Verpleegkunde samenvatting periode 2

SAMENVATTING VPK

Week 1

Expertisegebied wijkverpleegkundige:

Hoofdstuk 3: De competenties van de wijkverpleegkundige

3.1 De zorgverlener.

Als zorgverlener is de verpleegkundige gericht op het versterken van het zelfmanagement van
mensen in hun sociale context, waar mogelijk. Verplegen omvat: het vaststellen van de behoefte aan verpleegkundige
zorg door middel van klinisch redeneren; therapeutische interventies en persoonlijke verzorging;
informatievoorziening, educatie, advies en voorspraak; lichamelijke, emotionele en geestelijke ondersteuning. Klinisch
redeneren is het continue proces van gegevensverzameling en analyse gericht op de vragen en problemen van de
patiënt. In dit proces richt de verpleegkundige zich op risico-inschatting, vroeg signalering, probleemherkenning,
interventie en monitoring. De problemen van patiënten, zoals verpleegkundigen die in alle contexten tegenkomen,
betreffen vier gebieden van het menselijk functioneren: het lichamelijke, het psychische, het functionele en het sociale.
Als zorgverlener is de verpleegkundige zelfstandig bevoegd voor de volgende in de wet BIG genoemde voorbehouden
handelingen: injecties, katheterisaties en het voorschrijven van UR-geneesmiddelen.

Competenties verpleegkundige:

Kennis:
 Heeft belangrijke basisprincipes uit de anatomie, fysiologie, pathologie en farmacologie paraat.
 Is goed op de hoogte van ontwikkelingspsychologie, levensfasen van de mens, principes van
zelfmanagement en copingstijlen.
 Kent de theoretische modellen achter haar activiteiten en interventies.
 Kent de bronnen van het verpleegkundig handelen en actuele richtlijnen en professionele standaarden.
Aanvullende kennis wijkverpleegkundige:
 Weet hoe gezondheid wordt bepaald en welke factoren daarop van invloed en beïnvloedbaar zijn.
Vaardigheden en attitude:
 Kan informatie verzamelen op diverse manieren, deze informatie analyseren en interpreteren.
 Is in staat om op basis van klinisch redeneren de verpleegkundige zorg vast te stellen, gericht op het
handhaven of (opnieuw) verwerven van het zelfmanagement van de patiënt en diens naasten.

 Kan risico’s inschatten, problemen vroegtijdig signaleren, interventies kiezen en uitvoeren, het verloop
monitoren en de resultaten evalueren bij zorgproblemen in de vier gebieden van het menselijk functioneren.

 Is in staat te werken volgens richtlijnen en daar beargumenteerd vanaf te wijken als de situatie of eigen
professionele of morele afwegingen daartoe aanleiding geven.

 Kan de patiënt ondersteunen bij persoonlijke verzorging en deze waar nodig overnemen.

 Kan alle voorbehouden en risicovolle handelingen uitvoeren, met inachtneming van de eigen bevoegdheid en
bekwaamheid.

Aanvullende vaardigheden en attitude wijkverpleegkundige:
 Is in staat om te signaleren, (her)indiceren, verwijzen, bemiddelen, coördineren en evalueren van de zorg- en
dienstverlening met de zorgvrager én mantelzorger.
 Is in staat breder te kijken dan de oorspronkelijke hulpvraag.
 Is in staat (medisch technische) zorg te verlenen in de woning van de zorgvrager in complexe, niet stabiele
situaties aan mensen met één of meer chronische aandoeningen of handicaps en aan mensen in de terminale
fase. Adviseert en instrueert de zorgvrager en mantelzorger.
 Is in staat de afweging te maken tussen zorg voor ziekte en bevorderen van gezond gedrag, met accent op
wat cliënt nog wel kan.
 Is in staat de draaglast en draagkracht van de mantelzorger in te schatten, de zelfredzaamheid van cliënt en
mantelzorger te stimuleren.
 Is in staat zorgmijders en minder mondige burgers met (dreigende) gezondheidsproblemen op te sporen in
samenwerking met het multidisciplinaire samenwerkingsverband of andere hulpverleners welzijn, GGZ en
GGD, buurtregisseurs, buurthuizen en opvangcentra (outreachend werken).

