Kijk laatste p voor legende & (afkortingen &) woordverklaring
Deel 1: diff op maar v het kind
1. Het leerstofjaarklassensysteem (LSJKS)
= kinderen v zelfde leeftijd w in zelfde groep gezet & moeten binnen zelfde tijd zelfde
leerstof verwerken
Voordelen:
Zitten bij leeftijdsgenoten
W sociaal vaardiger
Biedt structuur & veiligheid
Gelijke ow kansen
Geen sociale discriminatie
Goede basis vo individualisatie
Nadelen:
Moeilijk om ≠ tss lln op te vangen
Prestatiedruk vo lln & lkr omdat ze zich moeten houden aan een ‘tijdsstip’ om alles
af te hebben -> zorgt voor achterblijvers
1.1 Individualiseren do diff
= school & lkr w uitgedaagd om rekening te houden met de ≠ & hun aanbod aan te passen
aan de mogelijkheden & behoefte vd lln om te individualiseren
Individualiseren= individuele ≠ erkennen & als uitgangspunt v ow nemen (wat heeft
kind nodig?)
We proberen elke kind te geven waar die recht op heeft & niks te verlangen dat hij
niet aan kan
Maar niet jou taak als lkr om elke lln apart iets te geven want is niet haalbaar
Je moet hoge maar haalbare doelen stellen do werkvormen te zoeken die ervoor
zorgen dat lln zoveel mogelijk krijgen op haalbare manier vo lkr
Differentiëren= bewust & gericht nemen v maatregelen waarbij lkr rekening houd met
≠ tss lln (geven wat lln nodig heeft)
Diff do:
Extra opdrachten
Individuele feedback
Laat lln elkaar helpen
Aansluiten bij leefwereld
Doe eerst iets samen & geef erna keuze op zelf verder te gaan of onder
begeleiding
Diff in de les:
Voorbereiding vd les: nadenken ov doelen, moeilijkheden, beginsituatie
Tijdens de les: observeren, inspelen op lln, feedback geven, begeleiden
1
,2. Kaders om mee aan de slag te gaan
Micro-meso-macro
Binnen klasdifferentiatie v Castelein
Leer-kracht-model v Struyven
2.1 Micro – meso – macro
Macro
Maatschappelijk niveau
Interscolair é institutionele diff
Bv: methodescholen/ buitengewoon ow (bulo)
Tracking= onderscheid tss ≠ leertrajecten
Er is een overgang v categoriaal naar comprehensief
Categoriaal= lln moeten direct kiezen welke studierichting ze doen in secundair
Comprehensief= er is een algemene eerste graad -> lln moeten nog niet meteen
kiezen welke studierichting
Meso
Schoolniveau
Interklassikale diff
Externe diff (buiten de klassen)
Horizontale diff
Wijze v groeperen doorheen ≠ klassen bv 2A-2B-2C
In homogene of heterogene groepen
Streaming= niveaugroepen tss ≠ klassen
Verticale diff
Wijze v groeperen door ≠ jaren/ heel de school
Non-grading= geen graden
Grading = LSJKS
Multi-grading= graadklassen -> doorbreekt LSJKS
Nadelen v werken in homogene groepen:
Fixerend: zwakke zakken nog verder weg =moeraseffect
Stigmatiserend: lln weten wie de slechte, goede zijn
Bevorderd frontaal ow: zelfde leerstof op zelfde tijd verwerken
Sociaal desintegrerend: niveaugroepen zijn vaak homogeen aan milieu waaruit ze
komen
Voordelen v homogene groepen:
Snelle w ni tegengehouden do zwakke
Ingespeeld op interesse
Leertempo bepaald do noden
Lesgeven eenvoudiger
Zwakke participeren beter
Vooruitgang obv mogelijkheden
2
,Micro
Klasniveau
Intraklassikale diff
Interne diff
Tempo diff= zelfde inhoud maar ≠ tempo
Uniforme werkwijze= ied zelfde inhoud op zelfde manier verwerken ma op ≠
tempo
Methodische –didactische diff= zelfde inhoud op ander manier & tempo w
verwerkt
Leerstof diff= ≠ inhoud, zelfde tempo
Totale leerstof diff= doelen vallen weg, totaal andere inhoud vo lln
Niveau diff: ied zelfde basisleerstof maar sommige verdiepen
Setting= niveaugroepen maken obv leerprestaties v lln
