OCULAIRE PATHOLOGIE II: DR.
CASSIMAN
NEURO-OFTALMOLOGISCH ONDERZOEK
Doel: het lokaliseren van het probleem hoe onderzoeken en wat leren we indien het onderzoek afwijkende
resultaten heeft?
Opbouw centraal zenuwstelsel:
Afferent systeem: info
die vanuit het lichaam
naar de hersenen
wordt gestuurd
Efferent systeem:
commando’s die
vanuit de hersenen
naar het lichaam
worden gestuurd
In totaal: 12 craniale zenuwen die info van de zintuigen in het gezicht doorsturen naar de hersenen
3 craniale zenuwen
beïnvloeden de
beweging van de ogen:
nVI = n. abducens
nIV = n. trochlearis
nIII = n. oculomotorius
de craniale zenuwen
liggen zo dicht bij elkaar, dat wanneer er een probleem is bv. thv de hersenstam meerdere craniale zenuwen
worden aangetast, vaak makkelijker om te vinden waar het probleem precies zit
bv. nVI is aangetast: vaak ook nVII aangetast afhangend gezicht te zien
,ook nII of n. opticus is belangrijk voor ons!!
BELANG VAN EEN GOEDE ANAMNESE
Wanneer je een patiënt ontvangt = het heel belangrijk om een goede anamnese af te nemen hieruit ga je
afleiden wat de patiënt het meeste stoort (differentiaaldiagnose opstellen) en welke tests je kan doen
- Monculair vs. Binoculair
Gaat de klacht over 1 oog of over beide ogen?
Is er een specifiek oog dat meer last heeft dan het andere?
Helpt het wanneer je 1 oog sluit?
- Tijdsverloop en ontstaan
Wanneer is het probleem ontstaan?
Plotse opkomst of eerder geleidelijk aan? (onderscheid maken tussen traag groeiende tumor =
meestal progressief en ontsteking/te weinig zuurstof aan oog = meestal acuut)
Ben u toevallig op uw hoofd gevallen net voor het probleem opdook?
- Geassocieerde fenomenen
Hoofdpijn?
Albinisme?
Nieuwe bril?
Kleurenblindheid?
- Systeemanamnese
- Medische voorgeschiedenis
Algemene gezondheid?
Oculaire gezondheid?
Wanneer voor het laatst bij de oogarts geweest?
Bent u nog bezig met een andere behandeling?
- Medicatie
Neemt u momenteel medicatie?
VISUSMETING + KLEURENVISUS
Verschillende soorten testen om de visus te meten:
- Letters, cijfers, afbeeldingen (afhankelijk van hoe oud de patiënt is en hoe goed deze ontwikkeld is)
- Single optotype, op een lijn, piramide etc.
- Crowding effect: even veel plaats naast/boven/onder de letters als hoe groot/breed de letters zelf
zijn maakt het vaak moeilijker om ze te lezen
- Hoog contrast: vaak wordt een visusmeting gedaan met een wit scherm en daarop zwarte letters, in
het dagelijkse leven is niet alles zo mooi afgelijnd iemand met een 8/10 visus kan dus best veel
problemen ervaren in het dagelijks leven
Doe steeds dezelfde visusmeting als de vorige consultatie om deze te kunnen vergelijken
Wat meten we?
- Visus veraf en nabij: respecteer hier de 6m en 30cm, let ook op de vlotheid
- Monoculair: BCVA (best corrected visual acuity = de gecorrigeerde visus)
- Binoculair: dit is ten slotte hoe we in het dagelijkse leven kijken (bv. iemand met nystagmus heeft vaak
een betere visus binoculair dan monoculair)
, - Effect van accommodatie: -3D voorzetten voor nabij jonge mensen zouden dit moet kunnen
bijtrekken, voor oudere mensen zal dit al wat moeilijker zijn
- Kleurenvisus: Ishihara test met cijfers of slangen, Farnsworth Panel D15
Wat leren we wanneer de visus afwijkend is?
