Management and cost accounting
Hoofdstuk 10 Relevant information for decision making
Information and the decision process
Beslissingsmodel Formeel model voor het maken van keuzes, waarbij zowel kwalitatieve als
kwantitatieve aspecten naar voren komen Hierin 5/6 stappen:
1. Verzamelen van informatie.
2. Maken van voorspellingen.
3. Kiezen van een alternatief.
4. Implementeren van de beslissing.
5. Evalueren van de prestaties.
6. Verschaffen van feedback.
The concept of relevance
Relevant costs Relevante kosten De verwachte toekomstige kosten die verschillen tussen de
verschillende alternatieven.
Relevant revenues Relevante opbrengsten De verwachte toekomstige opbrengsten die
verschillen tussen de verschillende alternatieven.
Differential cost Differentiële kosten Het verschil in totale kosten tussen twee alternatieven.
Quantitative factors Kwantitatieve factoren Uitkomsten die getalsmatig gemeten en
uitgedrukt kunnen worden.
Qualitative factors Kwalitatieve factoren Kunnen niet worden gemeten in getallen.
- Bijvoorbeeld Werknemerstevredenheid.
An illustration of relevance: choosing output levels
Incremental costs Incrementele kosten Additionele kosten om een additionele hoeveelheid
(boven de geplande hoeveelheid) te verkrijgen.
- Deze kosten spelen een rol bij ‘eenmalige aanbiedingen’.
Twee potentiele problemen bij relevante kosten analyse:
- Aannemen dat alle variabele kosten relevant zijn.
Klopt niet als er geen extra kosten gemaakt hoeven te worden.
- Aannemen dat de vaste kosten irrelevant zijn.
Geldt alleen als de extra productie binnen de ‘relevant range’ valt.
Outsorcing and make-or-buy decisions
Outsourcing Uitbesteden Als goederen of diensten buiten het bedrijf bij externe leveranciers
worden aangeschaft in plaats van dat ze zelf geproduceerd worden.
Insourcing Inbesteding Als het bedrijf wel zelf produceert.
Make-or-buy decisions Beslissingen omtrent het in- of uitbesteden van goederen en/of diensten.
1
,Opportunity costs, outsourcing and capacity constraints
Opportunity costs Opportuniteitskosten De bijdrage aan het inkomen dat gemist wordt door
een beperkte factor niet voor het één na beste alternatief in te zetten.
- Komt voor als er meerdere aanwendingsmogelijkheden zijn voor middelen, en sommige
alternatieven niet geselecteerd worden.
Opportuniteitskosten benadering Maken A Kopen A
Totale incrementele kosten voor het maken/kopen van A 150.000 160.000
Opportuniteitskosten* 25.000 0
Totale relevante kosten 175.000 160.000
Verschil (in het voordeel van het kopen van A) 15.000
* Gemist inkomen omdat de capaciteit niet gebruikt kan worden voor het maken van product B,
het één na beste alternatief.
Opportunity costs zelden in financiële verslaggeving.
- Wel vaak meegenomen in besluitvorming.
Product-mix decisions under capacity constraints
Bij capaciteitsbeperking Bedrijf moet keuze maken welke producten in welke hoeveelheid ze
willen maken.
Leidende principe hierbij Contributiemarge per eenheid van de beperkende factor.
- Stelregel: Bij keuze tussen meerdere producten, moet de keuze vallen op het product dat de
hoogste contributiemarge per eenheid heeft.
Customer profitability and relevant costs
Belangrijke beslissing bij bedrijven Nieuwe klanten toevoegen en/of oude klanten afstoten.
- Hiervoor Klantwinstgevendheid analyse.
