1. Wetenschappelijkheid van de psychologie
Definitie van psychologie
Psychologie is de wetenschappelijke studie van gedrag en de onderliggende mentale
processen.
Wat maakt psychologie tot een wetenschap?
Uitspraken worden als wetenschappelijk gezien als ze voldoen aan 3 criteria:
1. Gegevens moeten objectief waarneembaar zijn.
2. Ze moeten resultaat zijn van een systematische observatie.
3. De uitspraken moet eenduidig zijn.
Om aan de criteria te voldoen word de wetenschappelijke methode gebruikt.
STAP 1 Expliciet formuleren van het verband dat men
Ontwikkelen van hypothese. vermoedt tussen variabelen.
STAP 2 Er word onderscheidt gemaakt tussen de
Een verband onderzoeken in een gecontroleerd onafhankelijke en de afhankelijke variabelen.
experiment. De conditie die men gaat manipuleren zijn de
OV .
STAP 3 Wetenschapper moet vermeiden dat zijn
Verzamelen van de onderzoeksresultaten op observatie zo subjectief is dat hij enkel die
een objectieve manier. resultaten opmerkt die zijn hypothese
bevestigen.
STAP 4 Nagaan of de verzamelde data de hypothese
Analyse van gegevens. bevestigen of tegen spreken. Hier word gebruik
van de statistische methode gemaakt.
STAP 5 Vragen naar de representativiteit, significantie,
Bekendmaken en bediscussiëren van de betrouwbaarheid en validiteit komen hier vaak
resultaten. naar boven.
Representativiteit
Of de groep die betrokken is bij het onderzoek wel een goede vertegenwoordiging is voor
heel de groep waarover de uitspraak is.
Significantie
Is de mate waarin de OV de AV beïnvloedt wel voldoende? Is het geen toeval?
Betrouwbaar
Of je dezelfde resultaten bekomt als je het later of met een andere steekproef herhaalt.
Validiteit
Heb je begrippen wel goed vertaald in je experiment? Zijn de begrippen uit de theorie wel
echt gemeten?
Doelstellingen van de psychologie
- Doel is verschillend in de toegepaste en theoretische psychologie.
Theoretische psychologie heeft 3 doelstellingen:
1. Beschrijven
2. Verklaren
3. Voorspellen
,Toegepaste psychologie
- Wilt men vooral gedrag gaan beïnvloeden.
Een definitie van gedrag
Gedrag is een zinvolle reactie op een zinvolle stimulus.
Onderscheid betekenisloze en zinvolle stimulus en reactie.
- We maken onderscheid tussen een betekenis loze stimulus en een zinvolle stimulus. Zinvolle
stimulus is dat de persoon betekenis heeft gegeven aan de stimulus.
- Ook maken we onderscheid tussen een automatische fysiologische reactie en de zinvolle
reactie. Zinvolle reactie is de reactie die de persoon bewust of onbewust gekozen heeft.
Convergerende evidentie = hoe meer de verschillende onderzoeksresultaten in dezelfde richting
wijze hoe dichter we bij de waarheid denken te komen.
2. Korte geschiedenis van de psychologie
Structuralisme
- Begin wetenschappelijke psychologie 1879.
- 1879 eerste psychologisch laboratorium ( Wundt )
- Geïnspireerd door ontdekkingen chemie ( periodieke systeem )
- Opzoek naar bouwstenen, de structuur, van de menselijke psyché.
Functionalisme
- ‘hoe het bewustzijn ons zou kunnen helpen om de problemen van alledag beter te hanteren’
- Die vraag vond John Dewey een belangrijke inspiratie bron.
Hedendaagse psychologie
- Sporen van beide visies
De biologische invalshoek Opzoek naar rol van erfelijkheid,
zenuwstelsel en het endocriene stelsel in
ons gedrag. Studie van hersengolven,
effecten van neurologische aandoeningen
op ons gedrag behoren is hun terrein.
De evolutionaire invalshoek Zoeken de verklaring in ons gedrag in wat
we overerven van onze grootouders, en
waarom dat gedrag toen en nu nuttig was.
De cognitieve invalshoek Hoe we ons gedrag interpreteren is een
belangrijke schakel in de verklaring van ons
gedrag. Opzoek naar de mentale processen
die ons gedrag beïnvloeden.
De psychodynamische invalshoek Populair in het begin van vorige eeuw. Met
Freud voorop werd er vanuit gegaan dat de
menselijke geest gestuurd wordt door onze
energie die zich doorheen onze psyché
begeeft. Verdrongen herinneringen,
trauma, verborgen agressie en seksuele
verlangens veroorzaken sterke impulsen die
, ons vanuit het onbewuste regeren. Visie
heeft sterke invloed op psychotherapie en
gesprekstherapie.
