Maatschappelijk Werk & Dienstverlening
Psychologie
Voor de praktijk
Samenvatting 2017-2018
,INHOUD
Hoofdstuk 1 Oriëntatie...........................................................................................................................3
3.3 Cognitieve leerprocessen............................................................................................................10
4.4 Onze zintuigen............................................................................................................................12
4.5 Factoren die het waarnemen beinvloeden.................................................................................13
4.6 Vreemde waarnemingen............................................................................................................13
6. Emotie..............................................................................................................................................18
6.1 Inleiding......................................................................................................................................18
6.2 De functies van emoties..............................................................................................................18
6.3 Lichaamsaspecten van een emotie.............................................................................................19
6.4 Gedragsaspecten van een emotie...............................................................................................20
6.5 Gevoelsaspecten van een emotie...............................................................................................20
Hoofdstuk 7 Motivatie..........................................................................................................................21
7.1 Inleiding.....................................................................................................................................21
7.2 Het begrip motivatie...................................................................................................................21
7.3 Behoeftenhiërarchie van maslow...............................................................................................22
7.4 Stimuleren van motivatie in hulpverlening en onderwijs............................................................22
7.5 Territorium..................................................................................................................................23
7.6 Agressie......................................................................................................................................23
7.6.1 Verklaringen van agressief gedrag...........................................................................................23
Hoofdstuk 8 Persoonlijkheid.................................................................................................................24
8.1 Inleiding......................................................................................................................................24
8.2 Begripsomschrijvingen................................................................................................................24
8.3 Verschillende lagen van de persoonlijkheid................................................................................25
8.6 Drie voorbeelden........................................................................................................................26
Temperament...............................................................................................................................26
Copingstijl.....................................................................................................................................26
Leerstijl.........................................................................................................................................26
Hoofstuk 9 Communicatie...................................................................................................................27
9.2 Begripsdefiniëring.......................................................................................................................27
9.4 Communicatie als interactieproces.............................................................................................27
9.5 De gelaagdheid van communicatie............................................................................................27
9.6 Commmunicatiestoringen..........................................................................................................27
Hoofdstuk 10 Non verbale communicatie............................................................................................28
10.1 Inleiding...................................................................................................................................29
,10.2 Invloed van non-verbale communicatie....................................................................................29
10.3 Drie aspecten van non-verbale communicatie..........................................................................29
10.4 Functies van non-verbaal gedrag..............................................................................................29
10.5 Omgaan met ruimte..................................................................................................................30
,HOOFDSTUK 1 ORIËNTATIE
Hoofdstuk 1: Oriëntatie op de
psychologie Mechanistische, organistische en
Dagelijkse versus wetenschappelijke personalistische visie
kennis Psycholoog – psychiater –
Beschrijven, verklaren, voorspellen psychotherapeut – psychoanalyticus
Ervaringswetenschap/ empirische
wetenschap
Natuurwetenschap
Geesteswetenschap
‘Snijvlak’ van natuur en cultuur
Buitenkant – binnenkant van de mens
Lichaam-geest problematiek
1.2 WETENSCHAP
Dagelijkse kennis (subjectief) verwerven we door ordening en selectie, zo ook
met wetenschappelijke kennis (objectief). Het verschil is dat wetenschap
onjuistheden, mythen en vooroordelen ontkracht doormiddel van het vormen van
theorieën en vergaren van objectieve kennis.
1.3 PSYCHOLOGIE
Psychologie is een ‘empirische wetenschap’. Deze ervaringswetenschap houdt
zich bezig met opstellen van theorieën en het geven van verklaren op de
werkelijkheid.
Naast empirisch bestaat ook de normatieve (subjectieve, voorschrijving)
wetenschap en formele wetenschap (logica, wiskunde). Wijsbegeerte wordt ook
gezien als aparte wetenschap (filosofie).
Empirisch/Ervaringswetenschap wordt onderverdeeld in twee;
natuurwetenschap en geestes,- cultuurwetenschap. Psychologie bevindt
zich op het snijvlak van de twee door het bestuderen van de werkelijke natuur
en cultuur van de mens, omdat ze het natuurlijke verklaren door invloed van de
omgeving.
Het object van de psychologie is vaag. Het heeft geen concrete doelen, zoals de
aardbodem/korst het object is van geologie. De reden voor deze onduidelijkheid
is dat je nooit zeker kan verklaren wat de relatie tussen de ‘binnenkant’ en de
‘buitenkant’, gedragingen en cognitie; gedachten, gewaarwordingen, emoties,
motivaties enz.
