Domein 2 – Vakdidactiek: differentiatie naar doelgroepen (27 vragen).
2.1 Invloed van verschillende culturen op een klassen- en schoolsituatie.
Interetnische communicatie: communicatie tussen mensen uit verschillende
bevolkingsgroepen.
Intercultureel handelen: rekening houden met onze eigen waarden en normen, maar ook
met die van anderstaligen.
Problemen in het huidige onderwijs
- Het perspectief: Nederlandse schoolboeken zijn geschreven vanuit een Nederlands
perspectief. ’Wij’ refereert naar Nederlanders, daardoor voelen sommige leerlingen
zich buitengesloten.
- Veronderstelde voorkennis, normen en waarden: Nederlandse schoolboeken gaan uit
van standaard normen, zoals familierelaties, houding ten opzichte van natuur,
voeding enz. Men gaat uit van een Nederlands denk- en referentiekader.
Aandacht voor groepsprocessen:
Intercultureel onderwijs: leerlingen leren omgaan met overeenkomsten en verschillen die
samenhangen met etnische en culturele achtergrondkenmerken.
Essentieel daarbij is dat leerlingen leren gelijkwaardig en samen met anderen te functioneren
in de Nederlandse samenleving. Intercultureel onderwijs betekent ook dat alle leerlingen zich
kunnen herkennen in het lesmateriaal. Hun leren moet niet belemmerd worden door
stereotypering en discriminatie in lesmateriaal of doordat zij geen affiniteit hebben met het
onderwerp.
• Taalbeschouwing intercultureel behandelen
• Interetnische communicatie bevorderen
• Aandacht voor taalleerervaringen
• Letten op het perspectief in teksten
• Rekening houden met verschillende ervaringen en voorkennis
• Interculturele teksten aanbieden
2.2 NT2-didactiek
Uitgangspunten voor taalverwervingsgericht onderwijs
- De docent zorgt ervoor dat alle onderdelen van de les zo toegankelijk mogelijk zijn
voor de leerling
- De lestijd wordt zo efficiënt mogelijk ingevuld en de leerlingen worden zoveel mogelijk
geactiveerd
- De docent stimuleert het gebruik van strategieën die het taalleren kunnen bevorderen
- De docent besteedt extra aandacht aan mogelijke talige en inhoudelijke
struikelblokken in schoolboekteksten, opdrachten en proefwerken
- De docent oefent nieuwe begrippen van receptief naar productief
- De docent creëert zoveel mogelijk gelegenheid om de leerlingen de taal te laten
gebruiken en oefenen
- De docent let erop dat hij effectieve feedback geeft op het taalgebruik van de
leerlingen
,Factoren die van invloed zijn op tweedetaalverwerving
Individuele factoren (die de T2-leerder zelf meebrengt)
- Leeftijd
- Moedertaal
- Beheersing van de eigen taal
- Intelligentie
- Leerstijl
- Persoonlijkheid
Sociale factoren (hebben te maken met de omgeving)
- Taalaanbod
- Taalcontact, interactie en motivatie
- Feedback
- Onderwijs
Achtergrondfactoren
- Leeftijd
- Verblijfsduur
- Sekse
- Eerstetaalachtergrond
- Vooropleiding
- Geletterdheid
Taalverwervingsgericht lesgeven: de taalontwikkeling van alle leerlingen stimuleren tijdens
de les Nederlands
Fossilisatie: wanneer het tweedetaalleerproces voortijdig stopt. De taalleerder zit niet op het
niveau van de moedertaalspreker.
Deductieve benadering: de regels van de taal worden echt onderwezen
Inductieve benadering: de taalverwerving wordt confronteert met uitingen in de doeltaal en
de NT2-leerder zal daaruit zelf de regels af moeten leiden.