Humanistische invalshoek Tegenhangers van de psychodynamische
theorieën en anderzijds van het denken van
koele wetenschappers vinden we hier
terug. Leggen nadruk op belang van vrije
wil. Rogers en Maslow hechtten veel belang
aan de drijfveren van de vrije keuzes, de
gevoelens en zelfbeeld.
3. Hedendaagse psychologie
De belangrijke evoluties
Eclectisch werken :
Gebruik maken van inzichten uit verschillende stromingen.
Belang van biologie :
Biologische kennis word steeds belangrijker in de psychologie. Zo weten we bijvoorbeeld dat de
centrale zenuwstelsel word beïnvloed door hongersnood tijdens de zwangerschap. Voornamelijk
door te kort aan ijzer en jodium beïnvloedt de intellectuele vermogens.
Belang van erfelijkheid voor eigenschappen word telkens bevestigd met tweelingenonderzoeken.
Naast aangeboren eigenschappen die bij de geboorte aanwezig zijn zijn er ook aangeboren
eigenschappen die zich gedurende bepaalde periodes manifesteren ( imprenting ).
De onmisbaarheid van cognitieve processen :
Mensen leren constant. Verwerken van info, combineren met geheugen is belangrijk. Oorspronkelijk
werd slechts het uiterlijk waarneembaar gedrag bestudeerd en nu word de rol van cognities in
processen uitvoerig bestudeerd.
De mens als deel van de groep :
Of mens deel uitmaakt van een groep en hoe hij zich hiermee verhoudt, heeft een belangrijke invloed
op onze psyché. Ook deze factoren worden hoe langer hoe meer betrokken in het psychologisch
onderzoek.
4. Terreinen in de psychologie
De theoretische psychologie
1. Algemene psychologie -> geïnteresseerd in de werking, het functioneren van
gedragsprocessen ( veel experimenteel te werk)
2. Differentiële, persoonlijkheids- en individuele psychologie -> bestudeert verschillen tussen
mensen voor relatief constante persoonlijkheidskenmerken zoals karakter en een aantal
vaardigheden.
3. Psychopathologie -> studie van afwijkende gedragingen, van het gedrag van de psychisch
gestoorde mens.
4. Sociale psychologie -> gedrag van de mens als sociaal wezen
Definitie van psychologie
Psychologie is de wetenschappelijke studie van gedrag en de onderliggende mentale
processen.
Wat maakt psychologie tot een wetenschap?
Uitspraken worden als wetenschappelijk gezien als ze voldoen aan 3 criteria:
1. Gegevens moeten objectief waarneembaar zijn.
2. Ze moeten resultaat zijn van een systematische observatie.
3. De uitspraken moet eenduidig zijn.
Om aan de criteria te voldoen word de wetenschappelijke methode gebruikt.
STAP 1 Expliciet formuleren van het verband dat men
Ontwikkelen van hypothese. vermoedt tussen variabelen.
STAP 2 Er word onderscheidt gemaakt tussen de
Een verband onderzoeken in een gecontroleerd onafhankelijke en de afhankelijke variabelen.
experiment. De conditie die men gaat manipuleren zijn de
OV .
STAP 3 Wetenschapper moet vermeiden dat zijn
Verzamelen van de onderzoeksresultaten op observatie zo subjectief is dat hij enkel die
een objectieve manier. resultaten opmerkt die zijn hypothese
bevestigen.
STAP 4 Nagaan of de verzamelde data de hypothese
Analyse van gegevens. bevestigen of tegen spreken. Hier word gebruik
van de statistische methode gemaakt.
STAP 5 Vragen naar de representativiteit, significantie,
Bekendmaken en bediscussiëren van de betrouwbaarheid en validiteit komen hier vaak
resultaten. naar boven.
Representativiteit
Of de groep die betrokken is bij het onderzoek wel een goede vertegenwoordiging is voor
heel de groep waarover de uitspraak is.
Significantie
Is de mate waarin de OV de AV beïnvloedt wel voldoende? Is het geen toeval?
Betrouwbaar
Of je dezelfde resultaten bekomt als je het later of met een andere steekproef herhaalt.
Validiteit
Heb je begrippen wel goed vertaald in je experiment? Zijn de begrippen uit de theorie wel
echt gemeten?
Doelstellingen van de psychologie
- Doel is verschillend in de toegepaste en theoretische psychologie.
Theoretische psychologie heeft 3 doelstellingen:
1. Beschrijven
2. Verklaren
3. Voorspellen
,Toegepaste psychologie
- Wilt men vooral gedrag gaan beïnvloeden.
