HOOFDSTUK 1: Epithelen
Epithelen: Weefsels dat het
- Lichaamsoppervlakte bedekt
- Holten en kanalen in het lichaam aflijnt
- Klieren vormt
(Epitheel kan dus gedefinieerd worden als een avasculair en bijna volledig cellulair (d.w.z. met
weinig of geen intercellulaire matrix) aggregaat van cellen die gespecialiseerd zijn in
absorberende, secretorische, beschermende of sensorische activiteiten.)
BESTAAT UIT → lagen van dicht aangesloten epitheelcellen
- BEVAT GEEN → extracellulaire en intracellulaire matrix
- Spleten → GEVULD MET → interstitiële vocht
- GEEN → bloedvaten
- Zuurstof en voedingsstoffen → VIA → haarvaatjes
- RUSTEN OP → basaalmembraan
- Blootgesteld → chemische en fysische beschadiging → DAARDOOR → geregeld het
proces van celdeling doorlopen (mitosis)
- Onder bepaalde omstandigheden kan een epitheeltype → OMVORMEN → andere
type = metaplasie
FUNCTIES:
a. Bescherming van de onderliggende weefsels → TEGEN → invloed → buitenaf
v.b.
bedekkende epitheel → BESTAAT UIT → meerdere cellagen
b. Opname en afgifte van stoffen
c. Gespecialiseerde epithelen → zintuigen
KLIEREPITHEEL
Eencellige klieren → slijmbekercellen → IN → epitheel van het darm
Meercellige klieren
,EPITHEELCEL
a. Cytoskelet: keratine
Epitheelcellen → PRODUCEREN → keratine-eiwitten
Specifieke types → IN → specifieke epitheelcel
- Eenlagig epitheel → KUNNE WIJ → K8-K18 → terugvinden
- Meerlagig eptheel → KUNNEN WIJ → K10→ terugvinden
Keratine-eiwitten → VORMEN → intermediaire filamenten
Keratine-filamenten → BEPALEN → morfologie → VAN → cytoskelet
FUNCTIES:
- Keratinisering
- Verhoorning
b. Celpolariteit en celdomeinspecilaisaties
ALLE → epitheelcellen → gepolariseerd → BETEKENT → verschillende domeinen met
verschillende functies
i. Apicale domein
ii. Lateraal domein
iii. Basaal domein
OP DE PLAATS → zonula occludens (tight junctions) → apicale domein → VAN → basolaterale
domein → GESCHEIDEN WORDEN
, i. Apicale domein
- Contact met buitenaf
- Verschillende eiwitten → BELANGRIJK VOOR → uitwisseling van water, elektrolieten
en moleculen
OPPERVLAKTESPECIALISATIES
a. Microvilli
• 1 μm lang
• Oppervlakte vergroting van het apicale membraan
• KOMEN VOOR → celoppervlak belangrijk is:
o Absorptie van voedingsstoffen in het darmepitheel
o Reabsorberende niertubuli
• STRUCTUUR
o BINNEN → actine-filamenten
o VERANKERD AAN → netwerk van corticale actinefilamenten
o Terminaal web → VERANKERD AAN → zonula adherens = stabilisatie
o Actinefilamenten + actiene-bindende eiwitten = bundels
o OPPERVLAK → bedekt → plasmamembraan en glycocalyx
b. Stereocilia
• Erg lange microvilli
• Slechter ontwikkelde actine ondersteuning
• Beweeglijker
• TE VINDEN IN → sakbal en zintuigen
, c. Cilia
• Trilharen
• 3-4 μm
• Beweging →VAN → luminale inhoud → OVER → oppervlak
• BEDEKT → plasmamembraan → BEVATTEN → bundel → stabiele microtubuli →
ONTWIKKELEN → basaal lichaampje
• GEORGANISEERD IN →
o Axonema → 2 centrale microtubuli + 9 doubletten van microtubuli
o ELK → volledige A-tubulus en onvolledige B-tubulus
o Accessoire eiwitten
▪ Nexine → verbindt doubletten
▪ Dyneïne → koppeling en ontkoppeling met de naast liggende
microtubuli
1. A-tubulus → geassocieerd → MET → dyeïne
2. Dyneïnearmen → BEWEGEN → richting → VAN → min-uiteinde → VAN → B-tubulus
3. Glijdt → A-tubulus van een doublet → NAAR → basis → naburige B-tubulus
4. Beide microtubulus → VERBONDEN → nexine-verbinding = glijdende beweging
Epithelen: Weefsels dat het
- Lichaamsoppervlakte bedekt
- Holten en kanalen in het lichaam aflijnt
- Klieren vormt
(Epitheel kan dus gedefinieerd worden als een avasculair en bijna volledig cellulair (d.w.z. met
weinig of geen intercellulaire matrix) aggregaat van cellen die gespecialiseerd zijn in
absorberende, secretorische, beschermende of sensorische activiteiten.)