,  Is in staat privacy, autonomie, waarden, normen en cultuurgebonden gebruiken van mensen in hun eigen
leefomgeving en sociale context te respecteren en de zorg- en dienstverlening hierop af te stemmen.
 Is in staat de financiële grenzen van de zorguitvoering en dienstverlening te bewaken en met de zorgvrager
en zijn sociale systeem te bespreken.
 Heeft lef, is creatief en flexibel en kan inspelen op uiteenlopende cliënten en situaties.

3.2 De communicator
Competenties verpleegkundige
Kennis:
 Heeft kennis van communicatieniveaus (inhoud, procedure, proces).
 Kent de belangrijkste gesprekstechnieken.
 Kent verschillende manieren van gedragsbeïnvloeding en versterken van de positie van de cliënt.
 Is op de hoogte van de nieuwste toepassingen van ICT.
Vaardigheden en attitude:
 Kan communiceren op inhouds-, procedure- en procesniveau en soepel schakelen tussen deze niveaus.
 Kan gesprekstechnieken toepassen, passend bij de patiënt en het niveau van communicatie: luisteren, vragen
stellen, samenvatten en parafraseren, spiegelen, gevoelsre ecties geven.
 Kan uitstekend formuleren, mondeling en schriftelijk, vaktaal in gewonemensentaal omzetten.
 Kan adviezen geven, de patiënt instrueren en motiveren.
 Is digitaal vaardig, is thuis op het internet en maakt professioneel gebruik van sociale media.
Aanvullende vaardigheden en attitude wijkverpleegkundige:
 Is in staat de dialoog te voeren met zorgvrager én zijn sociale systeem, met speci eke aandacht voor de
draagkracht en draaglast van de mantelzorger. Schat in welke informatiebehoefte en begripsvermogen de
zorgvrager en zijn sociale systeem hebben.
 Communiceert effectief met gemeenten over verbeteringen op het gebied van wonen, zorg en welzijn.
 Is in staat om te gaan met zorg op afstand, e-health, internet en mobiele telefonie.
 Is in staat vragen uit de wijk te beantwoorden of zorgvragers te verwijzen.
 Is in staat om de informatie die de cliënt zelf heeft gevonden te beoordelen en de cliënt te begeleiden in het
gebruik.

3.3 De samenwerker
Kennis:
 Heeft een visie op samenwerken, kent actuele standaarden en handreikingen daarin.
 Heeft kennis van samenwerkingsprocessen, zoals groeps- en teamvorming, teamrollen, groepsdynamica en
geven en ontvangen van feedback.
 Heeft kennis van de samenwerkingspartners (hun rollen, deskundigheid en bevoegdheden).
 Is op de hoogte van ketenprocessen en de organisatie van de zorg in de eigen regio.
 Is bekend met (potentiele) samenwerkingspartners buiten de zorg.
 Heeft kennis van doeltreffende en doelmatige verslaglegging en overdracht, inclusief het gebruik van ICT en
wet- en regelgeving in deze.
Aanvullende kennis wijkverpleegkundige:
 Is op de hoogte van de sociale kaart van de wijk/buurt, dorp/stad en regio en informeert zorgvrager en sociale
systeem over de mogelijkheden.
 Vaardigheden en attitude:
 Kan samenwerken met patiënten en hun naasten, mantelzorgers, hen steunen en hen waar nodig verwijzen.
 Kan haar visie op samenwerken formuleren en naar voren brengen.
 Kan in teams en samenwerkingsprocessen haar bijdrage leveren en zichzelf positioneren, schuwt
confrontaties en verschil van mening daarbij niet.
 Kan de cliënt en effectief verslagleggen, overleggen en overdragen, vanuit een gelijkwaardige, collegiale en
open houding. Zowel in relatie tot de patiënt en diens naasten, binnen het eigen verpleegkundige team, in het
multidisciplinaire team als met andere samenwerkingspartners.
Aanvullende vaardigheden en attitude wijkverpleegkundige:
 Is in staat een netwerk op te bouwen en te onderhouden in de wijk.
 Is in staat initiatief te nemen tot multidisciplinair samenwerken van professionals zorg en welzijn, gemeente en
wooncorporaties en dit te coördineren, regisseren en te bevorderen.
 Is in staat haar eigen functie/meerwaarde te benoemen in relatie met samenwerkingspartners en cliënten.
 Is in staat zichzelf binnen de wijk te pro leren bij cliënten, zorgverleners en andere relevante instanties.

3.4 De reflectieve beroepsbeoefenaar en praktijkonderzoeker
Competenties verpleegkundige
Kennis:
 Heeft kennis van de principes van Evidence Based Practice.

