DE LERAAR ALS TAALLERAAR
Fran Flamen
Bachelor Secundair Onderwijs
,Les 1 – Inleiding
De leraar als taalleraar
Wat?
Iedere leraar besteed aandacht aan taal in zijn vakgebied. Ook vakoverschrijdend wordt er aan taal gewerkt
Waarom?
• Sommige taal is vakspecifiek
• Een goed taalgebruik voor een persoon is over de hele lijn van je leven belangrijk
Eigen rol als leerkracht?
• Expliciet aandacht aan besteden. Aanleren op een bepaalde manier te communiceren, produceren over het
vakgebied
Een referentiekader voor taalcompetenties van leraren in Nederland en Vlaanderen
Domein 1: De leraar in interactie met zijn leerlingen
• DS1: gesprekken voeren met leerlingen
• DS2: beoordelen en toegankelijk maken van teksten
• DS3: mondeling opdracht geven
• DS4: schriftelijk vragen en opdrachten formuleren
• DS5: een uiteenzetting geven (met schriftelijke ondersteuning)
• DS6: een schriftelijke evaluatie geven
• DS7: vertellen
• DS8: voorlezen
Domein 2: de leraar in interactie met volwassenen in en rond de school
• DS9: gesprekken voeren
• DS10: een presentatie houden met schriftelijke ondersteuning
• DS11: schrijven
• DS12: lezen
Domein 3: de leraar als lerende
• DS13: innoveren en professionaliseren
Kapstok OLOD:
• Taalontwikkelend lesgeven
o Pijler 1: context
o Pijler 2: interactie
o Pijler 3: taalsteun
• Meertaligheid
De leraar als taalleraar Bachelor secundair onderwijs 1
, Taalontwikkelend lesgeven (TOL)
Taalontwikkelend lesgeven= een manier van lesgeven waarin elke docent of leerkracht -ook de niet-taaldocent of niet-
taalleerkracht – nadrukkelijk een rol speelt in het stimuleren en begeleiden van het proces van taalontwikkeling van
studenten, leerlingen of kleuters.
Taalgericht vakonderwijs (TGVO)
Taalgericht vakonderwijs = vakonderwijs waarin naast vakdoelen de benodigde taalvaardigheid expliciet als doe is
benoemd. Die vak- en taaldoelen worden gelijktijdig ontwikkeld via onderwijs dat contextrijk is, vol
enteractiemogelijkheden zit en waarbinnen de benodigde taalsteun geboden wordt.
Bij taalgericht vakonderwijs is het leren van de vaktaal één van de lesdoelen. De ontwikkeling van die vaktaal gaat
gelijk op met het werken aan de vakinhoud: de leraar houdt rekening met de taal die de leerlingen meebrengen bij
de start van een nieuw onderwerp en hij is erop bedacht dat de taal van de nieuwe inhoud een hindernis kan zijn.
Taalontwikkelend lesgeven is een deel van taalbeleid
Taalbeleid = de structurele en strategische poging van een schoolteam om de onderwijspraktijk aan te passen aan de
taalleerbehoeften van de leerlingen met het oog op het bevorderen van hun algehele ontwikkeling en het verbeteren
van hun onderwijsresultaten.
Taal – leren
De intellectuele groei van een kind loopt gelijk op met zijn beheersing van het sociale middel voor het denken, dat is,
de taal
De inescapability of language: taal en leren zijn onlosmakelijk verbonden
Leren verloopt via taal
Beïnvloedende factoren bij het leerproces
• Alle leerlingen zijn verschillend:
o Achtergrond
o Welbevinden, motivatie, zelfstandigheid
o Leerstrategieën
o Leerstijl
o Taalvaardigheid
• Taalvaardigheid: complex + breed begrip
Voorbeelden
Een fransman nodigt je uit voor een ‘apéro dinatoire’, maar jij hebt er geen idee van wat hiermee bedoeld
wordt.
Referentiële component
Waar is *de* meisje?
Linguïstische component
Manier van lezen: facebookberichten lezen vs. Een boek lezen ’s avonds in bed
Strategisch component
Registerkeuze, bvb. Communicatie bedrijf – klant: “Hurray, no spam here!” (Gmail)
Pragmatische component
Kloof schooltaal en thuistaal
o Jargon
o Thuis: eigen ervaringen vs school: kennis verwerven
De leraar als taalleraar Bachelor secundair onderwijs 2
Fran Flamen
Bachelor Secundair Onderwijs
,Les 1 – Inleiding
De leraar als taalleraar
Wat?
