Hoofdstuk 7
7.1
Voordelen van planning
- Coördineert de activiteiten
o Het zorgt voor structuur. Het bepaalt de richting en wijze van werken bij een
bepaalde doelstelling.
- Stimuleert vooruitdenken
o Het dwingt om vooruit te kijken naar activiteiten in de toekomst en welk kapitaal,
productiemiddelen en personeel je daar voor nodig hebt.
- Verhoogt de participatie van de medewerkers (participatie = het meedoen aan)
o Mensen die hebben kunnen meedenken aan de planning zijn eerder geneigd zich in
te zetten voor het realiseren ervan.
- Vormt de basis voor effectieve controle- en beheersingsmechanismen
o Hiermee kijk je of de organisatie effectief en efficiënt heeft gewerkt. De planning
vormt hiervoor de basis. Door het resultaat te vergelijken met het oorspronkelijke
plan kan men bepalen hoe men heeft gepresteerd.
Nadelen van planning
- Kost tijd en geld
o Op lange termijn wordt dit weer terug verdient.
- Kan leiden tot verstarring (verstarren = onbeweeglijk worden)
o Zorg voor flexibiliteit binnen je planning anders creëer je verstarring
7.2
Soorten Planningen
- Tijdspanne
o Strategische planning
Wordt opgesteld door het topmanagement. Bepaald de strategie. (Hoe de
doelstellingen worden bereikt) Termijn van 5 tot 10 jaar
o Tactische planning
Wordt opgesteld door het middenmanagement. Bepaald de tactiek hoe een
strategie wordt uitgevoerd. Termijn van 1 tot 5 jaar.
o Operationele planning
Wordt opgesteld door het lage kader. Voeren de tactische doelen van
middenkader uit. Termijn van 0 tot 1 jaar.
- Top- down of bottom-up planning
o De planning kan van bovenaf of van onderaf worden opgelegd.
Top-down planning fases
Concernleiding bepaald de doelstelling
Directies van divisies bepalen de globale plannen waarmee de
doelstellingen worden bereikt. (strategie)
Concernleiding keurt de globale plannen goed.
De diverse afdelingen van de divisies moeten de tactische uitvoering
van de strategie bepalen dmv deelplannen. Middenmanagement.
Ook de tactische deelplannen moeten goedgekeurd worden door de
top van de onderneming.
, De goedgekeurde tactische deelplannen worden gebruikt als
uitgangspunt door de operationele planning (lage kader)
Bottom – up planning
Hierbij wordt de basis van de planning onder in de organisatie
gevormd.
o Afdelingen komen met toekomstplannen
o Top keurt de plannen naar aanpassingen goed
o De afdelingen gaan ze uitwerken
o Na goedkeuring van de uitwerking worden de plannen
uitgevoerd.
Voordeel van bottom-up planning ten opzichte van top-down:
- Lagere delen van de organisatie voelen zich meer verbonden met de plannen. Dit zorgt voor
motivatie.
Nadeel van bottom-up planning ten opzichte van top-down:
- De basis heeft geen overzicht over de totale organisatie waardoor de afdelingsplannen niet
op elkaar zijn afgestemd. Dus de synergie zal ontbreken.
7.3
Criteria voor effectieve plannen
- Specifiek en meetbaar
- Richten op een paar kerngebieden
- Uitdagend en realistisch
- Richten op een specifieke periode
- Een vorm van prestatiebeloning
7.4
Besluitvorming
Soorten:
- Typen beslissingen
o Geprogrammeerde
Worden routinematig genomen en men is bekend met de materie.
Bijv. of een bank een cliënt wel of geen hypotheek verstrekt.
o Niet-geprogrammeerde
Zijn niet vooraf te structureren omdat het probleem betrekking heeft op een
unieke situatie. Probleem heeft zich nooit eerder voor gedaan en daardoor is
geen gestandaardiseerde procedure mogelijk.
- Besluitvormingscondities
o Zekerheid
Besluitvormers zijn geïnformeerd over een probleem, de alternatieve
oplossingen en respectievelijke resultaten van de alternatieven.
o Risico
Besluitvormers zijn incompleet maar wel betrouwbaar geïnformeerd. Geen
zekerheid van de uitkomsten. Wel genoeg informatie om de groot mogelijkste
uitkomst te voorspellen.
