H1 – terreinverkenning
Func es van het recht
1. norma eve func e
2. geschiloplossende func e
3. addi onele func e
4. instrumentele func e
Norma eve func e regels zijn vastgelegd daardoor weet je waar je aan toe bent in het recht liggen
normen vast die aangeven wat wenselijk en onwenselijk gedrag is (bijv. niet stelen)
Geschiloplossende func e als je problemen met iemand hebt, stap je naar de rechter. Hier wordt
de situa e bekeken door een ona ankelijke/onpar jdige rechter
Addi onele func e als mensen vergeten goede afspraken te maken met elkaar, kunnen ze al jd
nog teruggrijpen op de wet. Bijv. als je geen testament hebt, regelt de wet de erfenis
Instrumentele func e het recht is een instrument om ervoor te zorgen dat mensen de opgelegde
regels naleven. Als je dit niet doen volgen er straffen
Rechtsbronnen:
1. de wet
2. het verdrag
3. de jurispruden e
4. de gewoonte
Monopolieposi e de staat bij het strafrecht: alleen het OM kan tot vervolging van stra are feiten
overgaan
Na onale wetgever: regering + Staten Generaal (wet)
Decentrale wetgever: provincies + gemeenten + waterschappen (verordening)
3 regels:
1. hoog boven laag
2. bijzonder boven algemeen
3. jong boven oud
Wet in formele zin wet die tot stand is gekomen door de regering en Staten Generaal (staat het
woord wet in)
Wet in materiële zin geldt voor een onbepaald aantal burgers
Verdrag: afspraak/overeenkomst tussen 2 of meer staten
- Bilateraal verdrag = tussen 2 landen
- Mul lateraal verdrag = tussen meer dan 2 landen
Vonnis uitspraak rechtbank
Arrest uitspraak gerechtshof/Hoge Raad
,Interpreta emethoden
1. de gramma cale methode: bij de uitleg van een woord gebruikt de rechter het alledaags
spraakgebruik
2. de wetshistorische methode: interpreta e van de bedoeling van de wetgever met behulp van
parlementaire stukken
3. de an ciperende methode: de rechter sluit zich aan bij een toekoms ge wetgeving (waarvan
zeker is dat hij komt)
4. de rechtsvergelijkende methode: de rechter verwijst bij een vaag/onduidelijk woord/zin naar
een buitenlands rechtsstelsel
5. de systema sche methode: de rechter legt het woord/zin uit, uit een we elijke bepaling aan
de hand van de regeling waarvan die bepaling onderdeel uitmaakt
6. de teleologische methode: de rechter beroept op het doel van de wetgever van de wet
7. precedenteninterpreta e: de rechter verwijst naar eerdere uitspraken waarbij het woord/zin
eerder is uitgelegd
8. interpreta e naar redelijkheid en billijkheid: de rechter interpreteert het woord/zin naar wat
sociaal aanvaardbaar is.
