaal.
Naast filosofie heb je ook religie, wetenschap en kunst die bij de verwondering beginnen. Ze starten
met verwondering van een aantal zaken die niet gewoon zijn.
Plato’s grot: Het is uitgeschreven in het zevende boek van “De Staat”.
Hij vergelijkt ons dagelijkse leefwereld met een grot waarin we tegen een muurtje vastgekluisterd
zitten, met als enige uitzicht een vlakke wand voor ons. Al wat we zien zijn schaduwen van voorwerpen
die door een vuur achter onze rug op de wand voor ons worden geprojecteerd.
Op een dag wordt een van de grotbewoners met geweld losgemaakt, en gedwongen om de
werkelijkheid achter het muurtje te leren kennen. Hij ontdekt de ‘ware’ voorwerpen die tot dan toe
nog niemand van zijn lotgenoten had gezien. Hij klimt naar buiten, en ontdekt daar een licht dat
ongelooflijk veel sterker en intenser is dan het vuur in de grot: de zon. Hij ontdekt een werkelijkheid
waarvan hij het bestaan niet eens had vermoed.
Hij keert terug naar de grot om zijn oude lotgenoten te bevrijden en het van zijn ontdekking te
overtuigen. Maar zij lachen hel uit. De grotbewoners zijn bang: ze vernemen dat hun leven zich afspeelt
in een schaduwwereld.
, Filosofie is méér dan verwondering en vragen stellen
= zij doet ook uitspraken en beweert zelf ook tal van zaken
Die filosofische beweringen kunnen 3 vormen aannemen:
- Bevestigen en onderbouwen vd bestaande overtuigingen: het wordt niet verworpen en
betere overtuiging geven om te aanvaarden
- Verfijnen vd bestaande overtuigingen: betere omschrijving van geven
Vb 1: Democratie houdt in dat de meerderheid alles bepaalt (= vaste overtuiging)
Klopt dat wel? Is dat wel gerechtvaardigd (= verwondering)
Wat als de meerderheid beslist dat een minderheid niet mag bestaan (= filosofisch onderzoek)
Democratie houdt ook het respecteren vd grondrechten van minderheden in (= de nieuwe, verfijnde
overtuiging)
2e VB zie PPT of denk aan het vb van de wekker die toevallig om 7u is uitgevallen
Te onthouden: er is overtuiging, je zet er een vraagteken achter, dan stel je het in vraag, ...
- Verwerpen vd bestaande overtuigingen
Nieuwe probleem: ook wetenschap en religie doen uitspraken.
Oplossing: het grote verschil is dat filosofie de verwondering cultiveert!
= zij houdt niet op zich te verwonderen en vragen te stellen
Bij filosofie stopt de verwondering nooit, bij religie wel!
“Verwondering is dus niet enkel begin, maar ook beginsel/leidraad”
Begin= na eerste verwondering, het 1e moment
Beginsel= niet stoppen met verwondering
Het typische aan filosofie is dat de verwondering nooit stopt! -> altijd vragen stellen, wordt
vergeleken met kinderen (nooit ophouden met verwondering/vragen te stellen)
--
Filosofie is dus én opbouwen én (eindeloos) afbreken:
1. Filosofie begint bij verwondering (net zoals wetenschap)
2. Filosofie doet ook uitspraken over de wereld (net zoals wetenschap)
-
Vragen, lokaal, inhoudelijke vragen met onderwerp (vraag brussel)
- 20 punten mondeling examen, waaronder 5 punten paper!
- Vragen 1 en 2 - Kennisvragen (begrippen of uitspraken uit cursus - elk 5pt.)
Voorbeeld I: Leg uit rationalisme, idealisme
Voorbeeld II: Wat bedoelt Nietzsche met “God is dood”
- Vergelijkings-of overzichtsvraag (10pt.)
