Samenvatting Waarom sommige landen rijk zijn en andere arm
Auteurs: Daron Acemoglu en James Robinson
Druk: 2
ISBN: 9789046813720
,Inhoudsopgave
1 Zo vlak bij elkaar en toch zo verschillend 2
2 Theorieën die niet werken 4
3 Het creëren van welvaart en armoede 7
4 Kleine verschillen in cruciale fase: het gewicht van de geschiedenis 9
5 Ik heb de toekomst gezien, en het werkt: groei onder extractieve institutis 14
6 Divergentie 17
7 Het keerpunt 21
8 Niet zolang wij de baas zijn: belemmeringen voor ontwikkeling 23
9 Averechtse ontwikkeling 26
10 De verbreding van de welvaart 28
11 De opwaartse spiraal 30
12 De neerwaartse spiraal 34
13 Waarom mislukken naatsies nu? 38
14 Bestaande patronen doorbreken 43
15 De oorzaken van welvaart en armoede 47
1
,1 Zo vlak bij elkaar en toch zo verschillend
De economische situatie in het Rio Grandegebied
De stad Nogales wordt in tweeën gesneden door een grotendeels uit ijzerplaten opgetrokken
hekwerk. Als je bij het hek staat en naar het noorden kijkt, zie je het Nogales dat in het district Santa
Cruz in Arizona ligt. In dit Nogales is er sprake van democratie en een hebben de inwoners een
redelijke welvaart en gezondheidszorg. Het leven aan de andere kant (de zuidkant die gelegen is in
Mexico) van het hek is echter heel anders. Naar verhouding verdienden de inwoners aan de zuidkant
redelijk voor Mexico is dit altijd nog een stuk minder dan de inwoners van Nogales die aan de
noordkant wonen van het hek. Ook is de mate van democratie en de kwaliteit van de zorg een stuk
minder.
Hoe kan het zijn dat het verschil tussen twee helften van een stad zo verschillend is? Dit komt omdat
de instituties in het Amerikaanse noordelijke deel veel bevorderlijk zijn voor economisch succes dan
de instituties in het zuidelijke Mexicaanse deel van de stad.
Waar in de loop van de geschiedenis de Verenigde Staten er wel voor koos om een grondwet op te
stellen en in te voeren deed Mexico dit niet. De in de Verenigde Staten ingevoerde grondwet regelde
drie belangrijke elementen:
- Invoering van democratische beginselen
- Uitoefening van politieke macht wordt beperkt
- Politieke macht ligt breed over de samenleving verdeeld
Een idee hebben, een bedrijf beginnen en een lening krijgen
De industriële revolutie begon in Engeland. De nieuwe technische ontwikkelingen die hieruit
voorkwamen waaiden al snel de Atlantische oceaan over naar de Verenigde Staten. In de Verenigde
Staten zag men de technische ontwikkelingen als een kans voor economische groei. Ook was het een
stimulans om zelf uitvindingen te gaan doen.
Door het doen van een uitvinding en hier patent op aan te vragen kan iemand een basis leggen voor
het oprichten van een bedrijf. Dit was in de Verenigde Staten mogelijk, ondanks dat iemand mogelijk
een armere achtergrond had, omdat ongeveer 400 banken beschikbaar waren die kapitaal ter
beschikking wilden en konden stellen. Bovendien was door de bikkelharde concurrentie tussen
banken en financiële instellingen in de Verenigde Staten dit kapitaal beschikbaar tegen relatief lage
rentes.
Dit was echter niet het geval in Mexico. Toen in 1910 in Mexico de industriële revolutie uitbrak
beschikte Mexico maar over 42 banken, waarvan er twee goed waren voor 60 procent van de totale
bankactiva. Anders dan in de Verenigde staten, waar er een heftige concurrentie was tussen banken,
was er in Mexico bijna geen sprake van concurrentie. Door het ontbreken van deze concurrentie
konden de Mexicaanse banken hun klanten hoge rentes vragen en beperkte de kredietverlening zich
doorgaans tot de bevoorrechten en de rijken, die daarvan gebruikmaakten om hun greep op op de
verschillende sectoren van de economie te versterken.
Deze beginjaren van het bankwezen in Mexico gedurend de industriele revolutie werkt nog steeds
door in de 19e en de 20e eeuw.
De reden waarom in de Verenigde Staten de bankensector veel bevorderlijker was voor de
economische groei van het land had niks te maken met verschillen in motivatie van de
bankeigenaars. Het winstoogmerk, wat de banksector in Mexico zo’n monopolie karakter gaf, bestond
in de Verenigde Staten ook. Maar hier werd het winstoogmerk op een andere manier gekanaliseerd
vanwege de totaal verschillende instituties. De bankiers hadden te maken met andere instituties, die
hen bloodstelden aan veel grotere concurrentie. En dit kwam voornamelijk doordat de politici die
regels voor bankiers bepaalden zelf hele andere prikkels hadden gekregen.