2.2 Kader vo binnen klasdiff (bkd)
= bekomen v verhoogde motivatie, welbevinden, leerwinst & leerefficiëntie v lln
Castelein geeft kader om op proactieve, positieve & planmatige manier omgaan met ≠
tss lnn
Bkd (zie schema cursus)
W gevoed do beroepshouding, ni do respect
Is kunnen omgaan met ≠ tss lln op proactieve, positieve & planmatige manier
waardoor ≠ verkleinen, zelfde blijven, vergroten
Tandwielen gaan ov wat je wil aanpakken en hoe je dat gaat doen
Lerende: wat verschilt er tss lln
Leeromgeving: hoe ga je dit aanpakken
Lerende (wat)
Voorkennis: Nieuwe kennis koppelen aan bestaande kennis
Cognitieve vaardig.: Hoe lln inhoud verwerkt, opslaat
Achtergrond: Rekening houden met cultuur, afkomst
Interesses: Lln hebben ≠ interesse in voorwerpen
Leervoorkeur: Voorkeur in activiteiten die te maken hebben met leren
Affectieve vaardig: Emoties, zelfvertrouwen, motivatie, zelfkennis
Metacognitieve vaardig.: Activeren v voorkennis, doelen stellen, plannen
De leeromgeving (hoe)
Leerdoel: lln moeten hoofddoel kennen
Werkvorm: geven aanzet tot diff: groepswerk, contractwerk, hoekenwerk
Instructie: instructieonafhankelijke lln, instructiegevoelig, instructieafhankelijk
Tempo: ni iedereen krijgt zelfde leerstof op zelfde tijd verwerkt
Evaluatie: stuurt & geeft vorm aan leerproces
Ondersteuning v peers: do werken met ander lkr & lln is diff mogelijk
Feedback: best individueel, krachtig leermiddel
3
, Eindproduct: ≠ expressievormen
Leermateriaal: lln ≠ in mate v info opnemen met ≠ middelen
2.3 Leer-kracht-model v Struyven
BKD volgens Struyven= is proactief, positief & planmatig omgaan met ≠ tss lln in de klas met
oog op een zo groot mogelijk leerrendement –> nadruk op rol v lkr om leer-kracht aan lln te
geven
Model -> opgericht om krachtige leerprocessen op gang te brengen bij elke lln & zorgt vo ow
op maat
Doel
Maximaal leren faciliteren
Bevat verhoogde leermotivatie, leerwinst & leerefficiëntie
≠ tss lln zitten in interesse, leerstatus & leerprofiel
Interesse
Verhoogt autonome motivatie
Do keuzes te bieden
Do spreek & luistertijd te bieden
Leerstatus
Situeert in
Cognitief niveau: leerprocessen
Affectief niveau: op maat v sociaal emotionele ontw werken
Motorisch niveau: tijdens spelen
Leerprofiel
Manier waarop geleerd w
Rekening houden met verschil in tempo
Aanbieden v gevarieerde activiteiten
Is een basisfilosofie
Verschillen w als meerwaarde gezien & w rekening mee gehouden
2 principes:
Ethisch handelen v lkr in functie v lln
Groeigericht werken & lat hoog leggen vo iedereen
Ethisch handelen v lkr in functie v lln
Gaat om waarde die lkr heeft ow goed ow
Als lkr zich richt op lln ontstaat goed ow waarbij lkr iets bijbrengt, motiveert, & lln laat
groeien
Vereist een lkr die op autonome manier met leerplan omgaat, doelstellingen
combineert & afspraken maakt
4
,Groeigericht werken & lat voor iedereen hoog leggen
Uitdagende & betekenisvolle doelen stellen
Heb hoge verwachtingen vo iedereen
Werk in zone vd naaste ontw = zone waar lln succesvol verwachte doelen bereiken
Vraagt een proactieve, positieve & planmatige uitwerking in de klas
Proactief: actief vo zorgen dat alle lln doelen bereiken
Positief: kijkt naar groeikansen & moedigt aan
Convergerend= heterogene groepen
Divergerend= homogene groepen
Planmatig: stelt doelen & maakt plan om die te bereiken
2 principes: het flexibel groeperen volgens routes op maat & output = input
Het flexibel groeperen via routes op maat