Rederneerwijzen
1. A contrario: redernering waarbij de rechter ervan uitgaat dat een bepaalde rechtsregel niet
van toepassing is, omdat die regel uitsluitend is geschreven voor de gevallen die uitdrukkelijk
in die regel worden genoemd
2. naar analogie: redernering waarbij de rechter zich op het standpunt stelt dat een bepaalde,
niet we elijk geregelde kwes e zoveel lijkt op een kwes e waarin de wet wel voorziet, dat
die laatste regel ook van toepassing wordt verklaard op de niet-geregelde kwes e
De gewoonte 2 voorwaarden:
1. vaste gedragslijn
2. rechtsplicht (verplicht de regel volgen)
Materieel recht beschrij wat men wel/niet mag en welke rechten/plichten die hee
Formeel recht procesrecht, bij welke rechter de rechtszaak gehouden moet worden
Dwingend recht: recht waarvan burgers niet mogen afwijken. Het woord ‘moeten’ komt voor in het
wetsar kel
Aanvullend recht: recht dat de burger de mogelijkheid gee om af te wijken van wat er in de wet
staat. Het woord ‘kunnen’ komt voor in het wetsar kel
Objec ef recht: het recht wat uit de geldende rechtsbronnen wet, verdrag, jurispruden e en
gewoonte voortvloeit posi ef recht
Subjec ef recht: het recht dat individuen bezi en omdat het objec eve recht dit verklaart
, H2 – verbintenissenrecht
Overeenkomst: afspraak tussen 2 par jen waar rechten en plichten uit ontstaan =
verbintenissenrecht
Een overeenkomst met als doel dat er rechten en plichten ontstaan obligatoire overeenkomst
Wederkerige overeenkomst overeenkomst waarbij beide par jen ten minste zowel een recht
verkrijgen als een plicht op zich nemen
Eenzijdige overeenkomst overeenkomst waarbij slechts één verbintenis voortvloeit en waarbij dus
de ene par j recht krijgt en de andere par j een plicht hee (bijv gi en)
Een overeenkomst komt tot stand door een aanbod en de aanvaarding daarvan art. 6:217 BW
Een bod kan ingetrokken worden als: het bod nog niet aanvaard is en de aanbieder mag zijn bod niet
onherroepelijk hebben gemaakt art. 6:219 BW
Bij bijv de huizenmarkt doet men een uitnodiging tot het doen van een aanbod, dit is dan pas een
overeenkomst als de kopers akkoord hebben gegeven op de prijs
Wilsverklaring = bij het tot stand komen van een overeenkomst is het vereist dit te willen en je moet
dit verklaren (kenbaar maken dat je dit wil) art. 3:33 BW
Wilsdefect = Bij een wilsdefect stelt de par j die zegt dat er geen overeenkomst is ontstaan dat wat
diegene eerder verklaard hee niet gewild was en dat er daarom geen overeenkomst kan zijn
ontstaan. Volgens art. 33 boek 3 BW zou er in dit geval geen geldige overeenkomst zijn ontstaan
omdat de wilsverklaringen niet op elkaar afstemmen. De overeenkomst is dan nie g
In de maatschappij zou het echter zeer onhandig zijn als iedereen een overeenkomst zou kunnen
herroepen op grond van het feit dat ze wat ze eerder verklaard hebben eigenlijk helemaal niet willen.
In het arrest Eelman/Hin besloot de Hoge Raad dat art. 33 boek 3 BW moet worden gebruikt en er
naar een casus moet worden gekeken samen met art. 35 boek 3 BW. Dit ar kel stel dat als de
wederpar j er redelijkerwijs op kon vertrouwen dat de verklaring en de wil van de andere par j met
elkaar in overeenstemming waren, er wel een overeenkomst tot stand is gekomen de wils- en
vertrouwensleer
In art. 34 boek 3 BW is een speciale regeling voor mensen die jdens de wilsverklaring een geestelijke
stoornis hadden. Onder geestelijke stoornis worden niet alleen geestesziekten, zoals schizofrenie,
verstaan, maar ook de invloed van drugs en alcohol. Als iemand iets hee verklaard jdens een
geestelijke stoornis dan nemen we volgens art. 34 boek 3 BW aan dat deze verklaring niet
overeenstemt met de wil als:
1. Iemand door de stoornis geen redelijke inscha ng kon maken van de bij de handeling
betrokken belangen, of
2. Indien de verklaring is afgegeven onder invloed van de geestelijke stoornis.
Dit houdt in dat iemand met een geestelijke stoornis niet kan worden gehouden aan een
overeenkomst als de rechtshandeling voor diegene nadelig is. Een wederpar j die een overeenkomst
hee gesloten met iemand die lijdt aan een geestelijke stoornis krijgt echter wel de bescherming van
het eerder besproken art. 35 boek 3 BW. Als de wederpar j er redelijkerwijs op mocht vertrouwen
dat iemands wilsverklaring met elkaar overeenstemt kan er geen beroep worden gedaan op art. 34
boek 3 BW.