Soms is een klant niet winstgevend Hierbij keuze aanhouden of afstoten Vergelijking hiervoor:
Aanhouden klant Niet aanhouden klant Verschil
Verkopen 1.200.000 800.000 -400.000
Kostprijs verkopen 920.000 590.000 330.000
Arbeidskosten magazijn 92.000 59.000 33.000
Afschrijvingskosten 24.000 24.000 0
magazijnapparatuur
Huur 36.000 36.000 0
Marketing 30.000 20.000 10.000
Bestel- en verzendkosten 32.000 20.000 12.000
Administratiekosten 48.000 48.000 0
Totale kosten 1.182.000 797.000 385.000
Resultaat 18.000 3.000 -15.000
Hierboven is te zien dat sommige kosten niet veranderen bij het wel of niet aanhouden van de klant,
zoals huur- en afschrijvingskosten.
- Het afstoten van de klant heeft hier tot gevolg dat de winst afneemt.
2
,Irrelevance of past costs and equipment-replacement decisions
Relevante kosten en opbrengsten bij beslissingsmodel Verwachte toekomstige kosten en
opbrengsten.
Book value Boekwaarde Niet relevant, want het zijn historische kosten.
Sunk costs Kosten uit het verleden die onvermijdbaar zijn, omdat ze niet meer teruggedraaid
kunnen worden.
Appendix; Linear programming
Lineair programmeren Optimalisatie techniek die gebruikt wordt om de contributiemarge te
maximaliseren, gegeven een aantal beperkingen Uitgangspunten:
- De kosten kunnen geclassificeerd worden als vast of variabel.
- Er is sprake van lineaire relaties.
Bij het oplossen van een lineair programmeren probleem 3 stappen:
- Bepaal het doel Doelstellingsfunctie.
- Stel de budgetlijn op De combinatie van goederen en diensten die iemand kan
kopen/verbruiken met zijn huidige hoeveelheid.
- Bepaal de optimale oplossing Twee methoden:
Trial-and-error approach Door snijpunten van lijnen in te vullen, en te kijken welke de
beste oplossing geeft.
Graphic approach Maakt gebruik van de getekende grafiek met de budgetlijnen en de
doelstellingsfunctie.
3
, Hoofdstuk 12 Pricing, target costing and customer profitability analysis
Major influences on pricing
De 3 grootste invloeden op de prijsstelling:
- Klanten Vraag naar het product.
- Concurrenten.
- Kosten.
Product-cost categories and time horizon
In het samenstellen van kosten is de tijdspanne van belang Hierbij:
- Korte termijn beslissingen < 12 maanden.
Prijsstelling voor een eenmalige speciale order zonder lange termijn implicaties.
Aanpassen van de productmix en eenheden output in een competitieve markt.
Tijdspanne van meestal 6 tot 12 maanden.
- Lange termijn beslissingen > 12 maanden.
Gebaseerd op de markt (market-based).
Gebaseerd op de kosten (cost-based of cost-plus).
Costing and pricing for the short run
Bij eenmalige speciale order (one-off special order) Beslissingen over prijs worden beïnvloedt
door:
- Directe materiaalkosten.
- Verpakkingskosten.
- Directe arbeidskosten.
- Variabele overheadkosten.
- Additionele vaste kosten.
Costing and pricing for the long run
Twee manieren voor prijsberekening op lange termijn:
- Market-based Markt gebaseerd In markten met sterke concurrentie is de
marktgebaseerde benadering voor de hand liggend. Prijsberekening is gebaseerd op de
geanticipeerde klant en de reacties van de concurrent.
- Cost-based (cost plus) Kosten gebaseerd Prijst wordt berekend op basis van de kosten
om het product te produceren en te verkopen en daar wordt een mark-up (redelijke winst)
bij opgeteld.
Target costing for target pricing
Target price Prijsdoelstelling De veronderstelde prijs voor een product (of dienst) dat
potentiële klanten bereid zijn te betalen.
Target operating profit per unit Winstdoelstelling per eenheid Operationele winst die een
onderneming wil maken op een verkocht product.
Target cost per unit Kostendoelstelling per eenheid De veronderstelde lange termijn kosten
per eenheid product (of dienst) dat de onderneming, mits verkocht voor de prijsdoelstelling, in staat
stelt de winstdoelstelling te behalen.
- Alle variabele en vaste kosten moeten worden meegenomen.
