Inhoud
Hoorcollege 1: Van Cortex Naar Spieren (26-9)....................................................................................... 3
Ontwikkeling van het motor systeem .................................................................................................. 3
Motorsystemen ................................................................................................................................... 3
Cingulate cortex ............................................................................................................................... 3
Posterior pariëtale cortex ................................................................................................................ 3
Extra striate cortex .......................................................................................................................... 4
Supplementary motor area ............................................................................................................. 4
Premotor area ................................................................................................................................. 4
Primaire motor cortex (MI).............................................................................................................. 4
Projectievezels ................................................................................................................................. 5
Corticale herorganisatie ...................................................................................................................... 5
Reticulaire formatie ............................................................................................................................. 6
Motorische controle centra in de hersenstam ................................................................................ 6
Ruggenmerg .................................................................................................................................... 6
Centrale patroongeneratoren........................................................................................................ 10
Module Canvas .................................................................................................................................. 12
o De corticale motor gebieden ................................................................................................. 12
1.2 Van de motorcortex naar de spieren ....................................................................................... 12
1.3 Centrale patroongeneratoren.................................................................................................. 12
Hoorcollege 2: Het Cerebellum (27-9) ................................................................................................... 13
Voorbereiding hoorcollege (Canvas) ................................................................................................. 13
Het cerebellum .................................................................................................................................. 13
Basale ganglia en het cerebellum .................................................................................................. 14
Cerebellum .................................................................................................................................... 14
Macroanatomie ............................................................................................................................. 14
Cellulaire anatomie........................................................................................................................ 19
Klinische correlaties ....................................................................................................................... 22
Hoorcollege 3: De Basale Ganglia (28-9) ............................................................................................... 23
Voorbereiding hoorcollege (Canvas) ................................................................................................. 23
Basale ganglia en cerebellum ........................................................................................................ 23
Basale ganglia .................................................................................................................................... 24
Gebieden ....................................................................................................................................... 24
Cortex naar basale ganglia............................................................................................................. 24
Dopamine ...................................................................................................................................... 25
, Neuronen van de basale ganglia ................................................................................................... 26
Basale ganglia motor loops (en non-motor loops) ........................................................................ 27
Parkinson’s disease ............................................................................................................................ 32
Risicofactoren ................................................................................................................................ 32
Symptomen en stadia .................................................................................................................... 33
Hoorcollege 4: Superior Colliculus: Oogbewegingen (29-9) .................................................................. 37
Voorbereiding hoorcollege (Canvas) ................................................................................................. 37
Hoorcollege 5: Het Vestibulaire Systeem (29-9) .................................................................................... 38
Zelfstudie Vestibulair Systeem (Canvas video’s) ................................................................................ 38
Deel 1: Definities, Ontwikkeling en Algemene Opbouw ............................................................... 38
Deel 2: De individuele sensoren .................................................................................................... 39
Hoorcollege 6: Van Sensorisch via Planning naar Motorisch en Weer Terug (29-9) ............................. 42
Voorbereiding hoorcollege (Canvas) ................................................................................................. 42
Sensori-motor van alles ..................................................................................................................... 42
Spiercorrecties ............................................................................................................................... 42
Cerebellum (pathologie).................................................................................................................... 44
Ataxia ............................................................................................................................................. 44
Central pattern generators ................................................................................................................ 45
Automatische motorpatronen ....................................................................................................... 45
Basale ganglia .................................................................................................................................... 45
Oogbewegingen................................................................................................................................. 46
Visuele informatie ......................................................................................................................... 47
Oogspieren .................................................................................................................................... 47
Vestibulair systeem (deel 3) .............................................................................................................. 48
,Hoorcollege 1: Van Cortex Naar Spieren (26-9)
Purves Neuroscience Hoofdstuk 16 & 17
Somatosensorische info gaat via de thalamus naar de somatosensorische cortex. De homunculus zit
in de sensorische cortex, maar ook in de motorische cortex.
Ontwikkeling van het motor systeem
Er bestaan veel aangeboren circuits: slikken, spugen, huilen, hoesten en niezen. Dit hoeft niet geleerd
te worden. Je hebt alle cellen al, behalve van het cerebellum.
Van 0 tot 15 jaar wordt dit gefinetuned. Het circuit wordt volwassen.
Alleen het cerebellum groeit nog. Het cerebellaire circuit wordt ontwikkeld in de eerste 2 jaar van het
leven. Baby’s leren door te doen: lopen, reiken, grijpen.
Dit is allemaal onder invloed van de sensorische systemen, het evenwichtsorgaan en spier- en
huidreceptoren.
Motorsystemen
Cingulate cortex → pariëtale cortex → suplementaire cortex → secundaire (premotor cortex) →
primaire motorcortex
Er is een grove motor map in de motor cortex. Verschillende plekken stimuleren leidt soms tot
beweging van hetzelfde lichaamsdeel (maar net op een andere manier).
Bij stimulatie in de motor cortex ‘twitchen’ de spieren aan de contralaterale kant van het lichaam.