Func es van het recht
1. norma eve func e
2. geschiloplossende func e
3. addi onele func e
4. instrumentele func e
Norma eve func e regels zijn vastgelegd daardoor weet je waar je aan toe bent in het recht liggen
normen vast die aangeven wat wenselijk en onwenselijk gedrag is (bijv. niet stelen)
Geschiloplossende func e als je problemen met iemand hebt, stap je naar de rechter. Hier wordt
de situa e bekeken door een ona ankelijke/onpar jdige rechter
Addi onele func e als mensen vergeten goede afspraken te maken met elkaar, kunnen ze al jd
nog teruggrijpen op de wet. Bijv. als je geen testament hebt, regelt de wet de erfenis
Instrumentele func e het recht is een instrument om ervoor te zorgen dat mensen de opgelegde
regels naleven. Als je dit niet doen volgen er straffen
Rechtsbronnen:
1. de wet
2. het verdrag
3. de jurispruden e
4. de gewoonte
Monopolieposi e de staat bij het strafrecht: alleen het OM kan tot vervolging van stra are feiten
overgaan
Na onale wetgever: regering + Staten Generaal (wet)
Decentrale wetgever: provincies + gemeenten + waterschappen (verordening)
3 regels:
1. hoog boven laag
2. bijzonder boven algemeen
3. jong boven oud
Wet in formele zin wet die tot stand is gekomen door de regering en Staten Generaal (staat het
woord wet in)
Wet in materiële zin geldt voor een onbepaald aantal burgers
Verdrag: afspraak/overeenkomst tussen 2 of meer staten
- Bilateraal verdrag = tussen 2 landen
- Mul lateraal verdrag = tussen meer dan 2 landen
Vonnis uitspraak rechtbank
Arrest uitspraak gerechtshof/Hoge Raad
,Interpreta emethoden
1. de gramma cale methode: bij de uitleg van een woord gebruikt de rechter het alledaags
spraakgebruik
2. de wetshistorische methode: interpreta e van de bedoeling van de wetgever met behulp van
parlementaire stukken
3. de an ciperende methode: de rechter sluit zich aan bij een toekoms ge wetgeving (waarvan
zeker is dat hij komt)
4. de rechtsvergelijkende methode: de rechter verwijst bij een vaag/onduidelijk woord/zin naar
een buitenlands rechtsstelsel
5. de systema sche methode: de rechter legt het woord/zin uit, uit een we elijke bepaling aan
de hand van de regeling waarvan die bepaling onderdeel uitmaakt
6. de teleologische methode: de rechter beroept op het doel van de wetgever van de wet
7. precedenteninterpreta e: de rechter verwijst naar eerdere uitspraken waarbij het woord/zin
eerder is uitgelegd
8. interpreta e naar redelijkheid en billijkheid: de rechter interpreteert het woord/zin naar wat
sociaal aanvaardbaar is.