≠ leerwegen met extra materiaal waar lln beroep op kunnen doen
Ze krijgen vorm do interesse, leerstatus & leerprofiel
Output = input
Evaluatie is niet eindpunt v leerproces -> steeds nagaan wat ze leren, wat moeilijk
vinden, waar motivatie ligt
Moeten steeds uitdagende taken aanbieden
Moeten inspelen op ≠ als hefboom om leerrendement te verhogen
2.4Zorgcontinuüm
W in elke school gebruikt -> Moeten zich hiernaar structureren
= dynamisch model waarmee je zorgbeleid op school kwaliteitsvol kunt opbouwen
De ≠ fase w in model onderscheiden do stippenlijnen
Je kan steeds wisselen v fase
Als je in fase 2 zit heb je nog steeds recht op maatregelen v Fase 0 en 1
F0 brede basiszorg
Rekening houden met alle ≠ tss lln in de klas do diff
Alle lln opvolgen do observeren & toetsen
Steeds pijlers v krachtige leeromgeving inzetten & inspelen op wat goed & slecht gaat
F1 verhoogde zorg
Als je merkt dat lln extra ondersteuning nodig heeft
Planmatige ondersteuning do lkr of begeleider
Eerst overleg met zorgcoördinator
CLB ondersteunt lkr
Focus licht op sterktes v lln zodat positief zelfbeeld w behouden
Lln blijft gemeenschappelijk curriculum volgen
bepaald adhv STICORDI maatregelen (diff komt ook nog bij):
Differentiëren: diff uit F0 intensiever uitwerken
Stimuleren: aanmoedigen
5
, Compenseren: technische hulpmiddelen aanbieden
Remediëren: aangepaste instructie & specifieke oefeningen
Dispenseren: lln krijgt vrijstelling v bepaalde doelen binnen gemeenschappelijk
curriculum
F2 uitbreiding v de zorg
Vaak nadat dispenserende maatregel is ingevoerd -> kan gevolgen hebben op behalen
v getuigschrift v lagere school
W overlegt welke bijkomende ondersteuning nodig is vo begeleiding v lln
Maar lln volgt nog steeds gemeenschappelijk curriculum
Verschil met F1 is dat CLB met ouders praat
F3 IAC individuele aangepast curriculum
2 mogelijkheden
Doelen w nog harder aangepast maar lln blijft op school
Lln w ingeschreven in bulo
Dus er is nood aan individueel handlingsplan & curriculum
3. Voorwaarden vo goed diff
Vaardigheden om goed te diff
≠ tss lln opmerken
Oorzaak v ≠ kunnen achterhalen
Lessen op maat maken
Prestatie v lln evalueren
3.1 Klasmanagement: tijd, ruimte, structuur, duidelijkheid
Tijd
Benut alle beschikbare tijd
Lln moeten permanent bezig zijn
Lln die zich vervelen w vervelende lln
Ruimte
Georganiseerde klas heeft positief effect
Lkr heeft zicht op lln & werkzaamheid
Materiaal is goed bereikbaar
Structuur & duidelijkheid
Gebrek hieraan zorgt vo onzekerheid & twijfel
Heeft negatief effect op betrokkenheid & motivatie
Zorg vo duidelijke instructies, leiderschap, regels, & didactische duidelijkheid
3.2 Kennis v leerlijn
Doel: bereiken v kerndoelen zodat verder kunnen ontw
6
Deel 1: diff op maar v het kind
1. Het leerstofjaarklassensysteem (LSJKS)
= kinderen v zelfde leeftijd w in zelfde groep gezet & moeten binnen zelfde tijd zelfde
leerstof verwerken
Voordelen:
Zitten bij leeftijdsgenoten
W sociaal vaardiger
Biedt structuur & veiligheid
Gelijke ow kansen
Geen sociale discriminatie
Goede basis vo individualisatie
Nadelen:
Moeilijk om ≠ tss lln op te vangen
Prestatiedruk vo lln & lkr omdat ze zich moeten houden aan een ‘tijdsstip’ om alles
af te hebben -> zorgt voor achterblijvers
1.1 Individualiseren do diff
= school & lkr w uitgedaagd om rekening te houden met de ≠ & hun aanbod aan te passen
aan de mogelijkheden & behoefte vd lln om te individualiseren
Individualiseren= individuele ≠ erkennen & als uitgangspunt v ow nemen (wat heeft
kind nodig?)