Cingulate cortex
• Vertegenwoordigt het hoogste level van motor controle
• Neemt besluiten over acties en hun uitkomst
• Abstract denken & besluitvorming & voorspellen van de uitkomst van de actie
• Codeert errors (wanneer verwachtingen niet uitkomen) zodat het niet herhaald wordt later
(i.c.m. frontale cortex)
Posterior pariëtale cortex
• Afstellen arm proprioceptie met beeld van de hand
• Vergelijkt handpositie en doelpositie in zichtcoördinaten.
o Dit is constant.
• Niet alleen de hand, maar ook andere lichaamsdelen.
, Extra striate cortex
• Dorsaal: naar pariëtaal
o Info van V1 via MT
o Waar bevindt zich het object?
• Ventraal:
o Informatie van V1 via V4
o Wat is het object?
Supplementary motor area
• Heeft ook topografische organisatie
• Verzorgt bilaterale contractie
o Bilaterale grijpbewegingen (klimmen)
o Houding gerelateerde beweging
o Fixatiebeweging
o Bewegingen van hoofd en ogen
Premotor area
• Heeft dezelfde topografische organisatie als MI
• Is verantwoordelijk voor complexe motor patronen
• Regelt de doelpositie t.o.v. de handpositie en codeert de gewenste beweging
• ‘Encode action goals oriented toward extrapersonal spaceMeer outward’
o Staat op de slide, maar is niet besproken. Wat houdt het in?
• Selecteert bewegingen behorend bij de context en het doel van de actie, nog voordat de cue
er is om het werkelijk uit te voeren
• Spiegelneuronen
Mirror neuronen
Iets zien en zelf doen → neuronen vuren
Andere manipulaties → neuronen vuren niet
De taak uitvoeren achter een barrière → neuronen vuren
Bij de mens zitten mirror neuronen waarschijnlijk in Broca’s gebied (spraakproductie).
Als je weet dat spiegelneuronen bestaan en je kent de homunculus, kan je communiceren met
patiënten in coma. Als je zegt dat de persoon moet denken aan tennis spelen, zie je hersengebieden
bij de homunculus activeren. Zie evt. video in slide 24/25 ter verduidelijking.
Primaire motor cortex (MI)
• Vezels via de ‘pyramidal tract’, cortico-spinal tract
o Zet de gewenste beweging om in spieractivatiepatronen en stuurt deze naar het
ruggenmerg
• Meer dan de helft van M1 codeert voor handbewegingen en spreekspieren.
• Vuren van een enkel motor neuron veroorzaakt een specifiek patroon van beweging, maar
geen specifieke spier.
• Laesies op plekken in de MI leiden tot specifieke verlammingen.
Hoorcollege 1: Van Cortex Naar Spieren (26-9)....................................................................................... 3
Ontwikkeling van het motor systeem .................................................................................................. 3
Motorsystemen ................................................................................................................................... 3
Cingulate cortex ............................................................................................................................... 3
Posterior pariëtale cortex ................................................................................................................ 3
Extra striate cortex .......................................................................................................................... 4
Supplementary motor area ............................................................................................................. 4
Premotor area ................................................................................................................................. 4
Primaire motor cortex (MI).............................................................................................................. 4
Projectievezels ................................................................................................................................. 5
Corticale herorganisatie ...................................................................................................................... 5
Reticulaire formatie ............................................................................................................................. 6
Motorische controle centra in de hersenstam ................................................................................ 6
Ruggenmerg .................................................................................................................................... 6
Centrale patroongeneratoren........................................................................................................ 10
Module Canvas .................................................................................................................................. 12
o De corticale motor gebieden ................................................................................................. 12
1.2 Van de motorcortex naar de spieren ....................................................................................... 12
1.3 Centrale patroongeneratoren.................................................................................................. 12
Hoorcollege 2: Het Cerebellum (27-9) ................................................................................................... 13
Voorbereiding hoorcollege (Canvas) ................................................................................................. 13
Het cerebellum .................................................................................................................................. 13
Basale ganglia en het cerebellum .................................................................................................. 14
Cerebellum .................................................................................................................................... 14
Macroanatomie ............................................................................................................................. 14
Cellulaire anatomie........................................................................................................................ 19
Klinische correlaties ....................................................................................................................... 22
Hoorcollege 3: De Basale Ganglia (28-9) ............................................................................................... 23
Voorbereiding hoorcollege (Canvas) ................................................................................................. 23
Basale ganglia en cerebellum ........................................................................................................ 23
Basale ganglia .................................................................................................................................... 24
Gebieden ....................................................................................................................................... 24
Cortex naar basale ganglia............................................................................................................. 24
Dopamine ...................................................................................................................................... 25
, Neuronen van de basale ganglia ................................................................................................... 26
Basale ganglia motor loops (en non-motor loops) ........................................................................ 27
Parkinson’s disease ............................................................................................................................ 32
Risicofactoren ................................................................................................................................ 32
Symptomen en stadia .................................................................................................................... 33
Hoorcollege 4: Superior Colliculus: Oogbewegingen (29-9) .................................................................. 37
Voorbereiding hoorcollege (Canvas) ................................................................................................. 37
Hoorcollege 5: Het Vestibulaire Systeem (29-9) .................................................................................... 38
Zelfstudie Vestibulair Systeem (Canvas video’s) ................................................................................ 38
Deel 1: Definities, Ontwikkeling en Algemene Opbouw ............................................................... 38
Deel 2: De individuele sensoren .................................................................................................... 39
Hoorcollege 6: Van Sensorisch via Planning naar Motorisch en Weer Terug (29-9) ............................. 42
Voorbereiding hoorcollege (Canvas) ................................................................................................. 42
Sensori-motor van alles ..................................................................................................................... 42
Spiercorrecties ............................................................................................................................... 42
Cerebellum (pathologie).................................................................................................................... 44
Ataxia ............................................................................................................................................. 44
Central pattern generators ................................................................................................................ 45
Automatische motorpatronen ....................................................................................................... 45
Basale ganglia .................................................................................................................................... 45
Oogbewegingen................................................................................................................................. 46
Visuele informatie ......................................................................................................................... 47
Oogspieren .................................................................................................................................... 47
Vestibulair systeem (deel 3) .............................................................................................................. 48
,Hoorcollege 1: Van Cortex Naar Spieren (26-9)
Purves Neuroscience Hoofdstuk 16 & 17
Somatosensorische info gaat via de thalamus naar de somatosensorische cortex. De homunculus zit
in de sensorische cortex, maar ook in de motorische cortex.