Eind 18e eeuw is er wel getracht om de Verenigde Staten een vergelijkbaar bankensysteem op te
zetten als in Mexico maar dit is nooit van de grond gekomen vanwege de controle op de politiek door
de bevolking.
2
, Verder borduren op het oude patroon
Tussen 1870 en 1890 veranderde de wereld. Latijns-Amerika was hier geen uitzondering op. Echter
ondanks de wereldwijde groei profiteerde Mexico hier maar in bepaalde mate van. Door de in de loop
der jaren ontstane instituties profiteerde vooral de elite van onder andere de groei van de export van
olie. Er bleef dan ook tot ver in de 20e eeuw economische stagnatie en politieke instabiliteit in Latijns-
Amerika en dus ook in Mexico.
Hoe verdien je een paar miljard?
De blijvende gevolgen van de manier waarop de koloniale samenlevingen vroeger waren
georganiseerd en van de institutionele erfenissen van deze samenlevingen zijn bepalend voor de
hedendaagse verschillen tussen Mexico en de Verenigde Staten, en dus tussen de twee delen van
Nogales.
Naar een theorie over de ongelijkheid van de wereld
We leven in een wereld waar de verschillen tussen landen vergelijkbaar zijn met de verschillen van de
twee delen van Nogales. Door hun invloed op het gedrag en de prikkels in het dagelijks leven,
bepalen instituties het succes of het mislukken van een land. Individueel talent is op elk niveau van
een samenleving van belang, maar zelfs dat heeft een institutioneel kader nodig om tot een positieve
kracht uit te groeien.
Economische instituties vormen een cruciale factor die bepaald of een land arm of welvarend is.
Echter zijn het de politiek en de politieke instituties die bepalen welke economische instituties een
land heeft.
De verschillende hedendaagse institutiemodellen zijn vaak diep geworteld in het verleden van een
gebied of land. Doordat instituties door hun lange geschiedenis vaak erg star zijn is het vaak erg lastig
om deze instituties om te vormen en eventuele armoede aan te pakken in een land.
3
Auteurs: Daron Acemoglu en James Robinson
Druk: 2
ISBN: 9789046813720
,Inhoudsopgave
1 Zo vlak bij elkaar en toch zo verschillend 2
2 Theorieën die niet werken 4
3 Het creëren van welvaart en armoede 7
4 Kleine verschillen in cruciale fase: het gewicht van de geschiedenis 9
5 Ik heb de toekomst gezien, en het werkt: groei onder extractieve institutis 14
6 Divergentie 17
7 Het keerpunt 21
8 Niet zolang wij de baas zijn: belemmeringen voor ontwikkeling 23
9 Averechtse ontwikkeling 26
10 De verbreding van de welvaart 28
11 De opwaartse spiraal 30
12 De neerwaartse spiraal 34
13 Waarom mislukken naatsies nu? 38
14 Bestaande patronen doorbreken 43
15 De oorzaken van welvaart en armoede 47
1
,1 Zo vlak bij elkaar en toch zo verschillend
De economische situatie in het Rio Grandegebied
De stad Nogales wordt in tweeën gesneden door een grotendeels uit ijzerplaten opgetrokken
hekwerk. Als je bij het hek staat en naar het noorden kijkt, zie je het Nogales dat in het district Santa
Cruz in Arizona ligt. In dit Nogales is er sprake van democratie en een hebben de inwoners een
redelijke welvaart en gezondheidszorg. Het leven aan de andere kant (de zuidkant die gelegen is in
Mexico) van het hek is echter heel anders. Naar verhouding verdienden de inwoners aan de zuidkant
redelijk voor Mexico is dit altijd nog een stuk minder dan de inwoners van Nogales die aan de
noordkant wonen van het hek. Ook is de mate van democratie en de kwaliteit van de zorg een stuk
minder.
Hoe kan het zijn dat het verschil tussen twee helften van een stad zo verschillend is? Dit komt omdat
de instituties in het Amerikaanse noordelijke deel veel bevorderlijk zijn voor economisch succes dan
de instituties in het zuidelijke Mexicaanse deel van de stad.
