Ontwikkelingspsychologie
College 1
9-2-2017
College 1: Introductie en stromingen
Doelen van vandaag:
• Je kent de opbouw van de module
• Je kan uitleggen wat ontwikkelingspsychologie is
• je kent de belangrijkste stromingen en hun verschillen in visie op de ontwikkeling van
de mens
Psychologie
• Ervaringswetenschap of empirische wetenschap (waargenomen werkelijkheid)
• Casestudie/gevalsstudie
• Relatie met andere wetenschappen
Waarom psychologie?
• De psychologie observeert, beschrijft gedrag van mensen
• Begrijpen, verklaren van gedrag
• Toekomstig gedrag voorspellen
• Controleren, manipuleren van gedrag
Waarom is het belangrijk voor een social worker om kennis te hebben over psychologie?
Ontwikkelingspsychologie
Is de wetenschappelijke studie naar patronen van groei, verandering en stabiliteit die zich
voordoen bij toenemende leeftijd vanaf conceptie tot in de adolescentie.
• Patronen in de ontwikkeling van mensen
• Het specifieke in de ontwikkeling
• De culturele verschillen in de mens (etnisch, raciaal)
• Omgevingsfactoren
• Groei en verandering: patronen, verschillen, overeenkomsten
• Stabiliteit: hoe verhoudt gedrag zich tot eerder gedrag
Bedenk een specifieke situatie waarin kennis over ontwikkelingspsychologie noodzakelijk is
,Wat is ontwikkeling?
Een duurzaam, onomkeerbaar proces, dat leidt tot en organisatie van gedrag op meer
gedifferentieerd (persoon neemt toe in mogelijkheden en diversiteit groeit) en geïntegreerd
(vertoon van meer samenhang) niveau en dat gebaseerd is op aanleg rijping (nature) van
centrale zenuwstelsel en leren (nurture= invloed van de omgeving).
Het gaat om gelijksoortige veranderingen in de psyche van individuele personen die
gelijktijdig met rijping optreden.
Kennis van de wereld: Zintuigen
Waarnemen = Zintuigelijke stimuli + ervaringen/ideeën/verwachtingen/
motivatie/aandacht/emoties.
Hoe meten we ontwikkeling?
Oftewel, hoe kunnen we zien of iemand zich volgens de ‘regels’ ontwikkelt?
Het beoordelen van gedragingen van mensen gebeurt meestal tegen de achtergrond van
wat de norm is passend bij een bepaalde ontwikkelingsfase.
De verschijnselen die zich voordoen op een bepaalde leeftijd vertonen wel een bepaalde
ordening die bij de meeste personen van die leeftijd voorkomt. We onderscheiden daarin
fasen.
,Fasen binnen de ontwikkeling
Fysieke ontwikkeling
Fysieke opbouw van het lichaam zoals de hersenen, het zenuwstelsel, de
zintuigen en de behoefte aan eten, drinken en slaap.
Cognitieve ontwikkeling
De manier waarop het gedrag van mensen wordt beïnvloed door groei en
verandering in de eigenschappen die de ene persoon van de ander
onderscheiden. Hoe beïnvloeden kennis, gedachten en omgeving het gedrag?
Persoonlijkheidsontwikkeling
Heeft betrekking op stabiliteit en verandering in de eigenschappen die de ene
persoon van de ander onderscheiden.
Sociale ontwikkeling
Heeft betrekking op de manier waarop interacties van mensen met elkaar en hun
sociale relaties in de loop van hun leven groeien, veranderen en stabiel blijven.
Thema’s binnen de ontwikkeling
Continuïteit = (verandering verloopt geleidelijk, prestaties vloeien voort uit een voorafgaand
niveau)
vs
Discontinuïteit = (verandering vindt plaats in aparte stappen of stadia. Elk stadium levert
gedrag op dat kwalitatief anders is dan gedrag in een eerder stadium)
Kritieke perioden = (de specifieke tijd in de ontwikkeling waarin een bepaalde gebeurtenis
de grootste gevolgen heeft)
vs
Gevoelige perioden = (men gelooft dat mensen op veel gebieden flexibeler zijn (plasticiteit)
dan eerst werd aangenomen)
Nature = (het ontdekken van erfelijke eigenschappen en vermogen)
vs
Nurture = (de nadruk ligt op invloeden vanuit de omgeving op iemands ontwikkeling, zoals
biologisch, sociaal en maatschappelijk)
Levensloop
vs
Focus op specifieke perioden
Stromingen
, Psychodynamisch perspectief = Gedrag wordt gemotiveerd door innerlijke krachten,
herinneringen en conflicten, waarvan een persoon zich nauwelijks bewust is en waarover hij
weinig controle heeft.
Sigmund Freud Erik Ericson
1856 – 1939 1902 – 1994
Erikson gaat verder op de stadia van Freud en betrekt de invloed van de cultuur op de
ontwikkeling van het kind. Kind ontwikkelt zich door biologische rijping en door de sociale
verwachting.
Seksualiteit staat centraal: alles wat lichamelijk plezier oplevert en bevredigt.
Psychische structuur is opgebouwd uit drie delen: id, ego en superego.
Binnen de ontwikkeling vindt er een verschuiving van lustprincipes naar realiteitsprincipes
plaats. Conflicten helpen daarbij. Het ego zoekt naar oplossingen die de spanning
verminderen, wat leidt tot ander gedrag.
