Systeemtheorie
Les 1:
Wat voegt de systeemtheorie toe?
Systeemtheorie (sinds eind jaren vijftig vorige eeuw):
- Een individu is onderdeel van een geheel (context)
- Bredere blik dan alleen op het individu geeft meer informatie
- Individu wordt beïnvloed door anderen en andersom
- Er vormen zich allerlei structuren/verbanden tussen mensen
- Inclusief denken en kijken: verbanden zien door de omgeving erbij te betrekken
- Individueel gedrag is grotendeels te verklaren door analyse van de omgeving
De systeemtheorie is een theorie die als het ware boven de andere theorieën hangt. Dat
noemt met een ‘metatheorie’
- Metatheorie heeft een hoger abstractieniveau dan ‘gewone’ theorieën
- Het gaat om een andere manier van kijken, benaderen
- Komt voort uit de andere theorieën en legt ook verbindingen
Psychoanalyse:
- Intrapsychische benaderingswijze
- Waarneembaar en niet waarneembaar gedrag
- Verleden van belang
Systeemtheorie
- Interpersoonlijke benaderingswijze
- Uitsluitend waarneembaar gedrag
- Verleden niet van belang
Psychologie
- Duidelijke scheiding tussen normaal en abnormaal gedrag: ziek en gezond
- Eenduidige oorzaken
Systeemtheorie
- Geen scheiding tussen normaal en abnormaal: ziek en gezond
- Geen eenduidige oorzaken, maar oorzaak=gevolg=oorzaak=gevolg
Betekenis ‘Systeem’
Komt uit het Grieks: ‘Sustema’
Betekenis: bijeenplaatsen, groeperen, samenstellen
Definitie:
Een systeem is een samenspel van elementen dat als geheel functioneert door onderlinge
afhankelijkheid van elementen en dat voor de betrokken elementen bepaalde functies
vervult
Gehelen gedragen zich anders dan de losse onderdelen samen
,Onderscheid in onder andere het systeem als:
‘Methode’: serie vaste handelingen met een doel
‘Constructie’: speelwijze, aanpak, apparaat, bouw
….’Hoe iets werkt”
1. Fysisch: (-chemische-stoffen, H2O, zonnestelsel)
2. Biologisch: (levende organismen, planten, bacteriën)
3. Sociale: (groepen organismen, dieren en mensen)
Sociale systemen
- Echtpaar/stel
- Gezin
- Familie
- Vriendengroepen
- Dorp, stad
- Leden van een club
- Buurtbewoners
- Lesgroep
Binnen SW werk je in en met systemen
- Gezin
- Klas
- Familie
- Team
- Groepen kinderen, jongeren, volwassen, ouderen
Samenhang: alle gedrag is communicatie
Communicatie
=
Beïnvloeding Gedrag
= =
Interactie
=
Causaliteit (=oorzakelijkheid)
1. Lineair denken leidt tot lineair handelen
2. Oorzaak>gevolg
3. Circulair denken leidt tot circulair handelen
4. Oorzaak>gevolg>oorzaak.gevolg>oorzaak>etc.
5. Hoe meer…>des te…>des te…>hoe meer…. (etc.)
, Herhaling
Herhaling is een kernmerk waaraan een systeem herkend wordt
Zo ontstaan patronen van interacties. Gedrag wordt voorspelbaar in het systeem
- Door die patronen ontstaat vertrouwdheid, zekerheid en beheersbaarheid rondom
het gedrag en de interacties in het systeem
Deze steeds grotere voorspelbaarheid, heet redundantie (patroon)
Homeostase
Een systeem (gezin/klas/groep) zoekt voortdurend naar aanpassing aan veranderingen en
daarmee naar een behoudt/voortbestaan van het systeem
Dit voortdurende proces noemen we homeostase: ‘meebewegend/dynamisch evenwicht’
Als er sprake is van een zeker evenwicht, dan kan er ook sprake zijn van verstoring van het
evenwicht
Het systeem is dan even ‘uit balans’ en zal snel op zoek gaan naar een nieuw evenwicht
Dus: in ieder systeem is er altijd sprake van een bepaalde toestand van homeostase
Een systeem wil blijven voortbestaan
Negatieve feedback:
- Er zijn krachten die het systeem willen bestendigen (veranderingen tegengaan)
Het systeem moet immers zichzelf beschermen
- Bij negatieve feedback blijft het systeem hetzelfde
Positieve feedback:
- Er zijn krachten die verandering bekrachtigen. Het systeem moet immers
meebewegen met de omgeving
- Bij positieve feedback moet het systeem veranderen
Feedback betekent hier dus niet de mondelingen ‘feedback’ die je elkaar geeft in de
communicatie
Feedback in een systeemtheorie is het samenspel van behoud & aanpassing
Het is het vermogen van systemen tot ‘bijsturen’
- Negatief: gericht op behoud/ bestendiging van het systeem
- Positief: gericht op verandering van het systeem
Positief en negatief betekenen dus niet goed of fout
Verband SW en systeemtheorie
- Systemen zijn je werkterrein
- Jij behoort zelf ook tot systemen
- Als je het individu wilt begrijpen (en helpen) moet je naar het geheel kijken
- Je moet dus weten hoe een systeem werkt
- Als een gezinslid problemen heeft, dan heeft dat invloed op de anderen en andersom
Les 1:
Wat voegt de systeemtheorie toe?