BESTAAT UIT → lagen van dicht aangesloten epitheelcellen
- BEVAT GEEN → extracellulaire en intracellulaire matrix
- Spleten → GEVULD MET → interstitiële vocht
- GEEN → bloedvaten
- Zuurstof en voedingsstoffen → VIA → haarvaatjes
- RUSTEN OP → basaalmembraan
- Blootgesteld → chemische en fysische beschadiging → DAARDOOR → geregeld het
proces van celdeling doorlopen (mitosis)
- Onder bepaalde omstandigheden kan een epitheeltype → OMVORMEN → andere
type = metaplasie
FUNCTIES:
a. Bescherming van de onderliggende weefsels → TEGEN → invloed → buitenaf
v.b.
bedekkende epitheel → BESTAAT UIT → meerdere cellagen
b. Opname en afgifte van stoffen
c. Gespecialiseerde epithelen → zintuigen
KLIEREPITHEEL
Eencellige klieren → slijmbekercellen → IN → epitheel van het darm
Meercellige klieren
,EPITHEELCEL
a. Cytoskelet: keratine
Epitheelcellen → PRODUCEREN → keratine-eiwitten
Specifieke types → IN → specifieke epitheelcel
- Eenlagig epitheel → KUNNE WIJ → K8-K18 → terugvinden
- Meerlagig eptheel → KUNNEN WIJ → K10→ terugvinden
Keratine-eiwitten → VORMEN → intermediaire filamenten
Keratine-filamenten → BEPALEN → morfologie → VAN → cytoskelet
FUNCTIES:
- Keratinisering
- Verhoorning
b. Celpolariteit en celdomeinspecilaisaties
ALLE → epitheelcellen → gepolariseerd → BETEKENT → verschillende domeinen met
verschillende functies
i. Apicale domein
ii. Lateraal domein
iii. Basaal domein
OP DE PLAATS → zonula occludens (tight junctions) → apicale domein → VAN → basolaterale
domein → GESCHEIDEN WORDEN
, i. Apicale domein
- Contact met buitenaf
- Verschillende eiwitten → BELANGRIJK VOOR → uitwisseling van water, elektrolieten
en moleculen
OPPERVLAKTESPECIALISATIES
a. Microvilli
• 1 μm lang
• Oppervlakte vergroting van het apicale membraan
• KOMEN VOOR → celoppervlak belangrijk is:
o Absorptie van voedingsstoffen in het darmepitheel
o Reabsorberende niertubuli
• STRUCTUUR
o BINNEN → actine-filamenten
o VERANKERD AAN → netwerk van corticale actinefilamenten
o Terminaal web → VERANKERD AAN → zonula adherens = stabilisatie
o Actinefilamenten + actiene-bindende eiwitten = bundels
o OPPERVLAK → bedekt → plasmamembraan en glycocalyx
b. Stereocilia
• Erg lange microvilli
• Slechter ontwikkelde actine ondersteuning
• Beweeglijker
• TE VINDEN IN → sakbal en zintuigen
, c. Cilia
• Trilharen
• 3-4 μm
• Beweging →VAN → luminale inhoud → OVER → oppervlak
• BEDEKT → plasmamembraan → BEVATTEN → bundel → stabiele microtubuli →
ONTWIKKELEN → basaal lichaampje
• GEORGANISEERD IN →
o Axonema → 2 centrale microtubuli + 9 doubletten van microtubuli
o ELK → volledige A-tubulus en onvolledige B-tubulus
o Accessoire eiwitten
▪ Nexine → verbindt doubletten
▪ Dyneïne → koppeling en ontkoppeling met de naast liggende
microtubuli
1. A-tubulus → geassocieerd → MET → dyeïne
2. Dyneïnearmen → BEWEGEN → richting → VAN → min-uiteinde → VAN → B-tubulus
3. Glijdt → A-tubulus van een doublet → NAAR → basis → naburige B-tubulus
4. Beide microtubulus → VERBONDEN → nexine-verbinding = glijdende beweging