- Aspecifiek: van oog tot occipitale cortex en verder het probleem kan overal liggen, maar het is ons
doel om erachter te komen waar zich precies bevindt
- Eerst: BCVA beste refractie voorzetten
- Factoren die helpen bij het lokaliseren van het probleem:
Unilateraal of bilateraal
Vermindering veraf of nabij presbyopie/cataract
Stenopeïsch gaatje:
o Visus verbetert: probleem vooraan in oog (bv. ametropie, troebele media, grote
pupil)
o Visus verbetert niet: probleem ligt achteraan in oog of verder dan dat
Wat leren we indien de kleurenvisus afwijkend is?
- Bilateraal symmetrisch: congenitale kleurstoornis patiënt heeft een visus van 10/10
- Pathologie:
nII = n. opticus
centraal
retinale pathologie
- roodsaturatie: laat patiënt iets rood zien ene oog afdekken, daarna andere oog: verschil tussen OD
en OS?
Wat zijn neurovisuele stoornissen?
- Stoornissen in het visuele systeem zonder structurele oculaire abnormaliteiten
- Hersenprobleem: stoornissen van hogere orde van visueel functioneren
Veroorzaak good vision, but poor seeing
Functionele stoornissen
- Andere zaken zijn al uitgesloten
- Vaak: meisjes > jongens
- Onverklaarde visusdaling
- Aarzelend, onlogische fouten
- Patiënt heeft trucjes om bepaalde zaken toch te ontcijferen
- Onderliggende oorzaak? waarom ziet de patiënt niet goed?
In oftalmologische praktijk
- Frequentie tot 5% van de patiënten
- Klinische praktijk: <1%
- Somatoform: stoornis waarbij lichamelijke klachten optreden die fysiek niet te verklaren zijn
- Zelden: malingering = het opzettelijk produceren van visusklachten om niet te moeten gaan werken of
om een bril te krijgen
- Als arts krijg je vaak zeer objectieve parameters te zien, maar het resultaat is zeer subjectie (ene
patiënt heeft meer last dan de ander)
CASSIMAN
NEURO-OFTALMOLOGISCH ONDERZOEK
Doel: het lokaliseren van het probleem hoe onderzoeken en wat leren we indien het onderzoek afwijkende
resultaten heeft?
Opbouw centraal zenuwstelsel:
Afferent systeem: info
die vanuit het lichaam
naar de hersenen
wordt gestuurd
Efferent systeem:
commando’s die
vanuit de hersenen
naar het lichaam
worden gestuurd
In totaal: 12 craniale zenuwen die info van de zintuigen in het gezicht doorsturen naar de hersenen
3 craniale zenuwen
beïnvloeden de
beweging van de ogen:
nVI = n. abducens
nIV = n. trochlearis
nIII = n. oculomotorius
de craniale zenuwen
liggen zo dicht bij elkaar, dat wanneer er een probleem is bv. thv de hersenstam meerdere craniale zenuwen
worden aangetast, vaak makkelijker om te vinden waar het probleem precies zit
bv. nVI is aangetast: vaak ook nVII aangetast afhangend gezicht te zien
,ook nII of n. opticus is belangrijk voor ons!!
BELANG VAN EEN GOEDE ANAMNESE
Wanneer je een patiënt ontvangt = het heel belangrijk om een goede anamnese af te nemen hieruit ga je
afleiden wat de patiënt het meeste stoort (differentiaaldiagnose opstellen) en welke tests je kan doen
- Monculair vs. Binoculair
Gaat de klacht over 1 oog of over beide ogen?
Is er een specifiek oog dat meer last heeft dan het andere?
Helpt het wanneer je 1 oog sluit?
- Tijdsverloop en ontstaan
Wanneer is het probleem ontstaan?
Plotse opkomst of eerder geleidelijk aan? (onderscheid maken tussen traag groeiende tumor =
meestal progressief en ontsteking/te weinig zuurstof aan oog = meestal acuut)
Ben u toevallig op uw hoofd gevallen net voor het probleem opdook?
