Voor het onderzoek
Het formuleren van een probleemstelling
Hans van Keken
H1 Onderzoek en de probleemstelling
1.2 Het ontwikkelen van een visie op een praktijkprobleem.
Gebruik handboeken bij elke onderzoeksfase.
Consensus based practice = onderzoeksbenadering waarbij werkvelddeskundigen worden
ondervraagd.
Zie het praktijkprobleem als aanleiding en niet meteen als vraagstelling.
Blijf neutraal.
1.3 De relevantie van het probleem.
Een praktijkprobleem is niet altijd relevant om te onderzoeken. Een praktijkonderzoek heeft tot doel
meer zicht te krijgen op een of andere kwestie in de beroepspraktijk.
1.4 Het formuleren van een probleemstelling.
Probleemstelling formuleren:
Stap 1: Wat zijn de achtergronden van het praktijkprobleem?
Stap 2: Is het echt een probleem en voor wie is het een probleem en is het zinvol dit te
onderzoeken?
Stap 3: Literatuur/vooronderzoek.
1.5 De functies van de probleemstelling.
Twee functies van de probleemstelling:
1. Het geeft een focus (wat ga je onderzoeken).
• Het voorkomt dat je allerlei zijdelingse problemen gaat onderzoeken.
• Het zorgt ervoor dat je je beperkt binnen het probleem dat je onderzoekt.
2. Het geeft een verantwoording (waarom je het gaat onderzoeken).
De probleemstelling geeft je dus houvast bij het uitvoeren van een onderzoek, omdat erin staat wat
je gaat onderzoeken en welke benadering je daarbij kiest.
Houd een logboek bij.
Een probleemstelling geeft een verantwoording van het onderzoek.
Drie soorten competenties in social work:
Segment 1: Werken met/voor cliënten.
Segment 2: Werken in en vanuit een arbeidsomgeving.
Segment 3: Werken aan professionaliteit en professionalisering.
Gebruik de segmenten om de relevantie te checken.
1.6 Misverstanden over de probleemstelling.
• Een probleemstelling is overbodig.
• Een probleemstelling is een stelling.
• Een probleemstelling is de hoofdvraag.
• In een probleemstelling staan alleen zaken waar je echt zeker over bent.
• Een probleemstelling bevat geen persoonlijke opvattingen.
1.7 Criteria voor een goede probleemstelling.
, Een goede probleemstelling:
• Geeft de achtergrond (context) weer.
• Geeft een juiste probleemanalyse.
• Geeft aan wat het probleem is.
• Geeft beroepsrelevantie weer.
• Geeft een beperking van het probleem.
• Geeft een beperking van de benadering van het probleem.
• Is samenhangend geschreven.
• Is expliciet genoeg.
• Geeft je eigen ideeën voldoende weer.
• Laat blijken dat er vakbronnen zijn geraadpleegd.
• Voert naar de hoofdvraag.
Schrijf voor een buitenstaander.
H2 Manieren om aan een probleemstelling te komen.
2.2 Werkwijze als je nog geen idee hebt.
• Denk (terug) aan je stage en praat met medestudenten over jouw en hun stage ervaringen.
• Ga af op je eigen verbazing, verontwaardiging of verwarring over zaken uit de
beroepspraktijk of uit de opleiding.
• Ga uit van de competentiesegmenten.
• Kijk in de vakliteratuur, in het bijzonder in vakbladen.
• Bekijk eerder gedane praktijkonderzoeken van studenten.
• Laat je leiden door wat je wilt gaan doen na je opleiding.
• Sluit aan bij onderzoek van een kenniskring Social Work.
2.3 Werkwijze als je een interessegebied of een onderwerp hebt.
• Brainstormen.
• Hulpvragen (6 W-vragen):
◦ Welke kwestie speelt er in of met betrekking tot de praktijk?
◦ Wanneer is het een probleem?
◦ Wie hebben er in welke zin mee te maken?
◦ Waar doet het probleem zich voor?
◦ Waarom vraagt die kwestie om onderzoek?
◦ Wat wil jij specifiek van het probleem gaan onderzoeken?
• Formule onderwerp – vraag – doel – belang:
◦ Ik onderzoek (onderwerp),
◦ omdat ik wil weten (vraag),
◦ teneinde (doel),
◦ zodat (belang voor de praktijk) ermee is gediend.
• Socratische gesprekswijze.
• Proefenquête.
• Terug redeneren vanuit bedachte eindconclusies/aanbevelingen.
H3 De hoofdvraag en deelvragen.
