Algemene Psychologie
- Psyche = geest logie = gebied van de studie = studie van de geest.
- Ψ Griekse letter ‘psy’
- Psychologie is geen:
o Rekenpsychologie
o Pseudopsychologie
o Gemeenschappelijke opvatting over menselijk gedrag en menselijke ervaringen
o Genre ‘iedereen weet dat toch…’
o Volkswijsheid
- Verjaardag paradox = hoe groot is de kans dat 2 mensen uit een willekeurig samengestelde
groep op dezelfde dag jarig zijn? groep 60 mensen is er 100% kans dat 2 op dezelfde dag
jarig zijn (intuïtie = niet te vertrouwen)
- Psychologie = een wet waarbij het gedrag bestudeert wordt en de gedragsevidentie gebruikt
wordt om interne processen te begrijpen die ten grondslag liggen aan dat gedrag.
Psychologen proberen door systematisch observatie van meetbare kenmerken (gedrag)
inzicht te krijgen in de niet-observeerbare processen (intern).
- Hermann Ebbinghaus (19e eeuw) : ‘Psychologie heeft een lang verleden maar een korte
geschiedenis’
- Plato = Griekse filosoof overtuigd dat echte kennis gebaseerd moet worden op menselijke
rede en NIET op observatie en studie van de wereld waarin we leven.
Dualisme = lichaam en geest gescheiden van elkaar.
- Aristoteles = hechte meer belang aan observatie dan Plato, maar om echte kennis te hebben
diende men uit te gaan van onveranderlijke uitgangspunten (=axioma’s)
- Ptolemaeus = geocentrisme = idee dat aarde het middelpunt van het universum is. (de
wereld is voor ons gemaakt.
- Mens = uniek wezen dat universum en de rol van de mens kan begrijpen via geest/rede.
- Ware kennis = product van rede, intuïtie, goddelijke ingeving
- De kerk = God stond garant voor de waarheid geschriften kerk meest betrouwbare bron
- De wetenschappelijke revolutie = Europa, 16e eeuw: vorm van kennisvergaring, die uniek is in
de wereld, namelijk de overtuiging dat ware kennis gebaseerd is op systematische observatie
en actief ingrijpen in de wereld. Oude wijsheden blijken niet noodzakelijk correct nieuwe
manier van denken!
,- Belangrijke katalysator : Juliaanse kalender fout overgang Gregoriaanse = discussie of
aarde stilstond in het centrum van het universum
- Copernicus (16de eeuw) : niet alle hemellichamen draaien rond de aarde, maar de aarde rond
de zon = Heliocentrisme
na de dood bevestigen Galilei en Newton dit = Copernicaanse revolutie.
- Wetenschappelijke studie als nieuwe bron van kennis = observatie en experimenten.
- Descartes (17de eeuw)
o Dualisme = geest en lichaam apart
o Rationalisme = ware kennis is gebaseerd op rede
o Naturisme = overtuiging / dat de mens aangeboren kennis heeft + vormt het
uitgangspunt voor andere
o Lichaam is een soort machine die wetenschappelijk onderzocht kan worden.
o Geest niet, is centrum vrije wil en rede
o Reactie hierop was empirisme
- Hobbes, Locke en Hume (17 – 18e eeuw)
Empirisme = kennis komt niet tot stand via aangeboren ideeën en afgeleide inzichten maar
via zintuigelijke ervaringen.
Geest = tabula rasa
Inhoud geest via zintuigelijke ervaringen = kennis door observatie
o Kennis = product eigen ervaring
o Inhoud geest kan onderzocht worden.
- Evolutietheorie Charles Darwin (19de eeuw)
Levende wezens = resultaat van een aanpassingsproces aan hun veranderende omgeving.
Boek ‘On the Origin of Species = mens uit dieren geëvolueerd + mens gedrag = aan dier
gedrag
Mens = hoogste trap van evolutie.
- In de 19de eeuw is de maatschappij eindelijk klaar om menselijke geest te beschouwen al
studieobject dat kan bestudeerd worden op wetenschappelijke wijze.
- Wilhelm Wundt (1832 – 1920)
1ste die zichzelf psycholoog noemde (eigenlijk een dokter)
Grondlegger accademische psychologie
1ste psychologisch labo in Leipzig in 1879 = startpunt psychologie
Wet onderzoek naar de menselijke geest:
o Bewustzijn
o Introspectieve methode
- Introspectie = kijken naar eigen bewustzijn van binnenuit door objectieve, nauwkeurige
rapportering gevoelens, gedachten, herinneringen,…
Innere Wahrnehmung = vanuit een leunstoel nadenken over het eigen psychisch
functioneren zoals filosofen het deden.