Behavioristisch perspectief
College 1
9-2-2017
College 1: Introductie en stromingen
Doelen van vandaag:
• Je kent de opbouw van de module
• Je kan uitleggen wat ontwikkelingspsychologie is
• je kent de belangrijkste stromingen en hun verschillen in visie op de ontwikkeling van
de mens
Psychologie
• Ervaringswetenschap of empirische wetenschap (waargenomen werkelijkheid)
• Casestudie/gevalsstudie
• Relatie met andere wetenschappen
Waarom psychologie?
• De psychologie observeert, beschrijft gedrag van mensen
• Begrijpen, verklaren van gedrag
• Toekomstig gedrag voorspellen
• Controleren, manipuleren van gedrag
Waarom is het belangrijk voor een social worker om kennis te hebben over psychologie?
Ontwikkelingspsychologie
Is de wetenschappelijke studie naar patronen van groei, verandering en stabiliteit die zich
voordoen bij toenemende leeftijd vanaf conceptie tot in de adolescentie.
• Patronen in de ontwikkeling van mensen
• Het specifieke in de ontwikkeling
• De culturele verschillen in de mens (etnisch, raciaal)
• Omgevingsfactoren
• Groei en verandering: patronen, verschillen, overeenkomsten
• Stabiliteit: hoe verhoudt gedrag zich tot eerder gedrag
Bedenk een specifieke situatie waarin kennis over ontwikkelingspsychologie noodzakelijk is
,Wat is ontwikkeling?
Een duurzaam, onomkeerbaar proces, dat leidt tot en organisatie van gedrag op meer
gedifferentieerd (persoon neemt toe in mogelijkheden en diversiteit groeit) en geïntegreerd
(vertoon van meer samenhang) niveau en dat gebaseerd is op aanleg rijping (nature) van
centrale zenuwstelsel en leren (nurture= invloed van de omgeving).
Het gaat om gelijksoortige veranderingen in de psyche van individuele personen die
gelijktijdig met rijping optreden.
Kennis van de wereld: Zintuigen
Waarnemen = Zintuigelijke stimuli + ervaringen/ideeën/verwachtingen/
motivatie/aandacht/emoties.
Hoe meten we ontwikkeling?
Oftewel, hoe kunnen we zien of iemand zich volgens de ‘regels’ ontwikkelt?
Het beoordelen van gedragingen van mensen gebeurt meestal tegen de achtergrond van
wat de norm is passend bij een bepaalde ontwikkelingsfase.
De verschijnselen die zich voordoen op een bepaalde leeftijd vertonen wel een bepaalde
ordening die bij de meeste personen van die leeftijd voorkomt. We onderscheiden daarin
fasen.
,Fasen binnen de ontwikkeling
Fysieke ontwikkeling
Fysieke opbouw van het lichaam zoals de hersenen, het zenuwstelsel, de
zintuigen en de behoefte aan eten, drinken en slaap.
Cognitieve ontwikkeling
De manier waarop het gedrag van mensen wordt beïnvloed door groei en
verandering in de eigenschappen die de ene persoon van de ander
onderscheiden. Hoe beïnvloeden kennis, gedachten en omgeving het gedrag?
Persoonlijkheidsontwikkeling
Heeft betrekking op stabiliteit en verandering in de eigenschappen die de ene
persoon van de ander onderscheiden.
Sociale ontwikkeling
Heeft betrekking op de manier waarop interacties van mensen met elkaar en hun
sociale relaties in de loop van hun leven groeien, veranderen en stabiel blijven.
Thema’s binnen de ontwikkeling
Continuïteit = (verandering verloopt geleidelijk, prestaties vloeien voort uit een voorafgaand
niveau)
vs
Discontinuïteit = (verandering vindt plaats in aparte stappen of stadia. Elk stadium levert
gedrag op dat kwalitatief anders is dan gedrag in een eerder stadium)
Kritieke perioden = (de specifieke tijd in de ontwikkeling waarin een bepaalde gebeurtenis
de grootste gevolgen heeft)
vs
Gevoelige perioden = (men gelooft dat mensen op veel gebieden flexibeler zijn (plasticiteit)
dan eerst werd aangenomen)
Nature = (het ontdekken van erfelijke eigenschappen en vermogen)
vs
Nurture = (de nadruk ligt op invloeden vanuit de omgeving op iemands ontwikkeling, zoals
biologisch, sociaal en maatschappelijk)
Levensloop
vs
Focus op specifieke perioden
Stromingen
, Psychodynamisch perspectief = Gedrag wordt gemotiveerd door innerlijke krachten,
herinneringen en conflicten, waarvan een persoon zich nauwelijks bewust is en waarover hij
weinig controle heeft.
Sigmund Freud Erik Ericson
1856 – 1939 1902 – 1994
Erikson gaat verder op de stadia van Freud en betrekt de invloed van de cultuur op de
ontwikkeling van het kind. Kind ontwikkelt zich door biologische rijping en door de sociale
verwachting.
Seksualiteit staat centraal: alles wat lichamelijk plezier oplevert en bevredigt.
Psychische structuur is opgebouwd uit drie delen: id, ego en superego.
Binnen de ontwikkeling vindt er een verschuiving van lustprincipes naar realiteitsprincipes
plaats. Conflicten helpen daarbij. Het ego zoekt naar oplossingen die de spanning
verminderen, wat leidt tot ander gedrag.
Behavioristisch perspectief