,  Heeft elementaire kennis van methoden van onderzoek.
 Heeft kennis van actuele thema’s en ontwikkelingen in het eigen vakgebied.
 Is op de hoogte van toepassingen op het gebied van kennisontwikkeling en –delen.
 Kent de principes van reflectieve praktijkvoering.
 Heeft kennis van levensbeschouwelijke en religieuze opvattingen en stromingen.
 Heeft kennis van de moreel-ethische context van de zorgverlening.
Vaardigheden en attitude:
 Houdt vakliteratuur bij. Weet informatie op internet snel op te zoeken.
 Kan participeren in (praktijk)onderzoek.
 Ontwikkelt zich door zelfreflectie en zelfbeoordeling van eigen resultaten.
 Kan het eigen functioneren waarderen en kritisch benaderen; durft ergens op terug te komen.
 Kan feedback van collega’s en leidinggevenden ontvangen en integreren in haar handelen.
 Kan collega’s en studenten feedback geven op hun handelen en professioneel gedrag.
 Kan omgaan met ethische vraagstukken en zingevingsvraagstukken van patiënten.
 Kan patiënten en diens naasten ondersteunen bij het nemen van beslissingen betreffende de behandeling,
het al of niet voortzetten van een behandeling (specifiek rond het levenseinde).
Aanvullende vaardigheden en attitude wijkverpleegkundige:
 Is in staat duidelijke grenzen aan te geven: wat is de verantwoordelijkheid van de cliënt en wanneer moet er
professioneel worden ingegrepen?
 Is in staat een monitor en/of wijkanalyse om te zetten in een passende aanpak gericht op preventie en
oplossen van gezondheidsproblemen.

3.5 De gezondheidsbevorderaar.
Competenties verpleegkundige
Kennis:
 Heeft kennis van epidemiologie.
 Heeft kennis van preventie en gezondheidsvoorlichting, gezondheids- en gedragsdeterminanten.
 Heeft kennis van de principes van zelfmanagement, leefstijlen, gedrag en manieren van gedragsbeïnvloeding.
 Is bekend met manieren waarop gezond gedrag gestimuleerd kan worden.
 Is op de hoogte van culturen en cultuurgebonden opvattingen van gezondheid en cultuurgebonden
gezondheidsproblemen.
Aanvullende kennis wijkverpleegkundige:
 Is op de hoogte van de demografische samenstelling van de wijk, het voorkomen van ziektes en kwetsbare
doelgroepen.
 Heeft kennis van het bevorderen van een gezonde leefomgeving, zowel binnen als buiten de woning.
Vaardigheden en attitude:
 Kan gegevens verzamelen in brede context, gericht op vroeg signalering en risicobeoordeling.
 Heeft vaardigheden op het gebied van outreachende zorg en bemoeizorg.
 Is in staat het sociale netwerk rond een patiënt te versterken.
 Kan meedenken met beleidsmakers en voorstellen doen voor noodzakelijke programma’s.
 Kan participeren in collectieve/ groepsgerichte preventie.
Aanvullende vaardigheden en attitude wijkverpleegkundige:
 Is in staat problemen vroegtijdig te onderkennen om zo in een vroeg stadium te kunnen ingrijpen.
 Is vanuit haar maatschappelijke functie in staat verbeterpunten op het gebied van zorg en welzijn te
signaleren, analyseren en initiatief te nemen om verbetering aan te brengen ten behoeve van de
gemeenschap en het individu.
 Is in staat mee te bouwen aan zorgstructuren die speci ek gericht zijn op de behoeftes van wijkbewoners.
 Kan activiteiten voor doelgroepen in de wijk opzetten en uitvoeren die gericht zijn op het bevorderen van
gezondheid.

3.6 De organisator
Competenties verpleegkundige
Kennis:
 Kent verschillende organisatievormen en principes uit de organisatiekunde.
 Heeft bedrijfsmatig en zakelijk inzicht en kennis van de bekostiging van de zorg.
 Heeft kennis van de nieuwste informatie- en communicatietechnologieën.
 Weet hoe het beleid van een organisatie te beïnvloeden is.
 Aanvullende kennis wijkverpleegkundige:
 Heeft kennis van maatschappelijke wet- en regelgeving: o.a. schuldhulpverlening, hulpmiddelen/
aanpassingen, AWBZ, WMO en Zvw.