3.2 Functies van de hoofdvraag.
Het formuleren van een probleemstelling
Hans van Keken
H1 Onderzoek en de probleemstelling
1.2 Het ontwikkelen van een visie op een praktijkprobleem.
Gebruik handboeken bij elke onderzoeksfase.
Consensus based practice = onderzoeksbenadering waarbij werkvelddeskundigen worden
ondervraagd.
Zie het praktijkprobleem als aanleiding en niet meteen als vraagstelling.
Blijf neutraal.
1.3 De relevantie van het probleem.
Een praktijkprobleem is niet altijd relevant om te onderzoeken. Een praktijkonderzoek heeft tot doel
meer zicht te krijgen op een of andere kwestie in de beroepspraktijk.
1.4 Het formuleren van een probleemstelling.
Probleemstelling formuleren:
Stap 1: Wat zijn de achtergronden van het praktijkprobleem?
Stap 2: Is het echt een probleem en voor wie is het een probleem en is het zinvol dit te
onderzoeken?
Stap 3: Literatuur/vooronderzoek.
1.5 De functies van de probleemstelling.
Twee functies van de probleemstelling:
1. Het geeft een focus (wat ga je onderzoeken).
• Het voorkomt dat je allerlei zijdelingse problemen gaat onderzoeken.
• Het zorgt ervoor dat je je beperkt binnen het probleem dat je onderzoekt.
2. Het geeft een verantwoording (waarom je het gaat onderzoeken).
De probleemstelling geeft je dus houvast bij het uitvoeren van een onderzoek, omdat erin staat wat
je gaat onderzoeken en welke benadering je daarbij kiest.
Houd een logboek bij.
Een probleemstelling geeft een verantwoording van het onderzoek.
Drie soorten competenties in social work:
Segment 1: Werken met/voor cliënten.
Segment 2: Werken in en vanuit een arbeidsomgeving.
Segment 3: Werken aan professionaliteit en professionalisering.
Gebruik de segmenten om de relevantie te checken.
1.6 Misverstanden over de probleemstelling.
• Een probleemstelling is overbodig.
• Een probleemstelling is een stelling.
• Een probleemstelling is de hoofdvraag.
• In een probleemstelling staan alleen zaken waar je echt zeker over bent.
• Een probleemstelling bevat geen persoonlijke opvattingen.
1.7 Criteria voor een goede probleemstelling.
, Een goede probleemstelling:
• Geeft de achtergrond (context) weer.
• Geeft een juiste probleemanalyse.
• Geeft aan wat het probleem is.
• Geeft beroepsrelevantie weer.
• Geeft een beperking van het probleem.
• Geeft een beperking van de benadering van het probleem.
• Is samenhangend geschreven.
• Is expliciet genoeg.
• Geeft je eigen ideeën voldoende weer.
• Laat blijken dat er vakbronnen zijn geraadpleegd.
• Voert naar de hoofdvraag.
Schrijf voor een buitenstaander.
H2 Manieren om aan een probleemstelling te komen.
2.2 Werkwijze als je nog geen idee hebt.
• Denk (terug) aan je stage en praat met medestudenten over jouw en hun stage ervaringen.
• Ga af op je eigen verbazing, verontwaardiging of verwarring over zaken uit de
beroepspraktijk of uit de opleiding.
• Ga uit van de competentiesegmenten.
• Kijk in de vakliteratuur, in het bijzonder in vakbladen.
• Bekijk eerder gedane praktijkonderzoeken van studenten.
• Laat je leiden door wat je wilt gaan doen na je opleiding.
• Sluit aan bij onderzoek van een kenniskring Social Work.
2.3 Werkwijze als je een interessegebied of een onderwerp hebt.
• Brainstormen.
• Hulpvragen (6 W-vragen):
◦ Welke kwestie speelt er in of met betrekking tot de praktijk?
◦ Wanneer is het een probleem?
◦ Wie hebben er in welke zin mee te maken?
◦ Waar doet het probleem zich voor?
◦ Waarom vraagt die kwestie om onderzoek?
◦ Wat wil jij specifiek van het probleem gaan onderzoeken?
• Formule onderwerp – vraag – doel – belang:
◦ Ik onderzoek (onderwerp),
◦ omdat ik wil weten (vraag),
◦ teneinde (doel),
◦ zodat (belang voor de praktijk) ermee is gediend.
• Socratische gesprekswijze.
• Proefenquête.
• Terug redeneren vanuit bedachte eindconclusies/aanbevelingen.
H3 De hoofdvraag en deelvragen.
3.2 Functies van de hoofdvraag.