Docenten
- Houden in hun lessen en materialen rekening met het taalniveau van leerlingen
- Hebben aandacht voor het vak én voor taal
- Bieden hun leerlingen manieren aan om zelf hun taalvaardigheid te vergroten
Kenmerken doelgroep
- Schrijven zoals je het hoort
- Interpunctie ontbreekt (hoofdletters, punten)
- Woordvolgorde
- Incomplete zinnen
- Korte zinnen (camoufleren daadwerkelijk taalniveau)
- Weinig variatie in woorden, verkeerde woordkeuze
- Alineaopbouw ontbreekt (losse zinnen achter elkaar)
- Geen lidwoorden/verkeerde lidwoorden
Creatieveconstructiehypothese: de T2-er creëert en experimenteert in deze theorie.
, - De T2-er stelt hypotheses op over de structuur van de tweede taal en op basis van
wat hij hoort. Hierna probeert hij de hypothese uit en stelt hij zo nodig bij.
- De T2-e moet door een aantal tussenstadia heen voor hij op de goede vorm uit komt.
Wat eerst gezien werd als ‘fouten’, zijn nu tussenstadia.
- Chomsky: de hypothese van de universele grammatica: een aangeboren
taalvermogen dat alle mensen delen en dat de overeenkomsten tussen menselijke
talen verklaart.
Didactische benaderingen in het NT2-onderwijs:
1 Grammatica-vertaalbenadering: leren van losse woorden en grammatica, leren over de
taal, mondelinge vaardigheden ondergeschikt.
2 Directe methode (natuurlijke methode): de taal meteen gebruiken, geen onderwijs over
de taal, maar in de taal, geen vertalingen maar communicatie, inductief leren.
3 Audio-linguale benadering: spreekoefeningen met drills (vaste structuren, natuurlijke
dialogen), geen expliciete grammatica.
4 Communicatieve benadering: taal is het middel om een boodschap over te brengen,
communicatieve routes en taalhandelingen zijn de kern van het lesmateriaal. De vaardigheid
om in de taal te communiceren is belangrijker dan kennis over de taal.
Didactische principes:
- Motivatieprincipe: intrinsieke of extrinsieke motivatie
- Activiteitsprincipe: constructivisme, zelfstandig leren
- Aanschouwelijkheidsprincipe: meerdere zintuigen gebruiken
- Individualisatieprincipe: differentiëren
- Geleidelijkheidsprincipe: kleine en geleidelijke stappen nemen
- Herhalingsprincipe: opvoeden is herhalen
- Integratieprincipe: leerstof wordt in het geheugen van de leerling opgeslagen en
maakt deel uit van zijn persoonlijkheid
Samenwerkend leren: instructiestrategie waarbij leerlingen actief aan de slag gaan. Het
stimuleert het bewerken van kennis. Sociale en communicatie vaardigheden spelen een rol.
- Positieve wederzijdse afhankelijkheid: groepsleden hebben elkaar nodig.
- Individuele aanspreekbaarheid: aanspreekbaar op persoonlijke bijdrage.
- Directe ondersteunende interactie: leerlingen moeten elkaar
stimuleren/ondersteunen.
- Sociale groepsvaardigheden: samen kunnen werken, omgaan met anderen.
- Aandacht voor groepsprocessen: op welke wijze heeft de groep samen geleerd?
Positieve transfer: hoe meer overeenkomsten er zijn tussen de moedertaal en de tweede
taal, hoe beter en sneller het verwerven van de tweede taal verloopt.
Negatieve transfer: hoe minder overeenkomsten tussen de moedertaal en de tweede taal,
hoe moeilijker en langzamer het verwerven van de tweede taal verloopt.
Interferentie: wanneer het NT2-leerdes niet lukt de talen uit elkaar te houden, waardoor er
als taal A gesproken wordt, elementen van taal B doordringen.
Interferentiehypothese: men gaat ervan uit dat de eerste taal grote invloed heeft op het
verwerven van de tweede taal. Wat eerst fout was, is nu een stap in het
taalverwervingsproces. De NT2-leerder stelt zelf hypotheses en regels op uit het taalaanbod
dat hij om zich heen hoort.
Ontwikkelingsfouten: taalverwervers construeren zelf vormen op basis van grammaticale
regels die eerder zijn aangeleerd.