- Geassocieerde fenomenen
Hoofdpijn?
Albinisme?
Nieuwe bril?
Kleurenblindheid?
- Systeemanamnese
- Medische voorgeschiedenis
Algemene gezondheid?
Oculaire gezondheid?
Wanneer voor het laatst bij de oogarts geweest?
Bent u nog bezig met een andere behandeling?
- Medicatie
Neemt u momenteel medicatie?
VISUSMETING + KLEURENVISUS
Verschillende soorten testen om de visus te meten:
- Letters, cijfers, afbeeldingen (afhankelijk van hoe oud de patiënt is en hoe goed deze ontwikkeld is)
- Single optotype, op een lijn, piramide etc.
- Crowding effect: even veel plaats naast/boven/onder de letters als hoe groot/breed de letters zelf
zijn maakt het vaak moeilijker om ze te lezen
- Hoog contrast: vaak wordt een visusmeting gedaan met een wit scherm en daarop zwarte letters, in
het dagelijkse leven is niet alles zo mooi afgelijnd iemand met een 8/10 visus kan dus best veel
problemen ervaren in het dagelijks leven
Doe steeds dezelfde visusmeting als de vorige consultatie om deze te kunnen vergelijken
Wat meten we?
- Visus veraf en nabij: respecteer hier de 6m en 30cm, let ook op de vlotheid
- Monoculair: BCVA (best corrected visual acuity = de gecorrigeerde visus)
- Binoculair: dit is ten slotte hoe we in het dagelijkse leven kijken (bv. iemand met nystagmus heeft vaak
een betere visus binoculair dan monoculair)
, - Effect van accommodatie: -3D voorzetten voor nabij jonge mensen zouden dit moet kunnen
bijtrekken, voor oudere mensen zal dit al wat moeilijker zijn
- Kleurenvisus: Ishihara test met cijfers of slangen, Farnsworth Panel D15
Wat leren we wanneer de visus afwijkend is?
- Aspecifiek: van oog tot occipitale cortex en verder het probleem kan overal liggen, maar het is ons
doel om erachter te komen waar zich precies bevindt
- Eerst: BCVA beste refractie voorzetten
- Factoren die helpen bij het lokaliseren van het probleem:
Unilateraal of bilateraal
Vermindering veraf of nabij presbyopie/cataract
Stenopeïsch gaatje:
o Visus verbetert: probleem vooraan in oog (bv. ametropie, troebele media, grote
pupil)
o Visus verbetert niet: probleem ligt achteraan in oog of verder dan dat
Wat leren we indien de kleurenvisus afwijkend is?
- Bilateraal symmetrisch: congenitale kleurstoornis patiënt heeft een visus van 10/10
- Pathologie:
nII = n. opticus
centraal
retinale pathologie
- roodsaturatie: laat patiënt iets rood zien ene oog afdekken, daarna andere oog: verschil tussen OD
en OS?
Wat zijn neurovisuele stoornissen?
- Stoornissen in het visuele systeem zonder structurele oculaire abnormaliteiten
- Hersenprobleem: stoornissen van hogere orde van visueel functioneren
Veroorzaak good vision, but poor seeing
Functionele stoornissen
- Andere zaken zijn al uitgesloten
- Vaak: meisjes > jongens
- Onverklaarde visusdaling
- Aarzelend, onlogische fouten
- Patiënt heeft trucjes om bepaalde zaken toch te ontcijferen
- Onderliggende oorzaak? waarom ziet de patiënt niet goed?
In oftalmologische praktijk
- Frequentie tot 5% van de patiënten
- Klinische praktijk: <1%
- Somatoform: stoornis waarbij lichamelijke klachten optreden die fysiek niet te verklaren zijn
- Zelden: malingering = het opzettelijk produceren van visusklachten om niet te moeten gaan werken of
om een bril te krijgen
- Als arts krijg je vaak zeer objectieve parameters te zien, maar het resultaat is zeer subjectie (ene
patiënt heeft meer last dan de ander)