Een wetenschap is pas voldoende omschreven wanneer er naast het object ook
de gebruikte theorieën medebepalend is. Hierdoor onderscheiden
wetenschappen ook in opvattingen, interpretaties en motivaties op overlappende
onderwerpen.
, Psychologie is een specialisatie van de vroegere wetenschappen ‘fysiologie’ en
‘sociologie’. Relaties tussen wetenschappen wordt aangeduid in termen als
‘moeder van de psychologie…’ etc. Het is een sociale of menswetenschap en
onderhoud nog altijd relaties met vergelijkbare wetenschappen.
Binnen de psychologie worden ook onderdelen afgebakend doormiddel van 3
indelingen:
Interne systematiek
Experimentele benadering; oorzaken van huidige gedrag van de mens
Differentiële benadering; in kaart brengen van verschillen in gedragingen
en persoonlijkheidskenmerken (intelligentie, ADHD, angststoornissen)
Ontwikkelingsbenadering; ontwikkeling van gedrag
Indeling in specialisaties
Klinische psychologie; psychotherapeuten die zich afvragen hoe je om
kunt gaan met gedrag op maatschappelijke probleemgebieden
Kinder, - jeugdpsychologie; ontwikkelingsbenadering onder afgebakende
leeftijdsgroep
Onderwijspsychologie; maatschappelijke probleemgebieden binnen
onderwijs
Arbeids- en organisatiepsychologie; motiveren binnen arbeidsprocessen en
zorgen dat werknemers op de juiste plek komen
Indeling naar theoretische vooronderstellingen: de scholen
Lichaam/geest problematiek; ben je een lichaam(materialistisch) met
een geest of een geest (idealistisch) met een lichaam? (Dualisme)
Beinvloeden ze elkaar? (Internationalisme)
Mechanisch, organistisch en personalistisch; werkelijkheid in 3 lagen,
laagste mechanisch > determineren van gedrag, hoger niveau organisch
> interactie met omgeving, hoogste niveau personalistisch > persoonlijke
ervaringen erbij betrekken/zingeving
IN PROGRESS!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
Psychologie
Voor de praktijk
Samenvatting 2017-2018
,INHOUD
Hoofdstuk 1 Oriëntatie...........................................................................................................................3
3.3 Cognitieve leerprocessen............................................................................................................10
4.4 Onze zintuigen............................................................................................................................12
4.5 Factoren die het waarnemen beinvloeden.................................................................................13
4.6 Vreemde waarnemingen............................................................................................................13
6. Emotie..............................................................................................................................................18
6.1 Inleiding......................................................................................................................................18
6.2 De functies van emoties..............................................................................................................18
6.3 Lichaamsaspecten van een emotie.............................................................................................19
6.4 Gedragsaspecten van een emotie...............................................................................................20
6.5 Gevoelsaspecten van een emotie...............................................................................................20
Hoofdstuk 7 Motivatie..........................................................................................................................21
7.1 Inleiding.....................................................................................................................................21
7.2 Het begrip motivatie...................................................................................................................21
7.3 Behoeftenhiërarchie van maslow...............................................................................................22
7.4 Stimuleren van motivatie in hulpverlening en onderwijs............................................................22
7.5 Territorium..................................................................................................................................23
7.6 Agressie......................................................................................................................................23
7.6.1 Verklaringen van agressief gedrag...........................................................................................23
Hoofdstuk 8 Persoonlijkheid.................................................................................................................24
8.1 Inleiding......................................................................................................................................24
8.2 Begripsomschrijvingen................................................................................................................24
8.3 Verschillende lagen van de persoonlijkheid................................................................................25
8.6 Drie voorbeelden........................................................................................................................26
Temperament...............................................................................................................................26
Copingstijl.....................................................................................................................................26
Leerstijl.........................................................................................................................................26
Hoofstuk 9 Communicatie...................................................................................................................27
9.2 Begripsdefiniëring.......................................................................................................................27
9.4 Communicatie als interactieproces.............................................................................................27
9.5 De gelaagdheid van communicatie............................................................................................27
9.6 Commmunicatiestoringen..........................................................................................................27
Hoofdstuk 10 Non verbale communicatie............................................................................................28
10.1 Inleiding...................................................................................................................................29
,10.2 Invloed van non-verbale communicatie....................................................................................29
10.3 Drie aspecten van non-verbale communicatie..........................................................................29
10.4 Functies van non-verbaal gedrag..............................................................................................29
10.5 Omgaan met ruimte..................................................................................................................30
,HOOFDSTUK 1 ORIËNTATIE
Hoofdstuk 1: Oriëntatie op de
psychologie Mechanistische, organistische en
Dagelijkse versus wetenschappelijke personalistische visie
kennis Psycholoog – psychiater –
Beschrijven, verklaren, voorspellen psychotherapeut – psychoanalyticus
Ervaringswetenschap/ empirische
wetenschap
Natuurwetenschap
Geesteswetenschap
‘Snijvlak’ van natuur en cultuur
Buitenkant – binnenkant van de mens
Lichaam-geest problematiek
1.2 WETENSCHAP
Dagelijkse kennis (subjectief) verwerven we door ordening en selectie, zo ook
met wetenschappelijke kennis (objectief). Het verschil is dat wetenschap
onjuistheden, mythen en vooroordelen ontkracht doormiddel van het vormen van
theorieën en vergaren van objectieve kennis.