Experimentelle Sebstbeobachtung: proefopzet waarbij de proefpersoon in een
gestandaardiseerde situatie geplaatst werd, eenzelfde proef herhaaldelijk uitvoerde en
diende te reageren met eenvoudige, kwantificeerbare antwoorden.
, - Edward Fitchener (1867 – 1927)
Gestudeerd bij Wundt
Structuralisme
Afgeleid van introspectie
- Structuralisme = een stroming in de psychologie die op basis van introspectie de structuur
van het bewustzijn probeerde te ontdekken.
MAAR introspectie methode is subjectief en onbetrouwbaar, want het is reproduceerbaar, want
het is reproduceerbaar en ons bewustzijn heeft limieten. reactie hier op is functionalisme en
gestaltpsychologie.
- William James (1842 – 1910)
Belangrijk binnen de Amerikaanse Psy
Functionalisme = pragmatische benadering
o Moet nuttig zijn voor de maatschappij.
- Wertheimer, Köhler en Koffka = Gestaltpsychologie = reactie op structuralisme
- Gestaltpsychologie = ‘geheel (gestalt) is meer dan de som der delen’ = perceptie opdelen is
zinloos.
Ondersteunen dit idee via visuele illusies.
- Hering illusie = lijnen lijken gebogen, maar zijn recht door achtergrond.
- Zöllner illusie = lange lijnen parallel getekend, maar door korte lijnen lijkt dat niet zo.
Een verandering in de perceptie van rechte lijnen door een lijnpatroon op de
achtergrond.
- Tegen gestalt, functionalisme en structuralisme kwam het behaviorisme in.
- Jhon B. Watson (1878 – 1958) en Burrhus F. Skinner
Behaviorisme =
o Vervangen introspectie door objectieve observaties
o Sterk geïnspireerd door het positivisme
o Wetenschap moet streven naar objectief verifieerbare kennis door toepassing
wetenschappelijke methode.
- Black Box psychologie of S-R psychologie = een stimulus wordt opgenomen en verwerkt door
de hersenen (= black box) met als gevolg observeerbaar gedrag
Leerprincipes
Nuttig maar starre, mechanische visie op de mens (dom in VS niet EU)
- Sigmund Freud (1756 – 1939)
Psychoanalyse = lichamelijke of geestelijke klachten of problemen van iemand worden
genezen door de eigen manier van denken en voelen te leren doorgronden.
Veel kritiek, want staat los van de wetenschappelijke methoden.
- Psyche = geest logie = gebied van de studie = studie van de geest.
- Ψ Griekse letter ‘psy’
- Psychologie is geen:
o Rekenpsychologie
o Pseudopsychologie
o Gemeenschappelijke opvatting over menselijk gedrag en menselijke ervaringen
o Genre ‘iedereen weet dat toch…’
o Volkswijsheid
- Verjaardag paradox = hoe groot is de kans dat 2 mensen uit een willekeurig samengestelde
groep op dezelfde dag jarig zijn? groep 60 mensen is er 100% kans dat 2 op dezelfde dag
jarig zijn (intuïtie = niet te vertrouwen)
- Psychologie = een wet waarbij het gedrag bestudeert wordt en de gedragsevidentie gebruikt
wordt om interne processen te begrijpen die ten grondslag liggen aan dat gedrag.
Psychologen proberen door systematisch observatie van meetbare kenmerken (gedrag)
inzicht te krijgen in de niet-observeerbare processen (intern).
- Hermann Ebbinghaus (19e eeuw) : ‘Psychologie heeft een lang verleden maar een korte
geschiedenis’
- Plato = Griekse filosoof overtuigd dat echte kennis gebaseerd moet worden op menselijke
rede en NIET op observatie en studie van de wereld waarin we leven.
Dualisme = lichaam en geest gescheiden van elkaar.
- Aristoteles = hechte meer belang aan observatie dan Plato, maar om echte kennis te hebben
diende men uit te gaan van onveranderlijke uitgangspunten (=axioma’s)
- Ptolemaeus = geocentrisme = idee dat aarde het middelpunt van het universum is. (de
wereld is voor ons gemaakt.
- Mens = uniek wezen dat universum en de rol van de mens kan begrijpen via geest/rede.
- Ware kennis = product van rede, intuïtie, goddelijke ingeving
- De kerk = God stond garant voor de waarheid geschriften kerk meest betrouwbare bron
- De wetenschappelijke revolutie = Europa, 16e eeuw: vorm van kennisvergaring, die uniek is in
de wereld, namelijk de overtuiging dat ware kennis gebaseerd is op systematische observatie
en actief ingrijpen in de wereld. Oude wijsheden blijken niet noodzakelijk correct nieuwe
manier van denken!