2.1 Invloed van verschillende culturen op een klassen- en schoolsituatie.
Interetnische communicatie: communicatie tussen mensen uit verschillende
bevolkingsgroepen.
Intercultureel handelen: rekening houden met onze eigen waarden en normen, maar ook
met die van anderstaligen.
Problemen in het huidige onderwijs
- Het perspectief: Nederlandse schoolboeken zijn geschreven vanuit een Nederlands
perspectief. ’Wij’ refereert naar Nederlanders, daardoor voelen sommige leerlingen
zich buitengesloten.
- Veronderstelde voorkennis, normen en waarden: Nederlandse schoolboeken gaan uit
van standaard normen, zoals familierelaties, houding ten opzichte van natuur,
voeding enz. Men gaat uit van een Nederlands denk- en referentiekader.
Aandacht voor groepsprocessen:
Intercultureel onderwijs: leerlingen leren omgaan met overeenkomsten en verschillen die
samenhangen met etnische en culturele achtergrondkenmerken.
Essentieel daarbij is dat leerlingen leren gelijkwaardig en samen met anderen te functioneren
in de Nederlandse samenleving. Intercultureel onderwijs betekent ook dat alle leerlingen zich
kunnen herkennen in het lesmateriaal. Hun leren moet niet belemmerd worden door
stereotypering en discriminatie in lesmateriaal of doordat zij geen affiniteit hebben met het
onderwerp.
• Taalbeschouwing intercultureel behandelen
• Interetnische communicatie bevorderen
• Aandacht voor taalleerervaringen
• Letten op het perspectief in teksten
• Rekening houden met verschillende ervaringen en voorkennis
• Interculturele teksten aanbieden
2.2 NT2-didactiek
Uitgangspunten voor taalverwervingsgericht onderwijs
- De docent zorgt ervoor dat alle onderdelen van de les zo toegankelijk mogelijk zijn
voor de leerling
- De lestijd wordt zo efficiënt mogelijk ingevuld en de leerlingen worden zoveel mogelijk
geactiveerd
- De docent stimuleert het gebruik van strategieën die het taalleren kunnen bevorderen
- De docent besteedt extra aandacht aan mogelijke talige en inhoudelijke
struikelblokken in schoolboekteksten, opdrachten en proefwerken
- De docent oefent nieuwe begrippen van receptief naar productief
- De docent creëert zoveel mogelijk gelegenheid om de leerlingen de taal te laten
gebruiken en oefenen
- De docent let erop dat hij effectieve feedback geeft op het taalgebruik van de
leerlingen
,Factoren die van invloed zijn op tweedetaalverwerving
Individuele factoren (die de T2-leerder zelf meebrengt)
- Leeftijd
- Moedertaal
- Beheersing van de eigen taal
- Intelligentie
- Leerstijl
- Persoonlijkheid
Sociale factoren (hebben te maken met de omgeving)
- Taalaanbod
- Taalcontact, interactie en motivatie
- Feedback
- Onderwijs
Achtergrondfactoren
- Leeftijd
- Verblijfsduur
- Sekse
- Eerstetaalachtergrond
- Vooropleiding
- Geletterdheid
Taalverwervingsgericht lesgeven: de taalontwikkeling van alle leerlingen stimuleren tijdens
de les Nederlands
Fossilisatie: wanneer het tweedetaalleerproces voortijdig stopt. De taalleerder zit niet op het
niveau van de moedertaalspreker.
Deductieve benadering: de regels van de taal worden echt onderwezen
Inductieve benadering: de taalverwerving wordt confronteert met uitingen in de doeltaal en
de NT2-leerder zal daaruit zelf de regels af moeten leiden.