Iedere leraar besteed aandacht aan taal in zijn vakgebied. Ook vakoverschrijdend wordt er aan taal gewerkt
Waarom?
• Sommige taal is vakspecifiek
• Een goed taalgebruik voor een persoon is over de hele lijn van je leven belangrijk
Eigen rol als leerkracht?
• Expliciet aandacht aan besteden. Aanleren op een bepaalde manier te communiceren, produceren over het
vakgebied
Een referentiekader voor taalcompetenties van leraren in Nederland en Vlaanderen
Domein 1: De leraar in interactie met zijn leerlingen
• DS1: gesprekken voeren met leerlingen
• DS2: beoordelen en toegankelijk maken van teksten
• DS3: mondeling opdracht geven
• DS4: schriftelijk vragen en opdrachten formuleren
• DS5: een uiteenzetting geven (met schriftelijke ondersteuning)
• DS6: een schriftelijke evaluatie geven
• DS7: vertellen
• DS8: voorlezen
Domein 2: de leraar in interactie met volwassenen in en rond de school
• DS9: gesprekken voeren
• DS10: een presentatie houden met schriftelijke ondersteuning
• DS11: schrijven
• DS12: lezen
Domein 3: de leraar als lerende
• DS13: innoveren en professionaliseren
Kapstok OLOD:
• Taalontwikkelend lesgeven
o Pijler 1: context
o Pijler 2: interactie
o Pijler 3: taalsteun
• Meertaligheid
De leraar als taalleraar Bachelor secundair onderwijs 1
, Taalontwikkelend lesgeven (TOL)
Taalontwikkelend lesgeven= een manier van lesgeven waarin elke docent of leerkracht -ook de niet-taaldocent of niet-
taalleerkracht – nadrukkelijk een rol speelt in het stimuleren en begeleiden van het proces van taalontwikkeling van
studenten, leerlingen of kleuters.
Taalgericht vakonderwijs (TGVO)
Taalgericht vakonderwijs = vakonderwijs waarin naast vakdoelen de benodigde taalvaardigheid expliciet als doe is
benoemd. Die vak- en taaldoelen worden gelijktijdig ontwikkeld via onderwijs dat contextrijk is, vol
enteractiemogelijkheden zit en waarbinnen de benodigde taalsteun geboden wordt.
Bij taalgericht vakonderwijs is het leren van de vaktaal één van de lesdoelen. De ontwikkeling van die vaktaal gaat
gelijk op met het werken aan de vakinhoud: de leraar houdt rekening met de taal die de leerlingen meebrengen bij
de start van een nieuw onderwerp en hij is erop bedacht dat de taal van de nieuwe inhoud een hindernis kan zijn.
Taalontwikkelend lesgeven is een deel van taalbeleid
Taalbeleid = de structurele en strategische poging van een schoolteam om de onderwijspraktijk aan te passen aan de
taalleerbehoeften van de leerlingen met het oog op het bevorderen van hun algehele ontwikkeling en het verbeteren
van hun onderwijsresultaten.
Taal – leren
De intellectuele groei van een kind loopt gelijk op met zijn beheersing van het sociale middel voor het denken, dat is,
de taal
De inescapability of language: taal en leren zijn onlosmakelijk verbonden
Leren verloopt via taal
Beïnvloedende factoren bij het leerproces
• Alle leerlingen zijn verschillend:
o Achtergrond
o Welbevinden, motivatie, zelfstandigheid
o Leerstrategieën
o Leerstijl
o Taalvaardigheid
• Taalvaardigheid: complex + breed begrip
Voorbeelden
Een fransman nodigt je uit voor een ‘apéro dinatoire’, maar jij hebt er geen idee van wat hiermee bedoeld
wordt.
Referentiële component
Waar is *de* meisje?
Linguïstische component
Manier van lezen: facebookberichten lezen vs. Een boek lezen ’s avonds in bed
Strategisch component
Registerkeuze, bvb. Communicatie bedrijf – klant: “Hurray, no spam here!” (Gmail)
Pragmatische component
Kloof schooltaal en thuistaal
o Jargon
o Thuis: eigen ervaringen vs school: kennis verwerven
De leraar als taalleraar Bachelor secundair onderwijs 2