, Bayesiaanse statistiek = het alternatief met de hoogste kans wordt gekozen.
o Onzekerheid
Besluitvormer heeft weinig tot geen informatie over de kans van mogelijke
uitkomsten.
o Fuzzyness
Besluitvormer kent zelfs de mogelijke uitkomsten van de alternatieven niet.
- Het besluitvormingsproces
o Identificeer en verifieer probleem
o Genereer alternatieven
o Evalueer de alternatieven
o Selecteer het beste alternatief
o Implementeer het gekozen alternatief
o Evalueer de beslissing
- Besluitvormingsmodellen
o Rationele besluitvormingsmodel
Besluiten worden logisch, rationeel en economisch handelend genomen
Manager is volledig geïnformeerd en heeft zekerheid
Gebruik van rekenkundige technieken, ratio en logica
o Beperkt-rationele besluitvormingsmodel
Beslissingen worden niet altijd rationeel en logisch genomen.
Incomplete informatie (risico, onzekerheid of fuzzyness)
Beslsser neemt genoegen met het eerste alternatief
Zie Herbert Simon model
o Vuilnisvatmodel (Cohen, March en Olsen)
Er zijn zoveel problemen dat er voortdurend prioriteiten gesteld moeten
worden.
Ook proberen ze het steeds via een andere invalshoek te benaderen
o Politieke besluitvormingsmodel
Wanneer met de besluitvorming ziet als een politiek proces.
Verschillende partijen die baat hebben bij de uitkomst en dus baat hebben bij
een andere uitkomst.
- Factoren die de besluitvorming beïnvloeden
o Emoties
Niet rationele beïnvloeding
o Stress
Niet rationele beïnvloeding
o Framing
Positieve informatie prefereren boven negatieve informatie
o Escalatie van verbondenheid
Oude patroon vast houden ondanks de vele signalen dat er een ander
alternatief gekozen moet worden. (dus onder druk nog steeds een beslissing
nemen)
o Intuïtie
Het gevoel dat een beslisser heeft over de keuze, zonder te redeneren of
bewust te analyseren.
o Zelfverzekerdheid
Ook deze beïnvloed het nemen van beslissingen
- Besluitvorming in groepen
o Nominale groepstechniek
, Gestructureerde vergader techniek die discussie en communicatie beperkt
tijdens besluitvormingsfase.
Groep komt bijeen en probleem wordt voorgelegd, vervolgens
schrijft iedereen mogelijke oplossingen
Iedereen deelt zijn oplossingen. (Alleen luisteren)
Dan is er een open discussie.
Geheime schriftelijke stemming
o Delphi-techniek
Besluitvorm zonder dat iedereen bijeen hoeft te komen
Probleem wordt geïdentificeerd en iedereen moet een oplossing
verzinnen.
Ieder lid vult anoniem het formulier in (met zijn oplossing)
Alles formulier worden verzameld en uitgedeeld
Daarna weer een formulier invullen (leidt tot nieuwe ideeën)
Stap 3 en 4 worden net zolang herhaald totdat er consensus is
bereikt.
o Brainstormen
Lukraak ideeën voorstellen waarmee men een probleem kan oplossen
Kritiek is verboden (afweging en evaluatie pas aan het eind)
Wilde ideeën worden gewaardeerd
Veel ideeën nodig (hoe meer hoe groter de kans van slagen)
Combinatie van ideeën en verbetering van eerder gegeven ideeën
Bijkomstigheden van Groepsbesluitvormen
o Spelregels bij het nemen van groepsbesluiten
Vetorecht
Ieder groepslid kan de totale beslissing tegenhouden.
Unanimiteitsregel
Alleen geldig als het unaniem is
Consensusregel
Meerderheid vindt het goed maar de minderheid kan de beslissing
aanvaarden
Meerderheidsregel
Meerderheid beslist
Eenmansregel
Neemt de beslissing in zn eentje
o Voordelen groepsbesluitvormen
Meer kennis
Meer ervaring
Meer perspectieven en alternatieven
Meer stimulans voor intelligente oplossingen
Meer argumenten en dus meer begrip en overtuiging
Grote verbondenheid
Meer democratie
Grotere leerervaring
o Nadelen groepsbesluitvormen
Meer tijd
7.1
Voordelen van planning
- Coördineert de activiteiten
o Het zorgt voor structuur. Het bepaalt de richting en wijze van werken bij een
bepaalde doelstelling.