Systeemtheorie (sinds eind jaren vijftig vorige eeuw):
- Een individu is onderdeel van een geheel (context)
- Bredere blik dan alleen op het individu geeft meer informatie
- Individu wordt beïnvloed door anderen en andersom
- Er vormen zich allerlei structuren/verbanden tussen mensen
- Inclusief denken en kijken: verbanden zien door de omgeving erbij te betrekken
- Individueel gedrag is grotendeels te verklaren door analyse van de omgeving
De systeemtheorie is een theorie die als het ware boven de andere theorieën hangt. Dat
noemt met een ‘metatheorie’
- Metatheorie heeft een hoger abstractieniveau dan ‘gewone’ theorieën
- Het gaat om een andere manier van kijken, benaderen
- Komt voort uit de andere theorieën en legt ook verbindingen
Psychoanalyse:
- Intrapsychische benaderingswijze
- Waarneembaar en niet waarneembaar gedrag
- Verleden van belang
Systeemtheorie
- Interpersoonlijke benaderingswijze
- Uitsluitend waarneembaar gedrag
- Verleden niet van belang
Psychologie
- Duidelijke scheiding tussen normaal en abnormaal gedrag: ziek en gezond
- Eenduidige oorzaken
Systeemtheorie
- Geen scheiding tussen normaal en abnormaal: ziek en gezond
- Geen eenduidige oorzaken, maar oorzaak=gevolg=oorzaak=gevolg
Betekenis ‘Systeem’
Komt uit het Grieks: ‘Sustema’
Betekenis: bijeenplaatsen, groeperen, samenstellen
Definitie:
Een systeem is een samenspel van elementen dat als geheel functioneert door onderlinge
afhankelijkheid van elementen en dat voor de betrokken elementen bepaalde functies
vervult
Gehelen gedragen zich anders dan de losse onderdelen samen
,Onderscheid in onder andere het systeem als:
‘Methode’: serie vaste handelingen met een doel
‘Constructie’: speelwijze, aanpak, apparaat, bouw
….’Hoe iets werkt”
1. Fysisch: (-chemische-stoffen, H2O, zonnestelsel)
2. Biologisch: (levende organismen, planten, bacteriën)
3. Sociale: (groepen organismen, dieren en mensen)
Sociale systemen
- Echtpaar/stel
- Gezin
- Familie
- Vriendengroepen
- Dorp, stad
- Leden van een club
- Buurtbewoners
- Lesgroep
Binnen SW werk je in en met systemen
- Gezin
- Klas
- Familie
- Team
- Groepen kinderen, jongeren, volwassen, ouderen
Samenhang: alle gedrag is communicatie
Communicatie
=
Beïnvloeding Gedrag
= =
Interactie
=
Causaliteit (=oorzakelijkheid)
1. Lineair denken leidt tot lineair handelen
2. Oorzaak>gevolg
3. Circulair denken leidt tot circulair handelen
4. Oorzaak>gevolg>oorzaak.gevolg>oorzaak>etc.
5. Hoe meer…>des te…>des te…>hoe meer…. (etc.)
, Herhaling
Herhaling is een kernmerk waaraan een systeem herkend wordt
Zo ontstaan patronen van interacties. Gedrag wordt voorspelbaar in het systeem
- Door die patronen ontstaat vertrouwdheid, zekerheid en beheersbaarheid rondom
het gedrag en de interacties in het systeem
Deze steeds grotere voorspelbaarheid, heet redundantie (patroon)
Homeostase
Een systeem (gezin/klas/groep) zoekt voortdurend naar aanpassing aan veranderingen en
daarmee naar een behoudt/voortbestaan van het systeem
Dit voortdurende proces noemen we homeostase: ‘meebewegend/dynamisch evenwicht’
Als er sprake is van een zeker evenwicht, dan kan er ook sprake zijn van verstoring van het
evenwicht
Het systeem is dan even ‘uit balans’ en zal snel op zoek gaan naar een nieuw evenwicht
Dus: in ieder systeem is er altijd sprake van een bepaalde toestand van homeostase
Een systeem wil blijven voortbestaan
Negatieve feedback:
- Er zijn krachten die het systeem willen bestendigen (veranderingen tegengaan)
Het systeem moet immers zichzelf beschermen
- Bij negatieve feedback blijft het systeem hetzelfde
Positieve feedback:
- Er zijn krachten die verandering bekrachtigen. Het systeem moet immers
meebewegen met de omgeving
- Bij positieve feedback moet het systeem veranderen
Feedback betekent hier dus niet de mondelingen ‘feedback’ die je elkaar geeft in de
communicatie
Feedback in een systeemtheorie is het samenspel van behoud & aanpassing
Het is het vermogen van systemen tot ‘bijsturen’
- Negatief: gericht op behoud/ bestendiging van het systeem
- Positief: gericht op verandering van het systeem
Positief en negatief betekenen dus niet goed of fout
Verband SW en systeemtheorie
- Systemen zijn je werkterrein
- Jij behoort zelf ook tot systemen
- Als je het individu wilt begrijpen (en helpen) moet je naar het geheel kijken
- Je moet dus weten hoe een systeem werkt
- Als een gezinslid problemen heeft, dan heeft dat invloed op de anderen en andersom