We proberen elke kind te geven waar die recht op heeft & niks te verlangen dat hij
niet aan kan
Maar niet jou taak als lkr om elke lln apart iets te geven want is niet haalbaar
Je moet hoge maar haalbare doelen stellen do werkvormen te zoeken die ervoor
zorgen dat lln zoveel mogelijk krijgen op haalbare manier vo lkr
Differentiëren= bewust & gericht nemen v maatregelen waarbij lkr rekening houd met
≠ tss lln (geven wat lln nodig heeft)
Diff do:
Extra opdrachten
Individuele feedback
Laat lln elkaar helpen
Aansluiten bij leefwereld
Doe eerst iets samen & geef erna keuze op zelf verder te gaan of onder
begeleiding
Diff in de les:
Voorbereiding vd les: nadenken ov doelen, moeilijkheden, beginsituatie
Tijdens de les: observeren, inspelen op lln, feedback geven, begeleiden
1
,2. Kaders om mee aan de slag te gaan
Micro-meso-macro
Binnen klasdifferentiatie v Castelein
Leer-kracht-model v Struyven
2.1 Micro – meso – macro
Macro
Maatschappelijk niveau
Interscolair é institutionele diff
Bv: methodescholen/ buitengewoon ow (bulo)
Tracking= onderscheid tss ≠ leertrajecten
Er is een overgang v categoriaal naar comprehensief
Categoriaal= lln moeten direct kiezen welke studierichting ze doen in secundair
Comprehensief= er is een algemene eerste graad -> lln moeten nog niet meteen
kiezen welke studierichting
Meso
Schoolniveau
Interklassikale diff
Externe diff (buiten de klassen)
Horizontale diff
Wijze v groeperen doorheen ≠ klassen bv 2A-2B-2C
In homogene of heterogene groepen
Streaming= niveaugroepen tss ≠ klassen
Verticale diff
Wijze v groeperen door ≠ jaren/ heel de school
Non-grading= geen graden
Grading = LSJKS
Multi-grading= graadklassen -> doorbreekt LSJKS
Nadelen v werken in homogene groepen:
Fixerend: zwakke zakken nog verder weg =moeraseffect
Stigmatiserend: lln weten wie de slechte, goede zijn
Bevorderd frontaal ow: zelfde leerstof op zelfde tijd verwerken
Sociaal desintegrerend: niveaugroepen zijn vaak homogeen aan milieu waaruit ze
komen
Voordelen v homogene groepen:
Snelle w ni tegengehouden do zwakke
Ingespeeld op interesse
Leertempo bepaald do noden
Lesgeven eenvoudiger
Zwakke participeren beter
Vooruitgang obv mogelijkheden
2
,Micro
Klasniveau
Intraklassikale diff
Interne diff
Tempo diff= zelfde inhoud maar ≠ tempo
Uniforme werkwijze= ied zelfde inhoud op zelfde manier verwerken ma op ≠
tempo
Methodische –didactische diff= zelfde inhoud op ander manier & tempo w
verwerkt
Leerstof diff= ≠ inhoud, zelfde tempo
Totale leerstof diff= doelen vallen weg, totaal andere inhoud vo lln
Niveau diff: ied zelfde basisleerstof maar sommige verdiepen
Setting= niveaugroepen maken obv leerprestaties v lln
2.2 Kader vo binnen klasdiff (bkd)
= bekomen v verhoogde motivatie, welbevinden, leerwinst & leerefficiëntie v lln
Castelein geeft kader om op proactieve, positieve & planmatige manier omgaan met ≠
tss lnn
Bkd (zie schema cursus)
W gevoed do beroepshouding, ni do respect