- Stimuleert vooruitdenken
o Het dwingt om vooruit te kijken naar activiteiten in de toekomst en welk kapitaal,
productiemiddelen en personeel je daar voor nodig hebt.
- Verhoogt de participatie van de medewerkers (participatie = het meedoen aan)
o Mensen die hebben kunnen meedenken aan de planning zijn eerder geneigd zich in
te zetten voor het realiseren ervan.
- Vormt de basis voor effectieve controle- en beheersingsmechanismen
o Hiermee kijk je of de organisatie effectief en efficiënt heeft gewerkt. De planning
vormt hiervoor de basis. Door het resultaat te vergelijken met het oorspronkelijke
plan kan men bepalen hoe men heeft gepresteerd.
Nadelen van planning
- Kost tijd en geld
o Op lange termijn wordt dit weer terug verdient.
- Kan leiden tot verstarring (verstarren = onbeweeglijk worden)
o Zorg voor flexibiliteit binnen je planning anders creëer je verstarring
7.2
Soorten Planningen
- Tijdspanne
o Strategische planning
Wordt opgesteld door het topmanagement. Bepaald de strategie. (Hoe de
doelstellingen worden bereikt) Termijn van 5 tot 10 jaar
o Tactische planning
Wordt opgesteld door het middenmanagement. Bepaald de tactiek hoe een
strategie wordt uitgevoerd. Termijn van 1 tot 5 jaar.
o Operationele planning
Wordt opgesteld door het lage kader. Voeren de tactische doelen van
middenkader uit. Termijn van 0 tot 1 jaar.
- Top- down of bottom-up planning
o De planning kan van bovenaf of van onderaf worden opgelegd.
Top-down planning fases
Concernleiding bepaald de doelstelling
Directies van divisies bepalen de globale plannen waarmee de
doelstellingen worden bereikt. (strategie)
Concernleiding keurt de globale plannen goed.
De diverse afdelingen van de divisies moeten de tactische uitvoering
van de strategie bepalen dmv deelplannen. Middenmanagement.
Ook de tactische deelplannen moeten goedgekeurd worden door de
top van de onderneming.
, De goedgekeurde tactische deelplannen worden gebruikt als
uitgangspunt door de operationele planning (lage kader)
Bottom – up planning
Hierbij wordt de basis van de planning onder in de organisatie
gevormd.
o Afdelingen komen met toekomstplannen
o Top keurt de plannen naar aanpassingen goed
o De afdelingen gaan ze uitwerken
o Na goedkeuring van de uitwerking worden de plannen
uitgevoerd.
Voordeel van bottom-up planning ten opzichte van top-down:
- Lagere delen van de organisatie voelen zich meer verbonden met de plannen. Dit zorgt voor
motivatie.
Nadeel van bottom-up planning ten opzichte van top-down:
- De basis heeft geen overzicht over de totale organisatie waardoor de afdelingsplannen niet
op elkaar zijn afgestemd. Dus de synergie zal ontbreken.
7.3
Criteria voor effectieve plannen
- Specifiek en meetbaar
- Richten op een paar kerngebieden
- Uitdagend en realistisch
- Richten op een specifieke periode
- Een vorm van prestatiebeloning
7.4
Besluitvorming
Soorten:
- Typen beslissingen
o Geprogrammeerde
Worden routinematig genomen en men is bekend met de materie.
Bijv. of een bank een cliënt wel of geen hypotheek verstrekt.
o Niet-geprogrammeerde
Zijn niet vooraf te structureren omdat het probleem betrekking heeft op een
unieke situatie. Probleem heeft zich nooit eerder voor gedaan en daardoor is
geen gestandaardiseerde procedure mogelijk.
- Besluitvormingscondities
o Zekerheid
Besluitvormers zijn geïnformeerd over een probleem, de alternatieve
oplossingen en respectievelijke resultaten van de alternatieven.
o Risico
Besluitvormers zijn incompleet maar wel betrouwbaar geïnformeerd. Geen
zekerheid van de uitkomsten. Wel genoeg informatie om de groot mogelijkste
uitkomst te voorspellen.