,  Is op de hoogte van financiering van zorg- en welzijnsdiensten en kan een kosten-batenanalyse maken met
betrekking tot zorg- en dienstverlening.
Vaardigheden en attitude:
 Kan de zorg rondom patiënten, tussen disciplines en organisaties coördineren en de continuïteit van zorg
waarborgen.
Neemt beslissingen over beleid (prioritering) en middelen voor de individuele patiëntenzorg. Gaat op
verantwoorde wijze met materialen en middelen om.
 Neemt (gedrag)regels en protocollen in acht, die horen bij de functionele verantwoordelijkheid. Is zeer vaardig
op het gebied van informatie- en communicatietechnologie.
 Is zeer vaardig op het gebied van informatie- en communicatietechnologie
Levert een bijdrage aan de patiëntveiligheid en het werkklimaat binnen de organisatie.
Aanvullende vaardigheden en attitude wijkverpleegkundige:
 Is in staat zorg te dragen voor de veiligheid van de zorgvrager en zijn sociale systeem in relatie tot de
specifieke zorgaspecten, draagt zorg voor continuïteit bij afwezigheid en calamiteitenzorg.
 Is in staat organisatiebelangen en belangen van de zorgvrager af te wegen en knelpunten te bespreken in de
eigen organisatie.
 Heeft zicht op de expertise van haar team en weet hoe ze de vaardigheden van haar teamgenoten optimaal
kan benutten, neemt hiervoor de verantwoordelijkheid en toont leiderschap.

3.7 De professional en kwaliteitsbevorderaar
Competenties verpleegkundige
Kennis:
 Kent de wet- en regelgeving die van toepassing is op de verpleegkundige beroepsuitoefening en de context
waarin zij werkzaam is.
 Heeft kennis van monitoring van resultaten van zorg.
 Heeft kennis van actuele richtlijnen.
 Heeft kennis van kwaliteitskaders en professioneel en persoonlijk leiderschap.
 Kent de eigen waarden en normen en die van de beroepsgroep (beroepscode).
 Kent de grenzen van het persoonlijke en professionele handelen
Vaardigheden en attitude:
 Is resultaatgericht, werkt effectief en efficiënt
 Kan haar visie op kwaliteit van zorg in begrijpelijke bewoordingen naar voren brengen.
 Houdt zich als lid van de beroepsgroep aan de verpleegkundige beroepscode, regels uit de organisatie en
wetgeving.
 Kan omgaan met spanningsvelden, zoals zakelijkheid-betrokkenheid en afstand-nabijheid.
 Is een trotse en zelfbewuste beroepsbeoefenaar, ambassadeur van het vak.


Normenkader p15-23:

Hier worden zes normen beschreven die gelden voor de extramurale verpleegkundgie indicitiestelling en organisatie
van zorg

Norm 1: Indiceren en organiseren van zorg vindt plaats op basis van professionele autonomie

- Professionele autonomie wil zeggen dat de verpleegkundige bij de indicatiestelling en organisatie van zorg
laat leiden door haar professionele inzichten in relatie tot het bleang van de cliënt.
- Zelfstandig handelen op basis van verworven kennis impliceert dat de verpleegkundige niet alleen weet wat
ze doet, maar dat ze haar handelen kan beredeneren en beargumenteren, uiteraard binnen de grenzen van
haar mogelijkheden en wettelijke bevoegdheden.
- Autonomie is ook weten wat buiten de grenzen van de eigen professie ligt en weten wanneer, op basis van
argumenten, af te wijken van richtlijnen.
- Het woord autonomie geeft aan dat organisaties, samenwerkingspartners of zorgverzekeraars vertrouwen
hebben in het zelfstandig handelen van zorgverleners, er positief tegenover staan en – sterker nog – dit van
hen verwachten


Norm 2: Indiceren en organiseren van zorg wordt gedaan door een bachelor of master opgeleide verpleegkundige

- Indicatiestelling en zorgtoeweizing wordt gedaan door:
o De verpleegkundig specialist (art. 14, wet BIG, hbo-master)
o De verpleegkundige (art. 3, wet BIG, hbo-bachelor)
- De verpleegkundig specialist is een verpleegkundige die, als expert, met een omschreven groep patiënten
een individuele zelfstandige behandelrelatie aangaat. Zij biedt vanuit het perspectief van de patiënt care en
cure geïntegreerd aan, ter bevordering van de continuïteit en kwaliteit van zowel de verpleegkundige als de