,- Belangrijke katalysator : Juliaanse kalender fout overgang Gregoriaanse = discussie of
aarde stilstond in het centrum van het universum
- Copernicus (16de eeuw) : niet alle hemellichamen draaien rond de aarde, maar de aarde rond
de zon = Heliocentrisme
na de dood bevestigen Galilei en Newton dit = Copernicaanse revolutie.
- Wetenschappelijke studie als nieuwe bron van kennis = observatie en experimenten.
- Descartes (17de eeuw)
o Dualisme = geest en lichaam apart
o Rationalisme = ware kennis is gebaseerd op rede
o Naturisme = overtuiging / dat de mens aangeboren kennis heeft + vormt het
uitgangspunt voor andere
o Lichaam is een soort machine die wetenschappelijk onderzocht kan worden.
o Geest niet, is centrum vrije wil en rede
o Reactie hierop was empirisme
- Hobbes, Locke en Hume (17 – 18e eeuw)
Empirisme = kennis komt niet tot stand via aangeboren ideeën en afgeleide inzichten maar
via zintuigelijke ervaringen.
Geest = tabula rasa
Inhoud geest via zintuigelijke ervaringen = kennis door observatie
o Kennis = product eigen ervaring
o Inhoud geest kan onderzocht worden.
- Evolutietheorie Charles Darwin (19de eeuw)
Levende wezens = resultaat van een aanpassingsproces aan hun veranderende omgeving.
Boek ‘On the Origin of Species = mens uit dieren geëvolueerd + mens gedrag = aan dier
gedrag
Mens = hoogste trap van evolutie.
- In de 19de eeuw is de maatschappij eindelijk klaar om menselijke geest te beschouwen al
studieobject dat kan bestudeerd worden op wetenschappelijke wijze.
- Wilhelm Wundt (1832 – 1920)
1ste die zichzelf psycholoog noemde (eigenlijk een dokter)
Grondlegger accademische psychologie
1ste psychologisch labo in Leipzig in 1879 = startpunt psychologie
Wet onderzoek naar de menselijke geest:
o Bewustzijn
o Introspectieve methode
- Introspectie = kijken naar eigen bewustzijn van binnenuit door objectieve, nauwkeurige
rapportering gevoelens, gedachten, herinneringen,…
Innere Wahrnehmung = vanuit een leunstoel nadenken over het eigen psychisch
functioneren zoals filosofen het deden.
Experimentelle Sebstbeobachtung: proefopzet waarbij de proefpersoon in een
gestandaardiseerde situatie geplaatst werd, eenzelfde proef herhaaldelijk uitvoerde en
diende te reageren met eenvoudige, kwantificeerbare antwoorden.
, - Edward Fitchener (1867 – 1927)
Gestudeerd bij Wundt
Structuralisme
Afgeleid van introspectie
- Structuralisme = een stroming in de psychologie die op basis van introspectie de structuur
van het bewustzijn probeerde te ontdekken.
MAAR introspectie methode is subjectief en onbetrouwbaar, want het is reproduceerbaar, want
het is reproduceerbaar en ons bewustzijn heeft limieten. reactie hier op is functionalisme en
gestaltpsychologie.
- William James (1842 – 1910)
Belangrijk binnen de Amerikaanse Psy
Functionalisme = pragmatische benadering
o Moet nuttig zijn voor de maatschappij.
- Wertheimer, Köhler en Koffka = Gestaltpsychologie = reactie op structuralisme
- Gestaltpsychologie = ‘geheel (gestalt) is meer dan de som der delen’ = perceptie opdelen is
zinloos.
Ondersteunen dit idee via visuele illusies.
- Hering illusie = lijnen lijken gebogen, maar zijn recht door achtergrond.
- Zöllner illusie = lange lijnen parallel getekend, maar door korte lijnen lijkt dat niet zo.
Een verandering in de perceptie van rechte lijnen door een lijnpatroon op de
achtergrond.
- Tegen gestalt, functionalisme en structuralisme kwam het behaviorisme in.
- Jhon B. Watson (1878 – 1958) en Burrhus F. Skinner
Behaviorisme =
o Vervangen introspectie door objectieve observaties
o Sterk geïnspireerd door het positivisme
o Wetenschap moet streven naar objectief verifieerbare kennis door toepassing
wetenschappelijke methode.
- Black Box psychologie of S-R psychologie = een stimulus wordt opgenomen en verwerkt door
de hersenen (= black box) met als gevolg observeerbaar gedrag
Leerprincipes
Nuttig maar starre, mechanische visie op de mens (dom in VS niet EU)
- Sigmund Freud (1756 – 1939)
Psychoanalyse = lichamelijke of geestelijke klachten of problemen van iemand worden
genezen door de eigen manier van denken en voelen te leren doorgronden.
Veel kritiek, want staat los van de wetenschappelijke methoden.
