Basis van gedrag
1. Het zenuwstelstel
De hardware van het psychisch functioneren
Kern:
→ Ons psychisch functioneren (van waarneming, gevoelens tot handelen) staat onder controle
van ons brein.
MAAR: geen eenrichtingsverkeer
→ Via ons gedrag kunnen we ook invloed uitoefenen op de structuur en de werking van ons
brein.
1.1. De bouwstenen van het zenuwstelsel
Elk stelsel van het organisme is opgebouwd uit cellen, dus ook het zenuwstelsel.
2 soorten bouwstenen in het zenuwstelsel:
1. Neuronen= zenuwcellen
2. Gliacellen= steuncellen
= veelvoud van het aantal neuronen.
Functie: ondersteunen van de neuronen.
1.1.1. Structuur van de neuronen
Kan een examenvraag zijn
1
, Cellichaam
Dendriet Voelsprieten voor het neuron. Elke neuron heeft
heel veel dendrieten. Ontvangen de info van
een neuron.
Axonheuvel Waar het cellichaam overgaat in de axon
Axon Om info naar andere neuronen te sturen
Synapsen Contactpunt tussen de neuronen.
Eindvertakkingen
Myelineschede Isolatielaag rond de meeste axonen
Collateralen Één of meerdere zijtakken van een axon
Reflex:
Automatische reactie op een prikkel.
3 aaneengeschakelde neuronen zijn betrokken:
1. Sensorisch neuron
= zenuwcel die info vanuit zintuig als een zenuwsignaal naar ruggenmerg of hersenen voert.
2. Inter-neuron
= brengt zenuwsignaal over van neuron naar neuron
3. Motorisch neuron
= ontvangt het signaal. Zit vast op een spier, waardoor het motorische reactie teweeg kan
brengen.
1.1.2. De signaalgeleiding
1. De actiepotentiaal
2. De synaptische overdracht
1.1.2.1. De actiepotentiaal: elektrisch proces
= in het neuron.
Zorgt ervoor dat het signaal over de hele lengte van het axon wordt geleid.
Potentiaal= verschil.
Het proces is leerstof, de specifieke waardes enkel ter illustratie
Myeline:
= essentieel voor een ‘ gezonde’ snelheid van de elektrische geleiding door het axon.
2
, Goede isolatie= 100 keer sneller.
Verschillende types axonen (bv. Pijngeleiding)
1.1.2.2. De synaptische overdracht= chemische overdracht
Een actiepotentiaal in de pre-synaptische cel kan leiden tot een synaptische overdracht, dus info naar
een ander neuron.
Pre-synaptisch element Eindknopje van de uitsturende neuron.
Synaptische spleet Microscopisch kleine ruimte tussen de pre-
synaptisch element en het post-synaptisch
element.
Neurotransmitter De chemische stof die een belangrijke rol speelt
in de signaaloverdracht. Het pre-synaptisch
element bevat deze chemische stof.
Post-synaptische element Het element van het dendriet van de
ontvangende neuron, waarmee contact wordt
gemaakt.
Receptor Gespecialiseerde molecule die een chemische
verbinding kan aangaan met die specifieke
neurotransmitter. Bevindt zich in het membraan
van het post-synaptisch element.
3
1. Het zenuwstelstel
De hardware van het psychisch functioneren
Kern:
→ Ons psychisch functioneren (van waarneming, gevoelens tot handelen) staat onder controle
van ons brein.
MAAR: geen eenrichtingsverkeer
→ Via ons gedrag kunnen we ook invloed uitoefenen op de structuur en de werking van ons
brein.
1.1. De bouwstenen van het zenuwstelsel
Elk stelsel van het organisme is opgebouwd uit cellen, dus ook het zenuwstelsel.
2 soorten bouwstenen in het zenuwstelsel:
1. Neuronen= zenuwcellen
2. Gliacellen= steuncellen
= veelvoud van het aantal neuronen.
Functie: ondersteunen van de neuronen.
1.1.1. Structuur van de neuronen
Kan een examenvraag zijn
1
, Cellichaam
Dendriet Voelsprieten voor het neuron. Elke neuron heeft
heel veel dendrieten. Ontvangen de info van
een neuron.
Axonheuvel Waar het cellichaam overgaat in de axon
Axon Om info naar andere neuronen te sturen
Synapsen Contactpunt tussen de neuronen.
Eindvertakkingen
Myelineschede Isolatielaag rond de meeste axonen
Collateralen Één of meerdere zijtakken van een axon
Reflex:
Automatische reactie op een prikkel.
3 aaneengeschakelde neuronen zijn betrokken:
1. Sensorisch neuron
= zenuwcel die info vanuit zintuig als een zenuwsignaal naar ruggenmerg of hersenen voert.
2. Inter-neuron
= brengt zenuwsignaal over van neuron naar neuron
3. Motorisch neuron
= ontvangt het signaal. Zit vast op een spier, waardoor het motorische reactie teweeg kan
brengen.
1.1.2. De signaalgeleiding
1. De actiepotentiaal
2. De synaptische overdracht
1.1.2.1. De actiepotentiaal: elektrisch proces
= in het neuron.
Zorgt ervoor dat het signaal over de hele lengte van het axon wordt geleid.
Potentiaal= verschil.
Het proces is leerstof, de specifieke waardes enkel ter illustratie
Myeline:
= essentieel voor een ‘ gezonde’ snelheid van de elektrische geleiding door het axon.
2
, Goede isolatie= 100 keer sneller.
Verschillende types axonen (bv. Pijngeleiding)
1.1.2.2. De synaptische overdracht= chemische overdracht
Een actiepotentiaal in de pre-synaptische cel kan leiden tot een synaptische overdracht, dus info naar
een ander neuron.
Pre-synaptisch element Eindknopje van de uitsturende neuron.
Synaptische spleet Microscopisch kleine ruimte tussen de pre-
synaptisch element en het post-synaptisch
element.
Neurotransmitter De chemische stof die een belangrijke rol speelt
in de signaaloverdracht. Het pre-synaptisch
element bevat deze chemische stof.
Post-synaptische element Het element van het dendriet van de
ontvangende neuron, waarmee contact wordt
gemaakt.
Receptor Gespecialiseerde molecule die een chemische
verbinding kan aangaan met die specifieke
neurotransmitter. Bevindt zich in het membraan
van het post-synaptisch element.
3