, Bayesiaanse statistiek = het alternatief met de hoogste kans wordt gekozen.
o Onzekerheid
Besluitvormer heeft weinig tot geen informatie over de kans van mogelijke
uitkomsten.
o Fuzzyness
Besluitvormer kent zelfs de mogelijke uitkomsten van de alternatieven niet.
- Het besluitvormingsproces
o Identificeer en verifieer probleem
o Genereer alternatieven
o Evalueer de alternatieven
o Selecteer het beste alternatief
o Implementeer het gekozen alternatief
o Evalueer de beslissing
- Besluitvormingsmodellen
o Rationele besluitvormingsmodel
Besluiten worden logisch, rationeel en economisch handelend genomen
Manager is volledig geïnformeerd en heeft zekerheid
Gebruik van rekenkundige technieken, ratio en logica
o Beperkt-rationele besluitvormingsmodel
Beslissingen worden niet altijd rationeel en logisch genomen.
Incomplete informatie (risico, onzekerheid of fuzzyness)
Beslsser neemt genoegen met het eerste alternatief
Zie Herbert Simon model
o Vuilnisvatmodel (Cohen, March en Olsen)
Er zijn zoveel problemen dat er voortdurend prioriteiten gesteld moeten
worden.
Ook proberen ze het steeds via een andere invalshoek te benaderen
o Politieke besluitvormingsmodel
Wanneer met de besluitvorming ziet als een politiek proces.
Verschillende partijen die baat hebben bij de uitkomst en dus baat hebben bij
een andere uitkomst.
- Factoren die de besluitvorming beïnvloeden
o Emoties
Niet rationele beïnvloeding
o Stress
Niet rationele beïnvloeding
o Framing
Positieve informatie prefereren boven negatieve informatie
o Escalatie van verbondenheid
Oude patroon vast houden ondanks de vele signalen dat er een ander
alternatief gekozen moet worden. (dus onder druk nog steeds een beslissing
nemen)
o Intuïtie
Het gevoel dat een beslisser heeft over de keuze, zonder te redeneren of
bewust te analyseren.
o Zelfverzekerdheid
Ook deze beïnvloed het nemen van beslissingen
- Besluitvorming in groepen
o Nominale groepstechniek
, Gestructureerde vergader techniek die discussie en communicatie beperkt
tijdens besluitvormingsfase.
Groep komt bijeen en probleem wordt voorgelegd, vervolgens
schrijft iedereen mogelijke oplossingen
Iedereen deelt zijn oplossingen. (Alleen luisteren)
Dan is er een open discussie.
Geheime schriftelijke stemming
o Delphi-techniek
Besluitvorm zonder dat iedereen bijeen hoeft te komen
Probleem wordt geïdentificeerd en iedereen moet een oplossing
verzinnen.
Ieder lid vult anoniem het formulier in (met zijn oplossing)
Alles formulier worden verzameld en uitgedeeld
Daarna weer een formulier invullen (leidt tot nieuwe ideeën)
Stap 3 en 4 worden net zolang herhaald totdat er consensus is
bereikt.
o Brainstormen
Lukraak ideeën voorstellen waarmee men een probleem kan oplossen
Kritiek is verboden (afweging en evaluatie pas aan het eind)
Wilde ideeën worden gewaardeerd
Veel ideeën nodig (hoe meer hoe groter de kans van slagen)
Combinatie van ideeën en verbetering van eerder gegeven ideeën
Bijkomstigheden van Groepsbesluitvormen
o Spelregels bij het nemen van groepsbesluiten
Vetorecht
Ieder groepslid kan de totale beslissing tegenhouden.
Unanimiteitsregel
Alleen geldig als het unaniem is
Consensusregel
Meerderheid vindt het goed maar de minderheid kan de beslissing
aanvaarden
Meerderheidsregel
Meerderheid beslist
Eenmansregel
Neemt de beslissing in zn eentje
o Voordelen groepsbesluitvormen
Meer kennis
Meer ervaring
Meer perspectieven en alternatieven
Meer stimulans voor intelligente oplossingen
Meer argumenten en dus meer begrip en overtuiging
Grote verbondenheid
Meer democratie
Grotere leerervaring
o Nadelen groepsbesluitvormen
Meer tijd