Rederneerwijzen
1. A contrario: redernering waarbij de rechter ervan uitgaat dat een bepaalde rechtsregel niet
van toepassing is, omdat die regel uitsluitend is geschreven voor de gevallen die uitdrukkelijk
in die regel worden genoemd
2. naar analogie: redernering waarbij de rechter zich op het standpunt stelt dat een bepaalde,
niet we elijk geregelde kwes e zoveel lijkt op een kwes e waarin de wet wel voorziet, dat
die laatste regel ook van toepassing wordt verklaard op de niet-geregelde kwes e
De gewoonte 2 voorwaarden:
1. vaste gedragslijn
2. rechtsplicht (verplicht de regel volgen)
Materieel recht beschrij wat men wel/niet mag en welke rechten/plichten die hee
Formeel recht procesrecht, bij welke rechter de rechtszaak gehouden moet worden
Dwingend recht: recht waarvan burgers niet mogen afwijken. Het woord ‘moeten’ komt voor in het
wetsar kel
Aanvullend recht: recht dat de burger de mogelijkheid gee om af te wijken van wat er in de wet
staat. Het woord ‘kunnen’ komt voor in het wetsar kel
Objec ef recht: het recht wat uit de geldende rechtsbronnen wet, verdrag, jurispruden e en
gewoonte voortvloeit posi ef recht
Subjec ef recht: het recht dat individuen bezi en omdat het objec eve recht dit verklaart
, H2 – verbintenissenrecht
Overeenkomst: afspraak tussen 2 par jen waar rechten en plichten uit ontstaan =
verbintenissenrecht
Een overeenkomst met als doel dat er rechten en plichten ontstaan obligatoire overeenkomst
Wederkerige overeenkomst overeenkomst waarbij beide par jen ten minste zowel een recht
verkrijgen als een plicht op zich nemen
Eenzijdige overeenkomst overeenkomst waarbij slechts één verbintenis voortvloeit en waarbij dus
de ene par j recht krijgt en de andere par j een plicht hee (bijv gi en)
Een overeenkomst komt tot stand door een aanbod en de aanvaarding daarvan art. 6:217 BW
Een bod kan ingetrokken worden als: het bod nog niet aanvaard is en de aanbieder mag zijn bod niet
onherroepelijk hebben gemaakt art. 6:219 BW
Bij bijv de huizenmarkt doet men een uitnodiging tot het doen van een aanbod, dit is dan pas een
overeenkomst als de kopers akkoord hebben gegeven op de prijs
Wilsverklaring = bij het tot stand komen van een overeenkomst is het vereist dit te willen en je moet
dit verklaren (kenbaar maken dat je dit wil) art. 3:33 BW
Wilsdefect = Bij een wilsdefect stelt de par j die zegt dat er geen overeenkomst is ontstaan dat wat
diegene eerder verklaard hee niet gewild was en dat er daarom geen overeenkomst kan zijn
ontstaan. Volgens art. 33 boek 3 BW zou er in dit geval geen geldige overeenkomst zijn ontstaan
omdat de wilsverklaringen niet op elkaar afstemmen. De overeenkomst is dan nie g
In de maatschappij zou het echter zeer onhandig zijn als iedereen een overeenkomst zou kunnen
herroepen op grond van het feit dat ze wat ze eerder verklaard hebben eigenlijk helemaal niet willen.
In het arrest Eelman/Hin besloot de Hoge Raad dat art. 33 boek 3 BW moet worden gebruikt en er
naar een casus moet worden gekeken samen met art. 35 boek 3 BW. Dit ar kel stel dat als de
wederpar j er redelijkerwijs op kon vertrouwen dat de verklaring en de wil van de andere par j met
elkaar in overeenstemming waren, er wel een overeenkomst tot stand is gekomen de wils- en
vertrouwensleer
In art. 34 boek 3 BW is een speciale regeling voor mensen die jdens de wilsverklaring een geestelijke
stoornis hadden. Onder geestelijke stoornis worden niet alleen geestesziekten, zoals schizofrenie,
verstaan, maar ook de invloed van drugs en alcohol. Als iemand iets hee verklaard jdens een
geestelijke stoornis dan nemen we volgens art. 34 boek 3 BW aan dat deze verklaring niet
overeenstemt met de wil als:
1. Iemand door de stoornis geen redelijke inscha ng kon maken van de bij de handeling
betrokken belangen, of
2. Indien de verklaring is afgegeven onder invloed van de geestelijke stoornis.
Dit houdt in dat iemand met een geestelijke stoornis niet kan worden gehouden aan een
overeenkomst als de rechtshandeling voor diegene nadelig is. Een wederpar j die een overeenkomst
hee gesloten met iemand die lijdt aan een geestelijke stoornis krijgt echter wel de bescherming van
het eerder besproken art. 35 boek 3 BW. Als de wederpar j er redelijkerwijs op mocht vertrouwen
dat iemands wilsverklaring met elkaar overeenstemt kan er geen beroep worden gedaan op art. 34
boek 3 BW.