Is kunnen omgaan met ≠ tss lln op proactieve, positieve & planmatige manier
waardoor ≠ verkleinen, zelfde blijven, vergroten
Tandwielen gaan ov wat je wil aanpakken en hoe je dat gaat doen
Lerende: wat verschilt er tss lln
Leeromgeving: hoe ga je dit aanpakken
Lerende (wat)
Voorkennis: Nieuwe kennis koppelen aan bestaande kennis
Cognitieve vaardig.: Hoe lln inhoud verwerkt, opslaat
Achtergrond: Rekening houden met cultuur, afkomst
Interesses: Lln hebben ≠ interesse in voorwerpen
Leervoorkeur: Voorkeur in activiteiten die te maken hebben met leren
Affectieve vaardig: Emoties, zelfvertrouwen, motivatie, zelfkennis
Metacognitieve vaardig.: Activeren v voorkennis, doelen stellen, plannen
De leeromgeving (hoe)
Leerdoel: lln moeten hoofddoel kennen
Werkvorm: geven aanzet tot diff: groepswerk, contractwerk, hoekenwerk
Instructie: instructieonafhankelijke lln, instructiegevoelig, instructieafhankelijk
Tempo: ni iedereen krijgt zelfde leerstof op zelfde tijd verwerkt
Evaluatie: stuurt & geeft vorm aan leerproces
Ondersteuning v peers: do werken met ander lkr & lln is diff mogelijk
Feedback: best individueel, krachtig leermiddel
3
, Eindproduct: ≠ expressievormen
Leermateriaal: lln ≠ in mate v info opnemen met ≠ middelen
2.3 Leer-kracht-model v Struyven
BKD volgens Struyven= is proactief, positief & planmatig omgaan met ≠ tss lln in de klas met
oog op een zo groot mogelijk leerrendement –> nadruk op rol v lkr om leer-kracht aan lln te
geven
Model -> opgericht om krachtige leerprocessen op gang te brengen bij elke lln & zorgt vo ow
op maat
Doel
Maximaal leren faciliteren
Bevat verhoogde leermotivatie, leerwinst & leerefficiëntie
≠ tss lln zitten in interesse, leerstatus & leerprofiel
Interesse
Verhoogt autonome motivatie
Do keuzes te bieden
Do spreek & luistertijd te bieden
Leerstatus
Situeert in
Cognitief niveau: leerprocessen
Affectief niveau: op maat v sociaal emotionele ontw werken
Motorisch niveau: tijdens spelen
Leerprofiel
Manier waarop geleerd w
Rekening houden met verschil in tempo
Aanbieden v gevarieerde activiteiten
Is een basisfilosofie
Verschillen w als meerwaarde gezien & w rekening mee gehouden
2 principes:
Ethisch handelen v lkr in functie v lln
Groeigericht werken & lat hoog leggen vo iedereen
Ethisch handelen v lkr in functie v lln
Gaat om waarde die lkr heeft ow goed ow
Als lkr zich richt op lln ontstaat goed ow waarbij lkr iets bijbrengt, motiveert, & lln laat
groeien
Vereist een lkr die op autonome manier met leerplan omgaat, doelstellingen
combineert & afspraken maakt
4
,Groeigericht werken & lat voor iedereen hoog leggen
Uitdagende & betekenisvolle doelen stellen
Heb hoge verwachtingen vo iedereen
Werk in zone vd naaste ontw = zone waar lln succesvol verwachte doelen bereiken
Vraagt een proactieve, positieve & planmatige uitwerking in de klas
Proactief: actief vo zorgen dat alle lln doelen bereiken
Positief: kijkt naar groeikansen & moedigt aan
Convergerend= heterogene groepen
