Samenvatting HBO-Verpleegkunde kennislijn Kwetsbare Ouderen Verpleegkunde & geneeskunde

Tentamen geneeskunde OP6 leerjaar 2



-------------------------------------------------E-college blok 1---------------------------------------------------




Gerontologie en geriatrie


Gerontologie= studie die zich bezighoudt met de normale veroudering en de gevolgen

 Verouderingsmodel
 Normale afname van de functies van de orgaanstelsels
 Normale psychosociale veranderingen



Geriatrie= geneeskunde gericht op ziekten die samenhangen met veroudering

 Kwetsbaar evenwicht door vermindering van reservefuncties -> grote gevolgen
 Geneeskunde voor ouderen
 Vaak multipathologie en complex (80 jaar, COPD met hartfalen, plotselinge dood vrouw en
dyspnoe bij verkoudheid)




Oorzaken veroudering:

-Interactie tussen endogene factoren en exogene factoren -> sneller verouderingsziektes zoals hart-
en vaatziekten, COPD en kanker

 Endogene factoren= erfelijke factoren
 Exogene factoren= leefstijl- en omgevingsfactoren (roken, stress, ongezond eten en weinig
bewegen)




Aandachtspunten geriatrische patiënt:

 Symptomen zijn niet tijdelijk gepresenteerd.
 Patiënt geven een vage formulering die ook kan worden beïnvloed door angst, cognitieve
achteruitgang of depressie.
 Goeie hetero-anamnese afnemen (iemand anders dan patiënt zelf).
 Ouderen gaan klachten toeschrijven aan het normale verouderen
 Symptomen van ziekten kunnen bij ouderen anders zijn -> symptoomverarming bvb
(pneumonie zonder koorts of uitdroging zonder dorst).

,  Goeie prioriteiten stellen bij multipathologie.
 Er is sprake van somato-psychisociale verwevenheid waarbij lichamelijke, psychische en
sociale factoren op de symptomen van invloed kunnen zijn.
 Leeftijdsspecifieke ziekte: osteoporose, cataract en prostaatpathologie.
 Gewijzigde farmacokinetiek (route van geneesmiddel door lichaam) en farmacodynamiek
(werking en bijwerking van geneesmiddelen)
 Individuele aanpak gericht op de kwaliteit van leven
 Aandacht voor de attitude -> meer rust en tijd voor patiënt




Functionele veroudering:

 Afname prestatievermogen organen: Vita maxima is het totale prestatievermogen en is
afhankelijk van de orgaansystemen (ventilatie, circulatie, nierfunctie, spierkracht,
stofwisseling, zenuwgeleiding en bloedtranssport) vanaf 80 jaar is het minder dan 40%.
 24-uurs ritmiek verandert. Ochtendmens + overdag dutjes. Moeite met aanpassen van
slaaptijden. Dag/nacht synchronisatie is afgenomen door verminderd zicht, minder daglicht
en minder activiteiten overdag.
 Afname belastbaarheid
 Stofwisseling daalt
 Homeostase moeilijker te handhaven
 Immuunsysteem
 Seksuologische veranderingen




Gezondheidsproblemen bij ouderen:

-vaak vermindering van functie-reserve, waardoor eerder ontregeling plaatsvindt op lichamelijk,
psychisch en sociaal gebied

-5 I's: geriatrische reuzen. Voorkomen specifiek vaak bij ouderen

 Immobiliteit -> door spieratrofie, verminder zintuigfunctie, verminderd evenwicht en
vermindering van de functie van zenuwen -> vermindering reflexie, grote kans op vallen
 Instabiliteit -> zelfde als immobiliteit
 Incontinentie
 Intellectuele achteruitgang
 Iatrogene nevenwerkingen van medicijnen

,Bedreigende factoren:

-Immobiliteit en bedlegerigheid (decubitus, cardiovasculair, obstipatie, mictieproblemen, sensore
deprivatie

-slechte voeding, dehydratie en gewichtsverlies

-roken, alcohol en overgewicht

-ongevallen

-onderkoeling

-eenzaamheid

-gebrekkige alarmering




5 geriatrische reuzen=

-Intellectuele achteruitgang

 Vergeetachtig, verward of neerslachtig
 Zorg voor vaste structuur en zorg voor bekende spullen om hen heen

-Communicatie

 Moeilijker om alles te begrijpen
 Praat duidelijker, gebruik korte zinnen en check of het begrepen is

-Incontinentie

 Hygiënisch en sociaal probleem, kan ook valgevaar opleveren
 Vaste tijden naar het toilet of een postoel

-Immobiliteit/vallen

 Door verminderde spierkracht is bewegen moeilijk
 Stimuleer de patiënt om te blijven bewegen, maar op een veilige manier. Bied hulpmiddelen
aan

-Voeding en vocht

 Eten en drinken niet meer genoeg
 Kleinere porties met snacks tussendoor

-Polyfarmacie

 Combinaties van medicatie kan ongewenste effecten hebben
 Beoordeel of de medicatie geoptimaliseerd kan worden



Gevolgen bedlegerigheid op de bloedsomloop

,  Patiënt gaat liggen -> hartvolume neemt toe -> meer plassen (diurese) -> plasmavolume gaat
dalen.
 Patiënt gaat opstaan -> slagvolume daalt en minuutvolume daalt -> ondanks tachycardie
toch de neiging tot orthostatische hypotensie -> door van liggen naar staan kan hypotensie
onvoldoende worden opgebouwd, waardoor de patiënt de neiging heeft om te collaberen
(flauwvallen).
 Gevolgen van liggen: door meer plassen wordt er meer vocht uitgescheiden ->
hemoconcentratie (daling plasmawater) treedt op en viscositeit (stroperigheid) van het
bloed neemt toe -> versterkte neiging tot stolling -> verhoogd risico op trombose en
embolie.




Belangrijkste afwijkingen bij ouderen:

 Gevolgen van arteriosclerose: aderverkalking. Coronair lijden, hartfalen, perifere arteriële
insufficiëntie, CVA
 Artrose van de wervelkolom, heupen en knieën: pijn en slechte mobiliteit -> spierzwakte en
afhankelijkheid
 Osteoporose: botontkalking. Vooral bij vrouwen, met verhoogde kans op fracturen, rugpijn
en soms verminderde longfunctie -> door ingezakte wervels met verkorting van de thorax.
 Glucose-intolerantie/DM-type 2: diabetes type 2
 COPD
 Infecties van de luchtwegen of urinewegen
 Afwijkingen van het maag-darm kanaal
 Slechte visus (gezichtsscherpte) en gehoor (sociale handicap)
 Neurologische aandoeningen: zoals CVA, ziekte van Parkinson, polyneuropathie,
evenwichtstoornissen, vallen
 Delier, dementie en depressie




Geneesmiddelen bij ouderen:

-ouderen zijn meestal gevoeliger voor medicijnen

 Gevoeligere receptoren
 Aantal receptoren verandert
 Veranderende verhouding spieren, water/vet -> lichaamswater neemt af en lichaamsvet
neemt toe -> wateroplosbare medicijnen kunnen hogere concentratie bereiken
 Geringere eiwitbinding -> verminderde albumine bij ziektes -> kan zich minder geneesmiddel
binden aan het eiwit -> effect van het medicijn in bloed wordt groter
 Afname nierfunctie -> geneesmiddel wordt minder snel uitgescheiden door het lichaam
 Afname leverfunctie -> geneesmiddel wordt minder snel afgebroken in het lichaam



-meerdere medicijnen tegelijk -> let op de interacties, bijwerkingen en onjuist gebruik