Vergelijk de ethiek van Aristoteles en Kant
Vergelijk de empiristen en de naturalisten
Vergelijk Nietzsche en H. Over de tijd.
- Taak (5 bonuspunten)
+ PPT’s!
Inleiding (P13-18)
Er zijn verschillende opvattingen van filosofie:
1. Filosofie als achterliggende visie
Vb.: hoe laat ik mijn ploeg spelen? Staat centraal bij Mark Wilmots ‘mijn voetbalfilosofie’ heel
verdedigend spelen. Bepaalt hoe hij zijn ploeg laat spelen.
2. Filosofie als levenswijsheid
Vb.: milieuvriendelijk zijn, je mag nt overdrijven, goed nadenken voor je iet sbeslist, geen
impulsieve beslissingen. Geven een goede richting aan je leven.
3. Filosofie als levensbeschouwing
Groot aantal waarden die ons als samenleving karaktiseren, levensbeschouwing die zegt dat
bvb het individu alles te bepalen heeft. Bvb mens heeft alles te bepalen, niet goddelijke wet
! menselijke autonomie of samenleving centraal
Socratische vraag= verwijst naar Griekse filosoof Socrates = gesprek in dialoogvorm tss 2 personen,
om samen een antwoord te zoeken.
,Wat is filosofie?
= zoeken naar de essentie van filosofie
= zoeken naar een eigenschap die alle en enkel filosofie kenmerkt.
Essentie vd mens? De rede, natio vd mens
Bijvoorbeeld: wat is geweld?
“Geweld is een daad die schade berokkent”
Niet alle geweld, want je kunt niemand heel hard slaan zonder dat hij/zij gewond is, en
tegelijk beweren dat die slag geweld was
Niet enkel geweld, want een autobotsing met kapotte wagens hoeft geen gewelddaad te zijn
Schade kan NOOIT essentie zijn van geweld!
Alle filosofie begint bij verwondering!
= alle filosofie kenmerkt zich door verwondering
Filosofie start met het vragen stellen bij vaststaande overtuigingen/opinies/opvattingen/ ...
- Het vaststaande wordt ondervraagd -> vervreemding (vaak niet leuk)
Vb.: overtuiging: dat de mens meer waarde heeft dan een dier (filosoof zet er een vraagteken achter)
- De verwondering (vraagteken achter zetten, is dat wel zo?) ligt doorgaans bij de filosoof zelf
(actief), maar de aanleiding kan ook van buiten komen (passief)
Dit houdt in dat je de volgende ordening kan opmaken:
1. Je hebt vaststaande overtuigingen
2. Achter wat altijd al vaststond, wordt een vraagteken geplaatst (= verwondering)
3. Je gaat verder nadenken en onderzoeken .....
VB van deze ordening:
1. Ik heb altijd al gedacht dat lichaam en geest gescheiden zijn
2. Klopt dat wel dat die twee bestaan en los staan van elkaar? Is die overtuiging wel
gerechtvaardigd?
3. Nadenken, bijvoorbeeld over wat een geest zou kunnen zijn.
2 gedachtegangen van filosofen:
- Gedachte-experiment: rare situaties creëren met de bedoeling om iets nieuws te creëren.
(om nieuwe stellingen/informatie te bereiken)
, Vb.: je staat aan het spoorweg, er rijdt een slechte trein (remmen kapot). 500m staan er 5
mensen van infrabel te werken. Op de andere spoorweg staat er 1 persoon. Je moet kiezen tss 5
of 1 persoon dood.