Ontwikkeling van het motor systeem
Er bestaan veel aangeboren circuits: slikken, spugen, huilen, hoesten en niezen. Dit hoeft niet geleerd
te worden. Je hebt alle cellen al, behalve van het cerebellum.
Van 0 tot 15 jaar wordt dit gefinetuned. Het circuit wordt volwassen.
Alleen het cerebellum groeit nog. Het cerebellaire circuit wordt ontwikkeld in de eerste 2 jaar van het
leven. Baby’s leren door te doen: lopen, reiken, grijpen.
Dit is allemaal onder invloed van de sensorische systemen, het evenwichtsorgaan en spier- en
huidreceptoren.
Motorsystemen
Cingulate cortex → pariëtale cortex → suplementaire cortex → secundaire (premotor cortex) →
primaire motorcortex
Er is een grove motor map in de motor cortex. Verschillende plekken stimuleren leidt soms tot
beweging van hetzelfde lichaamsdeel (maar net op een andere manier).
Bij stimulatie in de motor cortex ‘twitchen’ de spieren aan de contralaterale kant van het lichaam.
Cingulate cortex
• Vertegenwoordigt het hoogste level van motor controle
• Neemt besluiten over acties en hun uitkomst
• Abstract denken & besluitvorming & voorspellen van de uitkomst van de actie
• Codeert errors (wanneer verwachtingen niet uitkomen) zodat het niet herhaald wordt later
(i.c.m. frontale cortex)
Posterior pariëtale cortex
• Afstellen arm proprioceptie met beeld van de hand
• Vergelijkt handpositie en doelpositie in zichtcoördinaten.
o Dit is constant.
• Niet alleen de hand, maar ook andere lichaamsdelen.
, Extra striate cortex
• Dorsaal: naar pariëtaal
o Info van V1 via MT
o Waar bevindt zich het object?
• Ventraal:
o Informatie van V1 via V4
o Wat is het object?
Supplementary motor area
• Heeft ook topografische organisatie
• Verzorgt bilaterale contractie
o Bilaterale grijpbewegingen (klimmen)
o Houding gerelateerde beweging
o Fixatiebeweging
o Bewegingen van hoofd en ogen
Premotor area
• Heeft dezelfde topografische organisatie als MI
• Is verantwoordelijk voor complexe motor patronen
• Regelt de doelpositie t.o.v. de handpositie en codeert de gewenste beweging
• ‘Encode action goals oriented toward extrapersonal spaceMeer outward’
o Staat op de slide, maar is niet besproken. Wat houdt het in?
• Selecteert bewegingen behorend bij de context en het doel van de actie, nog voordat de cue
er is om het werkelijk uit te voeren
• Spiegelneuronen
Mirror neuronen
Iets zien en zelf doen → neuronen vuren
Andere manipulaties → neuronen vuren niet
De taak uitvoeren achter een barrière → neuronen vuren
Bij de mens zitten mirror neuronen waarschijnlijk in Broca’s gebied (spraakproductie).
Als je weet dat spiegelneuronen bestaan en je kent de homunculus, kan je communiceren met
patiënten in coma. Als je zegt dat de persoon moet denken aan tennis spelen, zie je hersengebieden
bij de homunculus activeren. Zie evt. video in slide 24/25 ter verduidelijking.
Primaire motor cortex (MI)
• Vezels via de ‘pyramidal tract’, cortico-spinal tract
o Zet de gewenste beweging om in spieractivatiepatronen en stuurt deze naar het
ruggenmerg
• Meer dan de helft van M1 codeert voor handbewegingen en spreekspieren.
• Vuren van een enkel motor neuron veroorzaakt een specifiek patroon van beweging, maar
geen specifieke spier.
• Laesies op plekken in de MI leiden tot specifieke verlammingen.