Divergerend= homogene groepen
Planmatig: stelt doelen & maakt plan om die te bereiken
2 principes: het flexibel groeperen volgens routes op maat & output = input
Het flexibel groeperen via routes op maat
≠ leerwegen met extra materiaal waar lln beroep op kunnen doen
Ze krijgen vorm do interesse, leerstatus & leerprofiel
Output = input
Evaluatie is niet eindpunt v leerproces -> steeds nagaan wat ze leren, wat moeilijk
vinden, waar motivatie ligt
Moeten steeds uitdagende taken aanbieden
Moeten inspelen op ≠ als hefboom om leerrendement te verhogen
2.4Zorgcontinuüm
W in elke school gebruikt -> Moeten zich hiernaar structureren
= dynamisch model waarmee je zorgbeleid op school kwaliteitsvol kunt opbouwen
De ≠ fase w in model onderscheiden do stippenlijnen
Je kan steeds wisselen v fase
Als je in fase 2 zit heb je nog steeds recht op maatregelen v Fase 0 en 1
F0 brede basiszorg
Rekening houden met alle ≠ tss lln in de klas do diff
Alle lln opvolgen do observeren & toetsen
Steeds pijlers v krachtige leeromgeving inzetten & inspelen op wat goed & slecht gaat
F1 verhoogde zorg
Als je merkt dat lln extra ondersteuning nodig heeft
Planmatige ondersteuning do lkr of begeleider
Eerst overleg met zorgcoördinator
CLB ondersteunt lkr
Focus licht op sterktes v lln zodat positief zelfbeeld w behouden
Lln blijft gemeenschappelijk curriculum volgen
bepaald adhv STICORDI maatregelen (diff komt ook nog bij):
Differentiëren: diff uit F0 intensiever uitwerken
Stimuleren: aanmoedigen
5
, Compenseren: technische hulpmiddelen aanbieden
Remediëren: aangepaste instructie & specifieke oefeningen
Dispenseren: lln krijgt vrijstelling v bepaalde doelen binnen gemeenschappelijk
curriculum
F2 uitbreiding v de zorg
Vaak nadat dispenserende maatregel is ingevoerd -> kan gevolgen hebben op behalen
v getuigschrift v lagere school
W overlegt welke bijkomende ondersteuning nodig is vo begeleiding v lln
Maar lln volgt nog steeds gemeenschappelijk curriculum
Verschil met F1 is dat CLB met ouders praat
F3 IAC individuele aangepast curriculum
2 mogelijkheden
Doelen w nog harder aangepast maar lln blijft op school
Lln w ingeschreven in bulo
Dus er is nood aan individueel handlingsplan & curriculum
3. Voorwaarden vo goed diff
Vaardigheden om goed te diff
≠ tss lln opmerken
Oorzaak v ≠ kunnen achterhalen
Lessen op maat maken
Prestatie v lln evalueren
3.1 Klasmanagement: tijd, ruimte, structuur, duidelijkheid
Tijd
Benut alle beschikbare tijd
Lln moeten permanent bezig zijn
Lln die zich vervelen w vervelende lln
Ruimte
Georganiseerde klas heeft positief effect
Lkr heeft zicht op lln & werkzaamheid
Materiaal is goed bereikbaar
Structuur & duidelijkheid
Gebrek hieraan zorgt vo onzekerheid & twijfel
Heeft negatief effect op betrokkenheid & motivatie
Zorg vo duidelijke instructies, leiderschap, regels, & didactische duidelijkheid
3.2 Kennis v leerlijn
Doel: bereiken v kerndoelen zodat verder kunnen ontw
6