Als de mensen moeten nadenken over morele problemen, zijn er minstens 2 principes:
• Zo weinig mogelijk schade verworven
• Niemand zelf doodbewust doden (maar als het erop aankomt kiezen we voor dit punt)
- Conceptuele analyse: vb van geweld
De allegorie van de grot (Plato)
-> lezen in het boek ‘de staat’ (boek VII) -> kunnen samenvatten: Google
1 vd bekendste passages uit de geschiedenis van de filosofie
Vat relatie tss filosofie en verwondering
Allegorie/vertelling/verhaal/gedachte: Wij allemaal in het gewone leven kijken naar overtuigingen
die worden gereflecteerd en hangen daaraan vast. (Filosofie begint volgens Plato op het moment dat
iemand door iemand anders wordt losgemaakt door die ketting en ....) Filosofie begint als je afstand
neemt van datgene dat je normaal gezien ziet. Een filosoof is iemand die zich wegtrekt van die
kettingen en schaduwen.
Fysieke pijn in het verhaal.
Naast filosofie heb je ook religie, wetenschap en kunst die bij de verwondering beginnen. Ze starten
met verwondering van een aantal zaken die niet gewoon zijn.
Plato’s grot: Het is uitgeschreven in het zevende boek van “De Staat”.
Hij vergelijkt ons dagelijkse leefwereld met een grot waarin we tegen een muurtje vastgekluisterd
zitten, met als enige uitzicht een vlakke wand voor ons. Al wat we zien zijn schaduwen van voorwerpen
die door een vuur achter onze rug op de wand voor ons worden geprojecteerd.
Op een dag wordt een van de grotbewoners met geweld losgemaakt, en gedwongen om de
werkelijkheid achter het muurtje te leren kennen. Hij ontdekt de ‘ware’ voorwerpen die tot dan toe
nog niemand van zijn lotgenoten had gezien. Hij klimt naar buiten, en ontdekt daar een licht dat
ongelooflijk veel sterker en intenser is dan het vuur in de grot: de zon. Hij ontdekt een werkelijkheid
waarvan hij het bestaan niet eens had vermoed.
Hij keert terug naar de grot om zijn oude lotgenoten te bevrijden en het van zijn ontdekking te
overtuigen. Maar zij lachen hel uit. De grotbewoners zijn bang: ze vernemen dat hun leven zich afspeelt
in een schaduwwereld.
, Filosofie is méér dan verwondering en vragen stellen
= zij doet ook uitspraken en beweert zelf ook tal van zaken
Die filosofische beweringen kunnen 3 vormen aannemen:
- Bevestigen en onderbouwen vd bestaande overtuigingen: het wordt niet verworpen en
betere overtuiging geven om te aanvaarden
- Verfijnen vd bestaande overtuigingen: betere omschrijving van geven
Vb 1: Democratie houdt in dat de meerderheid alles bepaalt (= vaste overtuiging)
Klopt dat wel? Is dat wel gerechtvaardigd (= verwondering)
Wat als de meerderheid beslist dat een minderheid niet mag bestaan (= filosofisch onderzoek)
Democratie houdt ook het respecteren vd grondrechten van minderheden in (= de nieuwe, verfijnde
overtuiging)
2e VB zie PPT of denk aan het vb van de wekker die toevallig om 7u is uitgevallen
Te onthouden: er is overtuiging, je zet er een vraagteken achter, dan stel je het in vraag, ...
- Verwerpen vd bestaande overtuigingen
Nieuwe probleem: ook wetenschap en religie doen uitspraken.
Oplossing: het grote verschil is dat filosofie de verwondering cultiveert!
= zij houdt niet op zich te verwonderen en vragen te stellen
Bij filosofie stopt de verwondering nooit, bij religie wel!
“Verwondering is dus niet enkel begin, maar ook beginsel/leidraad”
Begin= na eerste verwondering, het 1e moment
Beginsel= niet stoppen met verwondering
Het typische aan filosofie is dat de verwondering nooit stopt! -> altijd vragen stellen, wordt
vergeleken met kinderen (nooit ophouden met verwondering/vragen te stellen)
--
Filosofie is dus én opbouwen én (eindeloos) afbreken:
1. Filosofie begint bij verwondering (net zoals wetenschap)
2. Filosofie doet ook uitspraken over de wereld (net zoals wetenschap)