Een definitie van gedrag
Gedrag is een zinvolle reactie op een zinvolle stimulus.
Onderscheid betekenisloze en zinvolle stimulus en reactie.
- We maken onderscheid tussen een betekenis loze stimulus en een zinvolle stimulus. Zinvolle
stimulus is dat de persoon betekenis heeft gegeven aan de stimulus.
- Ook maken we onderscheid tussen een automatische fysiologische reactie en de zinvolle
reactie. Zinvolle reactie is de reactie die de persoon bewust of onbewust gekozen heeft.
Convergerende evidentie = hoe meer de verschillende onderzoeksresultaten in dezelfde richting
wijze hoe dichter we bij de waarheid denken te komen.
2. Korte geschiedenis van de psychologie
Structuralisme
- Begin wetenschappelijke psychologie 1879.
- 1879 eerste psychologisch laboratorium ( Wundt )
- Geïnspireerd door ontdekkingen chemie ( periodieke systeem )
- Opzoek naar bouwstenen, de structuur, van de menselijke psyché.
Functionalisme
- ‘hoe het bewustzijn ons zou kunnen helpen om de problemen van alledag beter te hanteren’
- Die vraag vond John Dewey een belangrijke inspiratie bron.
Hedendaagse psychologie
- Sporen van beide visies
De biologische invalshoek Opzoek naar rol van erfelijkheid,
zenuwstelsel en het endocriene stelsel in
ons gedrag. Studie van hersengolven,
effecten van neurologische aandoeningen
op ons gedrag behoren is hun terrein.
De evolutionaire invalshoek Zoeken de verklaring in ons gedrag in wat
we overerven van onze grootouders, en
waarom dat gedrag toen en nu nuttig was.
De cognitieve invalshoek Hoe we ons gedrag interpreteren is een
belangrijke schakel in de verklaring van ons
gedrag. Opzoek naar de mentale processen
die ons gedrag beïnvloeden.
De psychodynamische invalshoek Populair in het begin van vorige eeuw. Met
Freud voorop werd er vanuit gegaan dat de
menselijke geest gestuurd wordt door onze
energie die zich doorheen onze psyché
begeeft. Verdrongen herinneringen,
trauma, verborgen agressie en seksuele
verlangens veroorzaken sterke impulsen die
, ons vanuit het onbewuste regeren. Visie
heeft sterke invloed op psychotherapie en
gesprekstherapie.
Humanistische invalshoek Tegenhangers van de psychodynamische
theorieën en anderzijds van het denken van
koele wetenschappers vinden we hier
terug. Leggen nadruk op belang van vrije
wil. Rogers en Maslow hechtten veel belang
aan de drijfveren van de vrije keuzes, de
gevoelens en zelfbeeld.
3. Hedendaagse psychologie
De belangrijke evoluties
Eclectisch werken :
Gebruik maken van inzichten uit verschillende stromingen.
Belang van biologie :
Biologische kennis word steeds belangrijker in de psychologie. Zo weten we bijvoorbeeld dat de
centrale zenuwstelsel word beïnvloed door hongersnood tijdens de zwangerschap. Voornamelijk
door te kort aan ijzer en jodium beïnvloedt de intellectuele vermogens.
Belang van erfelijkheid voor eigenschappen word telkens bevestigd met tweelingenonderzoeken.
Naast aangeboren eigenschappen die bij de geboorte aanwezig zijn zijn er ook aangeboren
eigenschappen die zich gedurende bepaalde periodes manifesteren ( imprenting ).
De onmisbaarheid van cognitieve processen :
Mensen leren constant. Verwerken van info, combineren met geheugen is belangrijk. Oorspronkelijk
werd slechts het uiterlijk waarneembaar gedrag bestudeerd en nu word de rol van cognities in
processen uitvoerig bestudeerd.
De mens als deel van de groep :
Of mens deel uitmaakt van een groep en hoe hij zich hiermee verhoudt, heeft een belangrijke invloed
op onze psyché. Ook deze factoren worden hoe langer hoe meer betrokken in het psychologisch
onderzoek.
4. Terreinen in de psychologie
De theoretische psychologie
1. Algemene psychologie -> geïnteresseerd in de werking, het functioneren van
gedragsprocessen ( veel experimenteel te werk)
2. Differentiële, persoonlijkheids- en individuele psychologie -> bestudeert verschillen tussen
mensen voor relatief constante persoonlijkheidskenmerken zoals karakter en een aantal
vaardigheden.
3. Psychopathologie -> studie van afwijkende gedragingen, van het gedrag van de psychisch
gestoorde mens.
4. Sociale psychologie -> gedrag van de mens als sociaal wezen