1.3 PSYCHOLOGIE
Psychologie is een ‘empirische wetenschap’. Deze ervaringswetenschap houdt
zich bezig met opstellen van theorieën en het geven van verklaren op de
werkelijkheid.
Naast empirisch bestaat ook de normatieve (subjectieve, voorschrijving)
wetenschap en formele wetenschap (logica, wiskunde). Wijsbegeerte wordt ook
gezien als aparte wetenschap (filosofie).
Empirisch/Ervaringswetenschap wordt onderverdeeld in twee;
natuurwetenschap en geestes,- cultuurwetenschap. Psychologie bevindt
zich op het snijvlak van de twee door het bestuderen van de werkelijke natuur
en cultuur van de mens, omdat ze het natuurlijke verklaren door invloed van de
omgeving.
Het object van de psychologie is vaag. Het heeft geen concrete doelen, zoals de
aardbodem/korst het object is van geologie. De reden voor deze onduidelijkheid
is dat je nooit zeker kan verklaren wat de relatie tussen de ‘binnenkant’ en de
‘buitenkant’, gedragingen en cognitie; gedachten, gewaarwordingen, emoties,
motivaties enz.
Een wetenschap is pas voldoende omschreven wanneer er naast het object ook
de gebruikte theorieën medebepalend is. Hierdoor onderscheiden
wetenschappen ook in opvattingen, interpretaties en motivaties op overlappende
onderwerpen.
, Psychologie is een specialisatie van de vroegere wetenschappen ‘fysiologie’ en
‘sociologie’. Relaties tussen wetenschappen wordt aangeduid in termen als
‘moeder van de psychologie…’ etc. Het is een sociale of menswetenschap en
onderhoud nog altijd relaties met vergelijkbare wetenschappen.
Binnen de psychologie worden ook onderdelen afgebakend doormiddel van 3
indelingen:
Interne systematiek
Experimentele benadering; oorzaken van huidige gedrag van de mens
Differentiële benadering; in kaart brengen van verschillen in gedragingen
en persoonlijkheidskenmerken (intelligentie, ADHD, angststoornissen)
Ontwikkelingsbenadering; ontwikkeling van gedrag
Indeling in specialisaties
Klinische psychologie; psychotherapeuten die zich afvragen hoe je om
kunt gaan met gedrag op maatschappelijke probleemgebieden
Kinder, - jeugdpsychologie; ontwikkelingsbenadering onder afgebakende
leeftijdsgroep
Onderwijspsychologie; maatschappelijke probleemgebieden binnen
onderwijs
Arbeids- en organisatiepsychologie; motiveren binnen arbeidsprocessen en
zorgen dat werknemers op de juiste plek komen
Indeling naar theoretische vooronderstellingen: de scholen
Lichaam/geest problematiek; ben je een lichaam(materialistisch) met
een geest of een geest (idealistisch) met een lichaam? (Dualisme)
Beinvloeden ze elkaar? (Internationalisme)
Mechanisch, organistisch en personalistisch; werkelijkheid in 3 lagen,
laagste mechanisch > determineren van gedrag, hoger niveau organisch
> interactie met omgeving, hoogste niveau personalistisch > persoonlijke
ervaringen erbij betrekken/zingeving
IN PROGRESS!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