Docenten
- Houden in hun lessen en materialen rekening met het taalniveau van leerlingen
- Hebben aandacht voor het vak én voor taal
- Bieden hun leerlingen manieren aan om zelf hun taalvaardigheid te vergroten
Kenmerken doelgroep
- Schrijven zoals je het hoort
- Interpunctie ontbreekt (hoofdletters, punten)
- Woordvolgorde
- Incomplete zinnen
- Korte zinnen (camoufleren daadwerkelijk taalniveau)
- Weinig variatie in woorden, verkeerde woordkeuze
- Alineaopbouw ontbreekt (losse zinnen achter elkaar)
- Geen lidwoorden/verkeerde lidwoorden
Creatieveconstructiehypothese: de T2-er creëert en experimenteert in deze theorie.
, - De T2-er stelt hypotheses op over de structuur van de tweede taal en op basis van
wat hij hoort. Hierna probeert hij de hypothese uit en stelt hij zo nodig bij.
- De T2-e moet door een aantal tussenstadia heen voor hij op de goede vorm uit komt.
Wat eerst gezien werd als ‘fouten’, zijn nu tussenstadia.
- Chomsky: de hypothese van de universele grammatica: een aangeboren
taalvermogen dat alle mensen delen en dat de overeenkomsten tussen menselijke
talen verklaart.
Didactische benaderingen in het NT2-onderwijs:
1 Grammatica-vertaalbenadering: leren van losse woorden en grammatica, leren over de
taal, mondelinge vaardigheden ondergeschikt.
2 Directe methode (natuurlijke methode): de taal meteen gebruiken, geen onderwijs over
de taal, maar in de taal, geen vertalingen maar communicatie, inductief leren.
3 Audio-linguale benadering: spreekoefeningen met drills (vaste structuren, natuurlijke
dialogen), geen expliciete grammatica.
4 Communicatieve benadering: taal is het middel om een boodschap over te brengen,
communicatieve routes en taalhandelingen zijn de kern van het lesmateriaal. De vaardigheid
om in de taal te communiceren is belangrijker dan kennis over de taal.
Didactische principes:
- Motivatieprincipe: intrinsieke of extrinsieke motivatie
- Activiteitsprincipe: constructivisme, zelfstandig leren
- Aanschouwelijkheidsprincipe: meerdere zintuigen gebruiken
- Individualisatieprincipe: differentiëren
- Geleidelijkheidsprincipe: kleine en geleidelijke stappen nemen
- Herhalingsprincipe: opvoeden is herhalen
- Integratieprincipe: leerstof wordt in het geheugen van de leerling opgeslagen en
maakt deel uit van zijn persoonlijkheid
Samenwerkend leren: instructiestrategie waarbij leerlingen actief aan de slag gaan. Het
stimuleert het bewerken van kennis. Sociale en communicatie vaardigheden spelen een rol.
- Positieve wederzijdse afhankelijkheid: groepsleden hebben elkaar nodig.
- Individuele aanspreekbaarheid: aanspreekbaar op persoonlijke bijdrage.
- Directe ondersteunende interactie: leerlingen moeten elkaar
stimuleren/ondersteunen.
- Sociale groepsvaardigheden: samen kunnen werken, omgaan met anderen.
- Aandacht voor groepsprocessen: op welke wijze heeft de groep samen geleerd?
Positieve transfer: hoe meer overeenkomsten er zijn tussen de moedertaal en de tweede
taal, hoe beter en sneller het verwerven van de tweede taal verloopt.
Negatieve transfer: hoe minder overeenkomsten tussen de moedertaal en de tweede taal,
hoe moeilijker en langzamer het verwerven van de tweede taal verloopt.
Interferentie: wanneer het NT2-leerdes niet lukt de talen uit elkaar te houden, waardoor er
als taal A gesproken wordt, elementen van taal B doordringen.
Interferentiehypothese: men gaat ervan uit dat de eerste taal grote invloed heeft op het
verwerven van de tweede taal. Wat eerst fout was, is nu een stap in het
taalverwervingsproces. De NT2-leerder stelt zelf hypotheses en regels op uit het taalaanbod
dat hij om zich heen hoort.
Ontwikkelingsfouten: taalverwervers construeren zelf vormen op basis van grammaticale
regels die eerder zijn aangeleerd.