4
Hoofdstuk 10 Relevant information for decision making
Information and the decision process
Beslissingsmodel Formeel model voor het maken van keuzes, waarbij zowel kwalitatieve als
kwantitatieve aspecten naar voren komen Hierin 5/6 stappen:
1. Verzamelen van informatie.
2. Maken van voorspellingen.
3. Kiezen van een alternatief.
4. Implementeren van de beslissing.
5. Evalueren van de prestaties.
6. Verschaffen van feedback.
The concept of relevance
Relevant costs Relevante kosten De verwachte toekomstige kosten die verschillen tussen de
verschillende alternatieven.
Relevant revenues Relevante opbrengsten De verwachte toekomstige opbrengsten die
verschillen tussen de verschillende alternatieven.
Differential cost Differentiële kosten Het verschil in totale kosten tussen twee alternatieven.
Quantitative factors Kwantitatieve factoren Uitkomsten die getalsmatig gemeten en
uitgedrukt kunnen worden.
Qualitative factors Kwalitatieve factoren Kunnen niet worden gemeten in getallen.
- Bijvoorbeeld Werknemerstevredenheid.
An illustration of relevance: choosing output levels
Incremental costs Incrementele kosten Additionele kosten om een additionele hoeveelheid
(boven de geplande hoeveelheid) te verkrijgen.
- Deze kosten spelen een rol bij ‘eenmalige aanbiedingen’.
Twee potentiele problemen bij relevante kosten analyse:
- Aannemen dat alle variabele kosten relevant zijn.
Klopt niet als er geen extra kosten gemaakt hoeven te worden.
- Aannemen dat de vaste kosten irrelevant zijn.
Geldt alleen als de extra productie binnen de ‘relevant range’ valt.
Outsorcing and make-or-buy decisions
Outsourcing Uitbesteden Als goederen of diensten buiten het bedrijf bij externe leveranciers
worden aangeschaft in plaats van dat ze zelf geproduceerd worden.
Insourcing Inbesteding Als het bedrijf wel zelf produceert.
Make-or-buy decisions Beslissingen omtrent het in- of uitbesteden van goederen en/of diensten.
1
,Opportunity costs, outsourcing and capacity constraints
Opportunity costs Opportuniteitskosten De bijdrage aan het inkomen dat gemist wordt door
een beperkte factor niet voor het één na beste alternatief in te zetten.
- Komt voor als er meerdere aanwendingsmogelijkheden zijn voor middelen, en sommige
alternatieven niet geselecteerd worden.
Opportuniteitskosten benadering Maken A Kopen A
Totale incrementele kosten voor het maken/kopen van A 150.000 160.000
Opportuniteitskosten* 25.000 0
Totale relevante kosten 175.000 160.000
Verschil (in het voordeel van het kopen van A) 15.000
* Gemist inkomen omdat de capaciteit niet gebruikt kan worden voor het maken van product B,
het één na beste alternatief.
Opportunity costs zelden in financiële verslaggeving.
- Wel vaak meegenomen in besluitvorming.
Product-mix decisions under capacity constraints
Bij capaciteitsbeperking Bedrijf moet keuze maken welke producten in welke hoeveelheid ze
willen maken.
Leidende principe hierbij Contributiemarge per eenheid van de beperkende factor.
- Stelregel: Bij keuze tussen meerdere producten, moet de keuze vallen op het product dat de
hoogste contributiemarge per eenheid heeft.
Customer profitability and relevant costs
Belangrijke beslissing bij bedrijven Nieuwe klanten toevoegen en/of oude klanten afstoten.
- Hiervoor Klantwinstgevendheid analyse.