Waar in de loop van de geschiedenis de Verenigde Staten er wel voor koos om een grondwet op te
stellen en in te voeren deed Mexico dit niet. De in de Verenigde Staten ingevoerde grondwet regelde
drie belangrijke elementen:
- Invoering van democratische beginselen
- Uitoefening van politieke macht wordt beperkt
- Politieke macht ligt breed over de samenleving verdeeld
Een idee hebben, een bedrijf beginnen en een lening krijgen
De industriële revolutie begon in Engeland. De nieuwe technische ontwikkelingen die hieruit
voorkwamen waaiden al snel de Atlantische oceaan over naar de Verenigde Staten. In de Verenigde
Staten zag men de technische ontwikkelingen als een kans voor economische groei. Ook was het een
stimulans om zelf uitvindingen te gaan doen.
Door het doen van een uitvinding en hier patent op aan te vragen kan iemand een basis leggen voor
het oprichten van een bedrijf. Dit was in de Verenigde Staten mogelijk, ondanks dat iemand mogelijk
een armere achtergrond had, omdat ongeveer 400 banken beschikbaar waren die kapitaal ter
beschikking wilden en konden stellen. Bovendien was door de bikkelharde concurrentie tussen
banken en financiële instellingen in de Verenigde Staten dit kapitaal beschikbaar tegen relatief lage
rentes.
Dit was echter niet het geval in Mexico. Toen in 1910 in Mexico de industriële revolutie uitbrak
beschikte Mexico maar over 42 banken, waarvan er twee goed waren voor 60 procent van de totale
bankactiva. Anders dan in de Verenigde staten, waar er een heftige concurrentie was tussen banken,
was er in Mexico bijna geen sprake van concurrentie. Door het ontbreken van deze concurrentie
konden de Mexicaanse banken hun klanten hoge rentes vragen en beperkte de kredietverlening zich
doorgaans tot de bevoorrechten en de rijken, die daarvan gebruikmaakten om hun greep op op de
verschillende sectoren van de economie te versterken.
Deze beginjaren van het bankwezen in Mexico gedurend de industriele revolutie werkt nog steeds
door in de 19e en de 20e eeuw.
De reden waarom in de Verenigde Staten de bankensector veel bevorderlijker was voor de
economische groei van het land had niks te maken met verschillen in motivatie van de
bankeigenaars. Het winstoogmerk, wat de banksector in Mexico zo’n monopolie karakter gaf, bestond
in de Verenigde Staten ook. Maar hier werd het winstoogmerk op een andere manier gekanaliseerd
vanwege de totaal verschillende instituties. De bankiers hadden te maken met andere instituties, die
hen bloodstelden aan veel grotere concurrentie. En dit kwam voornamelijk doordat de politici die
regels voor bankiers bepaalden zelf hele andere prikkels hadden gekregen.
Eind 18e eeuw is er wel getracht om de Verenigde Staten een vergelijkbaar bankensysteem op te
zetten als in Mexico maar dit is nooit van de grond gekomen vanwege de controle op de politiek door
de bevolking.
2
, Verder borduren op het oude patroon
Tussen 1870 en 1890 veranderde de wereld. Latijns-Amerika was hier geen uitzondering op. Echter
ondanks de wereldwijde groei profiteerde Mexico hier maar in bepaalde mate van. Door de in de loop
der jaren ontstane instituties profiteerde vooral de elite van onder andere de groei van de export van
olie. Er bleef dan ook tot ver in de 20e eeuw economische stagnatie en politieke instabiliteit in Latijns-
Amerika en dus ook in Mexico.
Hoe verdien je een paar miljard?
De blijvende gevolgen van de manier waarop de koloniale samenlevingen vroeger waren
georganiseerd en van de institutionele erfenissen van deze samenlevingen zijn bepalend voor de
hedendaagse verschillen tussen Mexico en de Verenigde Staten, en dus tussen de twee delen van
Nogales.
Naar een theorie over de ongelijkheid van de wereld
We leven in een wereld waar de verschillen tussen landen vergelijkbaar zijn met de verschillen van de
twee delen van Nogales. Door hun invloed op het gedrag en de prikkels in het dagelijks leven,
bepalen instituties het succes of het mislukken van een land. Individueel talent is op elk niveau van
een samenleving van belang, maar zelfs dat heeft een institutioneel kader nodig om tot een positieve
kracht uit te groeien.
Economische instituties vormen een cruciale factor die bepaald of een land arm of welvarend is.
Echter zijn het de politiek en de politieke instituties die bepalen welke economische instituties een
land heeft.
De verschillende hedendaagse institutiemodellen zijn vaak diep geworteld in het verleden van een
gebied of land. Doordat instituties door hun lange geschiedenis vaak erg star zijn is het vaak erg lastig
om deze instituties om te vormen en eventuele armoede aan te pakken in een land.
3