Soms is een klant niet winstgevend Hierbij keuze aanhouden of afstoten Vergelijking hiervoor:
Aanhouden klant Niet aanhouden klant Verschil
Verkopen 1.200.000 800.000 -400.000
Kostprijs verkopen 920.000 590.000 330.000
Arbeidskosten magazijn 92.000 59.000 33.000
Afschrijvingskosten 24.000 24.000 0
magazijnapparatuur
Huur 36.000 36.000 0
Marketing 30.000 20.000 10.000
Bestel- en verzendkosten 32.000 20.000 12.000
Administratiekosten 48.000 48.000 0
Totale kosten 1.182.000 797.000 385.000
Resultaat 18.000 3.000 -15.000
Hierboven is te zien dat sommige kosten niet veranderen bij het wel of niet aanhouden van de klant,
zoals huur- en afschrijvingskosten.
- Het afstoten van de klant heeft hier tot gevolg dat de winst afneemt.
2
,Irrelevance of past costs and equipment-replacement decisions
Relevante kosten en opbrengsten bij beslissingsmodel Verwachte toekomstige kosten en
opbrengsten.
Book value Boekwaarde Niet relevant, want het zijn historische kosten.
Sunk costs Kosten uit het verleden die onvermijdbaar zijn, omdat ze niet meer teruggedraaid
kunnen worden.
Appendix; Linear programming
Lineair programmeren Optimalisatie techniek die gebruikt wordt om de contributiemarge te
maximaliseren, gegeven een aantal beperkingen Uitgangspunten:
- De kosten kunnen geclassificeerd worden als vast of variabel.
- Er is sprake van lineaire relaties.
Bij het oplossen van een lineair programmeren probleem 3 stappen:
- Bepaal het doel Doelstellingsfunctie.
- Stel de budgetlijn op De combinatie van goederen en diensten die iemand kan
kopen/verbruiken met zijn huidige hoeveelheid.
- Bepaal de optimale oplossing Twee methoden:
Trial-and-error approach Door snijpunten van lijnen in te vullen, en te kijken welke de
beste oplossing geeft.
Graphic approach Maakt gebruik van de getekende grafiek met de budgetlijnen en de
doelstellingsfunctie.
3
, Hoofdstuk 12 Pricing, target costing and customer profitability analysis
Major influences on pricing
De 3 grootste invloeden op de prijsstelling:
- Klanten Vraag naar het product.
- Concurrenten.
- Kosten.
Product-cost categories and time horizon
In het samenstellen van kosten is de tijdspanne van belang Hierbij:
- Korte termijn beslissingen < 12 maanden.
Prijsstelling voor een eenmalige speciale order zonder lange termijn implicaties.
Aanpassen van de productmix en eenheden output in een competitieve markt.
Tijdspanne van meestal 6 tot 12 maanden.
- Lange termijn beslissingen > 12 maanden.
Gebaseerd op de markt (market-based).
Gebaseerd op de kosten (cost-based of cost-plus).
Costing and pricing for the short run
Bij eenmalige speciale order (one-off special order) Beslissingen over prijs worden beïnvloedt
door:
- Directe materiaalkosten.
- Verpakkingskosten.
- Directe arbeidskosten.
- Variabele overheadkosten.
- Additionele vaste kosten.
Costing and pricing for the long run
Twee manieren voor prijsberekening op lange termijn:
- Market-based Markt gebaseerd In markten met sterke concurrentie is de
marktgebaseerde benadering voor de hand liggend. Prijsberekening is gebaseerd op de
geanticipeerde klant en de reacties van de concurrent.
- Cost-based (cost plus) Kosten gebaseerd Prijst wordt berekend op basis van de kosten
om het product te produceren en te verkopen en daar wordt een mark-up (redelijke winst)
bij opgeteld.
Target costing for target pricing
Target price Prijsdoelstelling De veronderstelde prijs voor een product (of dienst) dat
potentiële klanten bereid zijn te betalen.
Target operating profit per unit Winstdoelstelling per eenheid Operationele winst die een
onderneming wil maken op een verkocht product.
Target cost per unit Kostendoelstelling per eenheid De veronderstelde lange termijn kosten
per eenheid product (of dienst) dat de onderneming, mits verkocht voor de prijsdoelstelling, in staat
stelt de winstdoelstelling te behalen.
- Alle variabele en vaste kosten moeten worden meegenomen.
4
